Aardbevingen in Nederland en waarom Groningen nog beeft

In 2025 telde het KNMI 59 aardbevingen in Nederland. Het KNMI is het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, dat ook bevingen meet. Van die 59 bevingen kwamen er 35 door mensen, vooral door de gaswinning in Groningen. De andere 24 waren natuurlijk, en die waren vooral in Limburg. De gaskraan in Groningen is dicht, maar het beven houdt niet op. Op 14 november 2025 beefde het bij Zeerijp nog met een kracht van 3,4. Zwaarder beefde het daar maar twee keer eerder. Meer over de aarde en de natuur lees je in het kennisgebied Wereld.

Natuurlijke bevingen en bevingen door gaswinning

Nederland heeft twee soorten aardbevingen. Ze hebben een andere oorzaak en ze liggen niet even diep. Juist die diepte bepaalt hoeveel je ervan merkt.

Natuurlijke bevingen in Limburg en Brabant

De buitenste laag van de aarde bestaat uit grote platen. Die platen bewegen heel langzaam. Daardoor bouwt zich in de grond spanning op. Af en toe schiet die spanning los langs een oude breuk in de grond, en dan beeft het. Zo legt het KNMI de natuurlijke bevingen in het zuiden van ons land uit. Waar platen tegen elkaar duwen, ontstaan ook bergen. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over hoe gebergten ontstaan.

In Nederland zitten die breuken vooral in Limburg en in een deel van Noord-Brabant. De bevingen beginnen daar vrij diep. Het KNMI houdt een lijst bij van alle gemeten bevingen: de catalogus. Van de natuurlijke bevingen van 2,0 of meer in die lijst lag de helft dieper dan 12 kilometer.

Bevingen door gaswinning in het noorden

In het noorden van Nederland komt bijna elke beving door gaswinning, schrijft het KNMI. Het gas zat in een laag zandsteen, zo’n 3 kilometer diep. Als het gas eruit gaat, zakt die laag een beetje in. In de laag zitten breuken. Daar bouwt spanning op, tot de laag ineens verschuift. Zo’n beving door mensen heet een geïnduceerde beving.

De eerste beving door gaswinning was op 26 december 1986 bij Assen. Het Groningenveld is het grootste gasveld. Maar ook bij gasvelden in Drenthe, Friesland en Noord-Holland beeft het soms, zoals bij Bergen en Castricum.

Wat de kracht van een beving zegt

De kracht van een beving heet de magnitude. Die zegt hoe groot de uitslag op de meter is. Bij elke hele stap is die uitslag tien keer zo groot. Het KNMI meet dat met een seismometer, een apparaat dat trillingen in de grond meet. Een beving van 3,6 slaat dus tien keer zo ver uit als een van 2,6. Tegenover een beving van 1,6 is het honderd keer zoveel.

In het nieuws hoor je vaak over de schaal van Richter. Charles Richter maakte die schaal in 1935, voor Californië. De grond in Nederland is anders. Daarom maakte het KNMI drie eigen schalen. Eén is voor bevingen door gaswinning, één voor natuurlijke bevingen in het zuiden. De derde is voor Caribisch Nederland. Net als bij Richter rekenen die schalen met de uitslag op de meter.

Kracht is iets anders dan schade

Wat je in huis voelt, zegt de magnitude niet. Dat heet de intensiteit: hoe hard het op één plek schudt. In Europa gebruiken kenners daarvoor een schaal met twaalf treden in Romeinse cijfers. Bij trede I merken alleen de meters iets. Trede XII is een ramp die alles verwoest.

Hoe hard het schudt, hangt af van de afstand, de diepte en de grond. Een beving dicht onder de grond voel je meer dan een diepe beving van dezelfde kracht, schrijft het KNMI. In Groningen beeft het zo’n 3 kilometer diep, in of vlak bij de gaslaag. De grond is er zacht, met klei en veen. Zulke grond laat het nog harder schudden. Daarom doet een beving van 3 in Groningen veel meer dan een even sterke beving op 12 kilometer onder Limburg.

Een beving op zo’n 3 kilometer diepte voel je meestal vanaf 1,5, en zeker vanaf 2. Het KNMI beschrijft hoe dat voelt. Eerst lijkt het of er een zware vrachtauto door je straat rijdt. Bij een zwaardere beving lijkt het of die vrachtauto tegen je huis rijdt.

De zwaarste aardbevingen in Nederland

De zwaarste aardbeving die ooit in Nederland is gemeten, was op 13 april 1992 bij Roermond. Hij had een kracht van 5,8 en was natuurlijk. Hij begon om twintig over drie ’s nachts bij Linne, net ten zuidwesten van Roermond. De plek waar de grond brak, lag zo’n 15 kilometer diep. Dat staat in de catalogus van het KNMI. Op de tweede plaats staat een beving van 20 november 1932. Die heet vaak de beving van Uden, maar het KNMI legt de plek bij Schijndel. Drie dagen later volgde bij Boxtel nog een beving van 4,5.

In de tabel hieronder staan de tien zwaarste bevingen in Nederland sinds 1930. In dat jaar staat de eerste Nederlandse beving in de catalogus. Naschokken en bevingen uit dezelfde reeks tellen we niet apart.

Twee bevingen net over de grens

Op sommige lijsten van Nederlandse bevingen staat ook een beving van 4,9 uit 2002. Maar volgens het KNMI lag die in Duitsland, bij Alsdorf. Dat is vlak over de grens bij Kerkrade. Ook een beving van 4,5 in 2011 lag in Duitsland, bij Weeze. Beide horen dus niet in een lijst van bevingen in Nederland.

Roermond tegenover Huizinge

De vier zwaarste bevingen van Nederland waren natuurlijk. De zwaarste beving door gaswinning, bij Huizinge in 2012, komt pas op plaats vijf. Roermond was 2,2 stappen sterker. Bij tien keer per stap is dat ruim 150 keer zoveel uitslag op de meter, als je op dezelfde afstand meet.

Toch is de schade in Groningen veel groter. Daar beefde het niet één keer, maar honderden keren. De bevingen waren ondiep en de grond is zacht. Schade door de gaswinning meld je bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen, kort het IMG. Het IMG en het loket dat er vóór was, kregen sinds 2018 409.302 aanvragen voor schade aan gebouwen. Dat is het verschil tussen kracht en gevolg.

Hoe vaak het in Nederland beeft

In 2025 telde het KNMI 59 bevingen in Nederland. Bevingen van 2,0 of meer, die je vaak voelt, zijn er vijf à zes per jaar. Wel meet het KNMI nu veel meer kleine bevingen dan vroeger. Er staan namelijk steeds meer meters in de grond. Zo worden ook bevingen gemeten die vroeger niemand zag. Wil je jaren vergelijken, kijk dan naar de grotere bevingen.

In de tabel hieronder zie je per tien jaar hoeveel bevingen van 2,5 of meer er waren. Natuurlijke bevingen en bevingen door mijnbouw staan apart. Een beving van 2,5 voel je in Groningen goed.

Tussen 2006 en 2015 kwamen de meeste voelbare bevingen door mijnbouw. In de laatste tien jaar zijn het er minder geworden. Toch komen ze nog veel vaker voor dan zware natuurlijke bevingen. Het gemiddelde van vijf à zes voelbare bevingen per jaar geldt voor 2021 tot en met 2025. In 2024 waren het er maar twee.

Hoe zeldzaam een zware natuurlijke beving is

Zware natuurlijke bevingen zijn zeldzaam, maar het gebeurt wel. Sinds 1930 waren er in Nederland twee reeksen natuurlijke bevingen van 4,5 of meer. De eerste was in 1932 in Noord-Brabant. De tweede was in 1992 bij Roermond. Twee keer in bijna honderd jaar is te weinig om een kans uit te rekenen. Toch laat het zien dat Roermond geen toeval was.

Bevingen rond Caribisch Nederland

Tel je Caribisch Nederland mee, dan ziet het er anders uit. Ook rond Bonaire, Sint Eustatius en Saba beeft het van nature. Het KNMI mat daar in 2025 93 bevingen. De zwaarste had een kracht van 6,6, op 27 oktober. Het KNMI noemt hem een beving bij Saba en Sint Eustatius. Maar volgens de catalogus lag het punt boven de beving ruim 400 kilometer ten oosten van Saba. Dat is midden in de oceaan. Voor de zwaarste beving op Nederlandse grond blijft Roermond dus de maat.

Waarom Groningen nog beeft

Groningen beeft nog omdat de druk in de grond nog verandert. Dat gebeurt ook nu er geen gas meer uit het veld komt. Sinds april 2024 is de gaswinning daar voorgoed gestopt. Dat schrijft de Veiligheidsregio Groningen. Die regelt in de provincie de hulp bij een ramp, samen met brandweer, ambulance en gemeenten. Het KNMI zegt dat de bevingen zullen stoppen, maar niet wanneer. Er komen minder bevingen, en ook minder zware. Maar dat kan nog vele jaren duren, en een zwaardere beving blijft mogelijk.

Om jaren te vergelijken telt het KNMI de bevingen van 1,5 of meer. Die worden sinds 1991 altijd gemeten, ook toen er nog weinig meters stonden. In de tabel hieronder zie je hoe vaak zo’n beving in het Groningenveld voorkwam.

Zeerijp en het noorden van het veld

Het aantal bevingen daalt echt, maar dat geeft geen zekerheid. Bij Zeerijp beefde het op 14 november 2025 met 3,4. Een paar uur later volgde een naschok van 2,1. Zwaarder beefde het in het Groningenveld maar twee keer eerder, schrijft het KNMI. En dat was anderhalf jaar nadat het veld dicht ging. Dit jaar was de zwaarste beving door gaswinning niet in Groningen, maar in Drenthe. Bij Geelbroek beefde het op 14 maart met een kracht van 3,0. Dat kwam door gas dat vroeger uit het veld Eleveld werd gehaald, schrijft de Commissie Mijnbouwschade.

Ook aan de rand van het veld beeft het nog. Bij Warffum beefde het op 18 mei 2025 met 2,1. Die plek ligt tussen twee velden in: het kleine Warffumveld en de waterlaag van het Groningenveld. Het KNMI weet niet welk van de twee de beving gaf.

Wie de schade betaalt

Schade door gaswinning vergoedt een loket van de overheid. Bij een natuurlijke beving is er alleen de rampenwet, en die geldt pas bij een zware beving.

Woon je boven het Groningenveld of bij de gasopslag van Norg of Grijpskerk? Meld schade dan bij het IMG. Tot 23 september 2026 betaalde het IMG, samen met het loket van daarvoor, zo’n 3,6 miljard euro uit. Daarvan ging 2,7 miljard euro naar schade aan gebouwen. In de week voor 23 september 2026 kwamen er nog 774 nieuwe aanvragen voor schade aan gebouwen binnen. Dat is ruim twee jaar nadat het veld dicht ging. Het IMG nam het afgelopen jaar over veel aanvragen een besluit. De helft daarvan was binnen 211 dagen klaar.

Schade door een ander gasveld

Voor schade door mijnbouw buiten het Groningenveld ga je naar de Commissie Mijnbouwschade. Dat is het landelijke loket. Het behandelt bijvoorbeeld de schade door de beving bij Geelbroek. Melden kan tot 14 maart 2027. Rond de plek van die beving liggen vier ringen. Meldde je vóór 30 juni 2026 en woon je in een van de twee binnenste ringen? Dan krijg je de kosten van het herstel vergoed. Er wordt dan niet onderzocht of de beving de schade gaf. In de binnenste ring kan dat tot € 10.000, in de tweede ring tot € 7.000.

Een natuurlijke beving valt vaak buiten elke regeling

Voor schade door een natuurlijke beving in Limburg of Brabant is er geen loket. De overheid heeft voor rampen wel een vaste regeling: de Wet tegemoetkoming schade bij rampen. Maar die wet telt een aardbeving pas als ramp bij een kracht van 4,5 of meer. Dan nog krijg je alleen geld als je huis in een gebied ligt dat de minister aanwijst. En schade die je had kunnen verzekeren, krijg je niet vergoed.

Sinds 1930 haalden alleen de natuurlijke bevingen van 1932 en 1992 die grens. Een beving als die van Voerendaal in 2001, met een kracht van 3,9, valt er dus buiten. Zulke schade regel je zelf met je verzekeraar. Kijk daarom in de voorwaarden van je opstalverzekering, bij de uitsluitingen. Staat daar een aardbeving, dan ben je er niet voor verzekerd. Welke polissen je verder nodig hebt, lees je in ons artikel over welke verzekeringen je moet hebben.

Dat is het echte gat in de Nederlandse aanpak. De zwaarste bevingen in ons land waren natuurlijk. Maar juist voor een middelzware natuurlijke beving is er niets geregeld.

Wat je doet na een aardbeving

Na een beving bel je eerst 112 als iemand gewond is. Ruik je gas, draai dan de hoofdkraan van het gas dicht. Dat zijn de eerste stappen van de Veiligheidsregio Groningen. Ook buiten Groningen heb je er wat aan. Daarna volgen deze stappen.

• Heb je schade door water, sluit dan de hoofdkraan van het water af.
• Heb je schade door elektriciteit, zet dan de hoofdschakelaar uit.
• Kijk of je dak, je dakpannen en je schoorsteen nog heel zijn.
• Vraag of je buren hulp nodig hebben.

Meld de beving daarna bij het KNMI. Dat kan met een vragenlijst op de website van het KNMI. Zie je scheuren in je muren? Woon je boven het Groningenveld of bij de gasopslag van Norg of Grijpskerk, meld de schade dan bij het IMG. Bij een ander gasveld meld je haar bij de Commissie Mijnbouwschade.

Veelgestelde vragen over aardbevingen in Nederland