Uit de kast komen: hoe vertel je het, ook later in je leven?

Bijna alle jongeren die op hun eigen geslacht vallen, hebben het al aan iemand verteld. In 2023 gold dat voor ruim negen op de tien jongeren tot 25 jaar die alleen, vooral of evenveel op hun eigen sekse vallen. De eerste keer was gemiddeld op hun zestiende of zeventiende. Dat blijkt uit Seks onder je 25e, het grote onderzoek van Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit. Rutgers deed het samen met Soa Aids Nederland, de landelijke organisatie voor de preventie van soa’s en hiv. Meer over samenleven, identiteit en opvoeden staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Makkelijk is het niet. Van diezelfde jongeren vindt 59 procent van de jongens en 65 procent van de meiden het geen probleem om het te vertellen. De rest vindt het wel lastig of weet het niet. Wat wij daaruit halen: je bent niemand een coming-out verschuldigd, en je veiligheid gaat voor je openheid.

Wat uit de kast komen betekent

Uit de kast komen betekent dat je aan anderen vertelt dat je lesbisch, homo of bi bent. Zo omschrijft Genootschap Onze Taal het, de vereniging die taalvragen beantwoordt. In de praktijk gebruiken mensen de uitdrukking ook als iemand vertelt dat hij of zij trans of non-binair is. Dat gaat over wie je bent en niet over op wie je valt, maar de stap voelt hetzelfde. Het Engelse woord is coming-out. Lhbti+ is de verzamelnaam voor lesbische, homoseksuele, biseksuele, transgender en intersekse mensen. De plus staat voor iedereen die zich in geen van die woorden herkent.

Een coming-out is zelden één moment. Je vertelt het eerst aan één persoon, later aan je familie, en daarna weer bij elke nieuwe baan, sportclub of buurvrouw die vraagt of je een vriend hebt. Veel mensen kiezen daarom per situatie of ze het zeggen. Dat is geen halve coming-out. Zo werkt het voor bijna iedereen.

Waar de uitdrukking vandaan komt

Uit de kast komen bestaat sinds de jaren zeventig in het Nederlands. Het is een vertaling van het Engelse coming out of the closet, schrijft Onze Taal. Het oudste deel is coming-out. In de achttiende eeuw was dat het debuut van jonge vrouwen uit een goede familie op een bal, als introductie in de betere kringen. In de negentiende eeuw kreeg het woord in de Verenigde Staten een tweede betekenis. Het stond voor bals waar homoseksuele mannen zich binnen hun eigen kring voor het eerst als homo lieten zien.

Pas in de loop van de twintigste eeuw kwam de kast erbij. De gedachte was dat wie zijn geaardheid geheimhield, als het ware verstopt zat in een kast. Coming out of the closet werd volgens Onze Taal gangbaar onder invloed van een oudere Engelse uitdrukking: a skeleton in the closet. In het Nederlands werd dat een lijk in de kast hebben, een geheim dat je angstvallig verborgen houdt. Op 11 oktober is het elk jaar Coming Out Dag, in Nederland en onder meer in Noord-Amerika.

Hoe open lhbti+ mensen in Nederland zijn

Ruim twee op de drie Nederlandse lhbti+ deelnemers aan een groot Europees onderzoek zijn tamelijk of heel open over wie ze zijn. Dat is 69 procent, tegen 51 procent in de hele EU. Dat meldt het Bureau voor de Grondrechten van de Europese Unie (FRA), dat voor de EU onderzoek doet naar mensenrechten. In de zomer van 2023 vroeg het ruim 100.000 lhbti+ mensen van 15 jaar en ouder in Europa naar hun leven. Omgekeerd houdt bijna een op de drie Nederlandse deelnemers het dus grotendeels voor zich.

Openheid is ook niet overal even groot. Van de Nederlanders in het onderzoek vermeed 45 procent vaak of altijd om hand in hand te lopen met een partner van hetzelfde geslacht. Van de deelnemers die nog op school zaten, hield 30 procent daar verborgen dat ze lhbti+ waren. Het FRA-onderzoek is een online vragenlijst die mensen zelf invulden. De cijfers geven dus een richting, geen precieze stand van alle lhbti+ mensen in Nederland.

Wanneer jongeren het vertellen

Bij jongeren die alleen, vooral of evenveel op hun eigen sekse vallen, meet Rutgers het sinds 2012 om de vijf à zes jaar. In de tabel hieronder zie je hoeveel van hen het al aan iemand hadden verteld. De laatste kolom geeft hun gemiddelde leeftijd bij de eerste keer.

Volgens Rutgers verschilt het aandeel dat het al aan iemand had verteld niet wezenlijk tussen 2012, 2017 en 2023, en de leeftijd van de eerste keer evenmin. Bij jongens gaat het om ongeveer negen op de tien, bij meiden om iets meer. In 2023 hadden meiden het vaker verteld dan jongens. In de leeftijd van de eerste keer zag Rutgers geen verschil tussen jongens en meiden.

Aan wie je het eerst vertelt

Begin bij iemand van wie je vrij zeker weet dat die goed reageert en het niet doorvertelt. Dat hoeft niet je moeder te zijn. Een vriend, een zus, een mentor of een collega kan ook. Zeg er meteen bij wie het al weet en wie nog niet.

Wil je eerst polsen hoe iemand erover denkt? Vertel dan eerst over iemand die je kent en die lhbti+ is, en kijk hoe de ander reageert. Je kunt het ook over een serie of een bekende Nederlander hebben die uit de kast kwam. Je kunt ook iemand die het al weet vragen om erbij te zijn.

Hoe je het zegt, kies je zelf. In een gesprek, in een brief of in een appje dat de ander rustig kan lezen. Een brief heeft één voordeel: de ander kan even schrikken zonder dat jij die schrik op zijn of haar gezicht ziet. Kies een rustig moment, en dus niet midden op een verjaardag of vlak voor drie uur samen in de auto naar de camping.

Je hoeft nog niet alles te weten. ‘Ik val op meiden’ of ‘ik denk dat ik bi ben’ is genoeg. Welk woord het beste bij je past, kan later komen. Wat de verschillende soorten seksuele geaardheden betekenen, lees je in een apart artikel.

Je ouders vertellen

Ouders zijn voor de meeste mensen de spannendste groep. De cijfers over volwassenen in Nederland stellen deels gerust, al zeggen ze niets over jouw ouders in het bijzonder. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) onderzoekt voor de regering hoe het met Nederlanders gaat. In 2019 vroeg het SCP ruim duizend volwassenen hoe aanvaardbaar ze het zouden vinden als hun eigen kind samenwoont met een partner van hetzelfde geslacht. Van hen vond 76 procent dat aanvaardbaar. Een op de zeven had er geen uitgesproken mening over. Nog 9 procent vond het onaanvaardbaar, tegen 17 procent in 2006 en 2007.

Nieuwere cijfers uit die meting zijn er niet, want 2019 was de laatste keer. In april 2026 schreef het SCP wel dat de acceptatie van lhbti+ mensen niet meer groeit. Recente onderzoeken zien volgens het planbureau zelfs een daling in sommige groepen.

Een eerste reactie is vaak niet de laatste. Ouders hebben vaak tijd nodig om te wennen. Een geschrokken reactie op de eerste avond zegt dus weinig over hoe het over een half jaar is. Geef ze die tijd. Hun verdriet of zorgen opvangen is niet jouw taak; daarvoor kunnen zij bij iemand anders terecht.

Als het thuis niet veilig is

Is het thuis niet veilig, wacht dan met vertellen tot je een plan hebt. Soms weet je van tevoren dat je ouders fel tegen zijn, of dat ze je iets kunnen afnemen: je telefoon, je vrienden, je vrijheid. Dat is geen lafheid, maar verstandig. Een plan is: iemand die het al weet en je steunt, een plek waar je heen kunt als het misgaat, en het nummer van een hulplijn in je telefoon.

Ben je jonger dan 18, dan kun je gratis en zonder je naam te noemen praten met De Kindertelefoon. Bij geweld of dreiging bel je Veilig Thuis, het landelijke meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Beide nummers staan hieronder bij Hulp en informatie. Op school kan een mentor of vertrouwenspersoon meedenken. Het wijkteam van je gemeente kan met jou praten, of met jou en je ouders samen.

Ben je 18, 19 of 20? Dan moeten je ouders volgens het Burgerlijk Wetboek betalen voor je levensonderhoud en je studie tot je 21 bent. Dat is een wettelijke plicht en geen gunst. Hoeveel ze moeten betalen, hangt af van wat jij nodig hebt en wat zij kunnen missen. Weet je niet hoe je die bijdrage regelt als je niet meer thuis woont, vraag dan gratis advies bij het Juridisch Loket.

Uit de kast op je werk

Op je werk hoef je niets te vertellen. Doe je het wel, dan beschermt de wet je. De Algemene wet gelijke behandeling verbiedt onderscheid op grond van hetero- of homoseksuele gerichtheid bij het aannemen, bij je arbeidsvoorwaarden, bij promotie en bij ontslag. Kleinerende opmerkingen over je geaardheid kunnen gelden als intimidatie, en die is ook verboden. Voor transgender en non-binaire mensen geldt dezelfde bescherming, want onder onderscheid naar geslacht valt ook onderscheid naar genderidentiteit en genderexpressie.

Dat geldt ook voor een school of andere instelling met een godsdienstige grondslag. Alleen binnen een kerkgenootschap zelf en voor een geestelijk ambt, zoals dat van dominee of priester, geldt deze wet niet.

In de praktijk gaat het niet altijd goed. Van de Nederlandse deelnemers aan het FRA-onderzoek voelde 13 procent zich in het jaar ervoor gediscrimineerd op het werk of bij het zoeken naar werk. Word je ontslagen omdat je homo, bi of trans bent, dan kun je dat ontslag bij de kantonrechter aanvechten. Wacht daar niet mee: je verzoek moet binnen twee maanden na het einde van je contract bij de rechter liggen. Discriminatie melden kan bij een antidiscriminatievoorziening, een meldpunt dat met je meekijkt welke stappen je kunt zetten. Het College voor de Rechten van de Mens, dat toeziet op gelijke behandeling, kan op jouw verzoek oordelen of er sprake is van discriminatie.

Uit de kast op latere leeftijd

Kom je later uit de kast en heb je een partner, vertel het dan eerst aan hem of haar, alleen en op een rustig moment. Niet iedereen weet het op zijn zestiende, of durft het dan te zeggen. Sommige mensen komen uit de kast als ze al jaren getrouwd zijn en kinderen hebben. Over die groep zijn veel minder cijfers dan over jongeren, want Seks onder je 25e, het onderzoek met de cijfers hierboven, vraagt alleen jongeren tot 25.

Je partner verliest ook iets: het beeld van jullie samen. De eerste reactie is daarom vaak verdriet of boosheid, ook bij iemand die jou het beste gunt. Uit de kast komen betekent niet vanzelf dat je relatie stopt. Sommige stellen gaan uit elkaar, andere blijven samen of kiezen een andere relatievorm.

Kinderen vertel je het liefst samen met je partner, in woorden die passen bij hun leeftijd. Jonge kinderen willen vooral weten wat er voor hen verandert: waar ze wonen, en of papa en mama nog van hen houden. Tieners hebben vaak meer tijd en meer vragen nodig. Voor 50-plussers is er Roze 50+, een stichting die ontmoetingen organiseert voor lhbti+ ouderen.

Als iemand het jou vertelt

Zeg eerst: dank je dat je het me vertelt. Vermijd vragen die twijfel zaaien, zoals ‘weet je het zeker?’ of ‘is het geen fase?’. Ook ‘dat had ik allang door’ is minder aardig dan het klinkt. Het maakt jouw inzicht belangrijker dan de stap van de ander.

Stel daarna twee vragen: wie weet het al, en wat heb je nu van mij nodig? Het antwoord op de eerste vraag bepaalt wat je tegen anderen mag zeggen. Meestal is dat niets, tot de ander zelf iets anders aangeeft. Iemand outen, dus het doorvertellen zonder toestemming, kan iemand thuis of op school in de problemen brengen, ook als je het goed bedoelt.

Ben je ouder en schrik je? Dat mag. Breng je zorgen en vragen dan bij je partner, een vriend of een hulplijn, en niet op de avond zelf bij je kind. Bij een tiener valt zo’n gesprek vaak midden in de ontwikkeling van een puber, de jaren waarin een kind een eigen identiteit vormt. Iedereen is anders, de voorlichtingssite van het kennisinstituut Movisie, de belangenvereniging COC en 113 Zelfmoordpreventie, heeft een apart deel voor ouders. Wie de letters nog niet kent, vindt hier wat lhbti betekent.

Hulp en informatie

Bij deze organisaties kun je terecht met vragen over uit de kast komen, of als het thuis of in je hoofd niet goed gaat. De nummers en tijden hebben we op 26 september 2026 bij de organisaties zelf nagekeken.

• Switchboard, de landelijke lhbti+ hulplijn, een initiatief van COC Nederland: bel 020 623 65 65, of chat en mail via switchboard.nl. De vrijwilligers zijn zelf lhbti+. De bel- en chattijden wisselen per dag en staan op de site. Op zondag is de lijn dicht, mailen kan altijd.
• De Kindertelefoon, voor kinderen en jongeren van 8 tot 18 jaar: bel gratis 0800-0432, elke dag van 11.00 tot 21.00 uur, of chat via kindertelefoon.nl. Je hoeft je naam niet te zeggen.
• Veilig Thuis, bij geweld of dreiging thuis: bel gratis 0800-2000, dag en nacht. Bij direct gevaar bel je 112.
• 113 Zelfmoordpreventie, als je aan zelfdoding denkt: bel gratis 113 of chat op 113.nl.
• MIND Hulplijn, bij psychische klachten: bel 0900-1450, maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 21.00 uur, tegen je gewone belkosten.
• Iedereen is anders, op iedereenisanders.nl: uitleg en verhalen voor jongeren, en een deel voor ouders.
• Roze 50+, op roze50plus.nl: ontmoetingen en informatie voor lhbti+ mensen van 50 jaar en ouder.

Veelgestelde vragen over uit de kast komen