Wanneer is het volle maan? Data en tijden tot eind 2027

In 2026 is het nog drie keer volle maan. De eerste keer is op maandag 26 oktober om 05.12 uur. Daarna volgen dinsdag 24 november om 15.53 uur en donderdag 24 december om 02.28 uur. Die tijdstippen komen van het US Naval Observatory, de sterrenwacht van de Amerikaanse marine. Wij hebben ze omgerekend naar Nederlandse tijd. Daarna rekenden we elk moment na met baangegevens van NASA, de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie. Het scheelde nergens meer dan een minuut. De volle maan van 24 december staat het dichtst bij de aarde van alle 15 in onze tabel. Meer over maan, zon en sterren lees je in het kennisgebied Wereld.

Alle volle manen tot eind 2027

Tot eind 2027 is het nog 15 keer volle maan: 3 keer in 2026 en 12 keer in 2027. In de tabel staat per volle maan de dag en het tijdstip in Nederlandse tijd. De derde kolom geeft de avond waarop de maanopkomst het dichtst bij dat tijdstip ligt, met de tijd in Utrecht. De laatste kolom geeft de afstand tot de aarde op dat moment, van middelpunt tot middelpunt.

Waarom kalenders verschillende tijden geven

Volle maan is één moment voor de hele aarde, en elke kalender moet dat moment omrekenen naar de klok van het eigen land. Daarbij gaat het soms mis. Sterrenkundigen noteren het moment in wereldtijd. Dat is de tijd waar alle klokken ter wereld van zijn afgeleid. Nederland loopt in de winter een uur voor op wereldtijd en in de zomer twee uur. Wie de zomertijd vergeet, zit er een uur naast.

Soms verspringt daardoor zelfs de datum. In onze tabel gebeurt dat drie keer. De volle maan van februari 2027 valt in wereldtijd op 20 februari om 23.23 uur. Bij ons is het dan al 21 februari, 00.23 uur. In april en september 2027 schuift de datum op dezelfde manier een dag op. Staat er op een kalender 20 april of 15 september 2027, dan klopt dat niet voor Nederland.

Vier maankalenders naast elkaar

Op 2 oktober 2026 legden we onze tabel naast vier Nederlandse maankalenders. Alle vier stonden ze die dag in de zoekresultaten. Twee gaven dezelfde tijden, op hoogstens een paar minuten na. Eén gaf alle volle manen van 2027 een uur te laat. De vierde week tot 79 minuten af en zette twee volle manen op de verkeerde dag.

Zelf doortellen vanaf één volle maan lost dat niet op, want de tijd ertussen is niet steeds even lang. Het is ongeveer 29,5 dag, schrijft Royal Museums Greenwich. Dat is de groep musea rond de oude Britse sterrenwacht. In onze tabel duurt de kortste tussenpoos 29 dagen en ruim 10 uur. De langste duurt ruim vijf uur langer. Waarom de maan er elke avond anders uitziet, lees je bij de fasen van de maan.

Welke avond je het best kunt kijken

Kijk op de avond waarop de maanopkomst het dichtst bij het tijdstip van volle maan ligt. Die avond staat in de derde kolom van de tabel bovenaan. Het tijdstip zelf valt vaak overdag of midden in de nacht. Voor het kijken maakt dat weinig uit, want volgens NASA oogt de maan ongeveer drie dagen lang vol.

Een volle maan komt op rond zonsondergang. Dat volgt uit haar plek aan de hemel: ze staat recht tegenover de zon. Op 22 januari 2027 komt de maan in Utrecht op om 17.09 uur, bijna tegelijk met de zonsondergang. Nog mooier valt het op dinsdag 24 november 2026. Dan komt de maan in Utrecht op om 15.53 uur, vrijwel op het moment dat ze vol is.

De tijden van maanopkomst hebben we berekend met Horizons. Dat is de rekendienst van NASA die bijhoudt waar zon, maan en planeten staan. De tijden gelden voor Utrecht. In Groningen, Maastricht en Vlissingen scheelt het op deze 15 avonden hoogstens 16 minuten. Geef de maan na het opkomen even de tijd om boven huizen en bomen uit te komen.

Vier supermanen op een rij

Vier volle manen op een rij tellen als supermaan. Het zijn die van 24 november en 24 december 2026, en die van 22 januari en 21 februari 2027. Een supermaan is een volle maan die dicht bij de aarde staat. De baan van de maan is een ovaal, dus de afstand wisselt. Volgens NASA is dat ongeveer 363.300 kilometer op het dichtste punt van een rondje en ongeveer 405.500 kilometer op het verste punt. Die twee punten liggen niet elk rondje even ver weg, schrijft NASA erbij. Daardoor komt de ene supermaan dichterbij dan de andere.

Een wetenschappelijk begrip is supermaan echter niet. NASA schrijft zelf dat het geen officiële sterrenkundige term is. Meestal gaat het volgens NASA om een volle maan die binnen 90 procent van het dichtste punt komt.

Wij lezen dat als het dichtste tiende deel van het verschil tussen die twee afstanden. De grens ligt dan op ongeveer 367.500 kilometer. De vier volle manen van november 2026 tot en met februari 2027 komen dichterbij. De volle manen van oktober 2026 en december 2027 vallen er net buiten. Omdat de grens nergens vastligt, telt de ene kalender meer supermanen dan de andere.

Hoeveel groter is een supermaan?

De dichtste volle maan in onze tabel is die van 24 december 2026, op 356.700 kilometer. Die van 18 juli 2027 staat het verst weg, op bijna 406.000 kilometer. Daardoor is de maan in december 14 procent breder dan in juli, en geeft ze 30 procent meer licht. Dat hebben wij uitgerekend met de afstanden uit de tabel. NASA noemt dezelfde twee getallen voor het grootste verschil tussen een verre en een nabije volle maan.

Verwacht er toch niet te veel van. Die 14 procent valt pas op als je twee foto’s naast elkaar legt. NASA zegt het zelf ook: het verschil in grootte valt nauwelijks op, de supermaan is vooral iets helderder. Een supermaan is daarom een mooie aanleiding om naar buiten te gaan, maar je ziet een gewone volle maan.

Blauwe maan in mei 2027

De eerstvolgende blauwe maan is die van donderdag 20 mei 2027, als je de oudste betekenis van de naam volgt. Blauw is de maan dan niet. De naam heeft twee betekenissen, en de bekendste berust op een vergissing.

De oudste betekenis gaat over seizoenen. Een seizoen telt meestal drie volle manen. Zijn het er vier, dan heet de derde een blauwe maan. In 1946 legde het Amerikaanse tijdschrift Sky and Telescope dat verkeerd uit: als de tweede volle maan in één kalendermaand. Toch is die tweede uitleg blijven hangen. Dat staat in het archief voor ruimtegegevens van NASA. Volgens dat archief komt zo’n maand met twee volle manen gemiddeld eens in de 2,5 jaar voor.

In onze tabel staat geen maand met twee volle manen. De laatste keer was 31 mei 2026. De volgende keer is 31 december 2028, blijkt uit de maanfasen van het US Naval Observatory. Het is dan op 2 en op 31 december volle maan.

Naar de oudste betekenis komt er echter eerder een. De lente van 2027 begint op 20 maart om 21.25 uur en eindigt op 21 juni om 16.11 uur. Daartussen vallen vier volle manen: 22 maart, 21 april, 20 mei en 19 juni. De derde, die van 20 mei, is dus de blauwe maan.

Wolfsmaan en de andere namen

Aardbeienmaan en steurmaan klinken als eeuwenoude Europese volksnamen. Dat zijn ze niet. Veel van de namen komen uit Noord-Amerika. NASA schrijft dat een Amerikaanse boerenalmanak, de Maine Farmers’ Almanac, ze in de jaren dertig begon af te drukken. Het waren namen die inheemse volken aan de volle maan gaven. Daarna raakten ze algemeen bekend.

Ze passen bij het weer en de natuur daar. De sneeuwmaan van februari heet zo naar het koude, sneeuwrijke weer in Noord-Amerika, schrijft Royal Museums Greenwich. Voor Nederland zeggen ze dus weinig. In de tabel hieronder staat per maand de bekendste naam, met onze vertaling.

Maansverduisteringen tot en met 2028

Tot en met 2028 telt NASA nog zes maansverduisteringen. Alleen de laatste is een totale, op 31 december 2028. Een maansverduistering kan alleen bij volle maan. De aarde staat dan tussen zon en maan, en haar schaduw valt op de maan. In de periode van onze tabel gebeurt dat drie keer: bij de volle manen van februari, juli en augustus 2027.

Veel zie je er niet van, want alle drie de keren schuift de maan alleen door de bijschaduw. Dat is de lichte buitenrand van de schaduw. De maan wordt daar hooguit wat grauwer van. Bovendien is alleen die van februari volgens NASA boven Europa te zien, bij ons in de nacht van 20 op 21 februari.

Het donkere midden van de schaduw heet de kernschaduw. Die raakt de maan pas weer op 12 januari 2028, maar dat wordt een kleine gedeeltelijke verduistering. Volgens NASA is ze ook in Europa te zien. Op 6 juli 2028 volgt een grotere, maar die mist Nederland net. De kernschaduw is dan rond half tien ’s avonds al van de maan af, ruim een half uur voordat de maan in Utrecht opkomt. Dat rekenden wij uit met de tijden van NASA. De totale verduistering van 31 december 2028 is volgens NASA wel in Europa te zien. Die volle maan is ook de tweede van de maand, een blauwe maan dus. Hoe de schaduwen vallen, lees je in ons artikel over zonsverduisteringen en maansverduisteringen.

Slaap je slechter bij volle maan?

Het bewijs dat je slechter slaapt bij volle maan is dun, en de onderzoeken spreken elkaar tegen. Toch kent bijna iedereen het moment. Je ligt om drie uur wakker, schuift het gordijn opzij en ziet een felle maan. Dan lijkt de dader gevonden, maar onderzoekers zijn daar minder zeker van.

Het onderzoek uit Bazel

De bekendste studie komt uit 2013, van de Universiteit van Bazel in Zwitserland. De onderzoekers keken achteraf naar oude metingen uit hun slaaplaboratorium. De proefpersonen sliepen daar zonder klok of ander houvast voor de tijd. Ze wisten niet dat het later om de maan zou gaan.

Rond volle maan duurde het inslapen 5 minuten langer en sliepen ze 20 minuten korter. De hersenactiviteit die bij diepe slaap hoort, lag 30 procent lager. Aan het maanlicht kon het in dat laboratorium niet liggen.

Grotere metingen daarna

Twee jaar later mat het universiteitsziekenhuis van Lausanne de slaap van 2.125 mensen, thuis in hun eigen bed. Bij volle maan sliepen zij gemiddeld 398 minuten, ruim zes en een half uur. Bij nieuwe maan was dat 403 minuten, dus 5 minuten langer. Dat kleine verschil kan toeval zijn. De onderzoekers vonden dan ook geen bewijs dat de maan de slaap beïnvloedt.

In 2021 kwam de Universiteit van Washington in Seattle met een andere uitkomst. De onderzoekers volgden 98 mensen uit drie inheemse gemeenschappen in Argentinië. Die droegen een slaapmeter om de pols. Daarnaast bekeken ze gegevens van 464 studenten in Seattle. In beide groepen gingen mensen later slapen en sliepen ze korter.

Dat gebeurde niet in de nacht van volle maan zelf, maar in de dagen ervoor. In Argentinië sliepen de deelnemers het kortst drie tot vijf dagen voor volle maan. Hun slaapduur scheelde binnen één maancyclus gemiddeld 46 tot 58 minuten. Zo’n cyclus is de tijd van de ene volle maan tot de volgende.

In de dagen voor volle maan staat de maan ’s avonds al aan de hemel. De onderzoekers denken daarom aan het licht in de avond: wie licht heeft, blijft langer op. Toch vonden ze hetzelfde patroon bij de studenten in de stad, die het maanlicht misschien niet eens opmerken. Ze sluiten daarom niet uit dat ook iets anders meespeelt, zoals de aantrekkingskracht van de maan.

Ons oordeel over de maan en je slaap

De maan is geen bewezen oorzaak van een slechte nacht. De grootste meting vond immers geen betrouwbaar verschil. Het nieuwste onderzoek dat wel iets vond, wijst naar de avonden voor volle maan, en een sluitende verklaring geeft het niet. Wie bij volle maan wakker ligt, heeft daarmee dus nog geen schuldige gevonden.

Geboortes bij volle maan

Dat er bij volle maan meer kinderen worden geboren, klopt niet. Onderzoekers in de Amerikaanse staat North Carolina telden 564.039 geboortes tussen 1997 en 2001. In die jaren was het 62 keer volle maan. De onderzoekers vonden geen verschil tussen de maanfasen. Niet in het aantal geboortes, en ook niet in het aantal complicaties. Daarom noemen zij het een wijdverbreide mythe waar geen bewijs voor is.

Wat de volle maan wel doet

Aan zee merk je de volle maan echt. Rond volle maan en nieuwe maan is het verschil tussen eb en vloed het grootst. Dat heet springtij. Hoe het komt, lees je in ons stuk over springtij aan de Nederlandse kust. Een supermaan kan het tij volgens NASA nog iets hoger maken.

Voor sterrenkijkers is volle maan juist een slecht moment. Het maanlicht maakt de hele hemel lichter. Wie vallende sterren wil kijken, kiest daarom liever een nacht rond nieuwe maan.

Zet woensdag 23 december 2026 in je agenda. De maan komt die middag in Utrecht om 15.23 uur op in het noordoosten, ruim een uur voor zonsondergang. In de nacht die volgt is ze vol, en dichterbij dan bij elke andere volle maan tot eind 2027. Is het bewolkt, probeer het dan op kerstavond. De maan oogt dan nog steeds vol.

Veelgestelde vragen over de volle maan