Wintertijd 2026 op 25 oktober en hoe laat het dan donker is

Je zet de klok dus achteruit, en die zondag duurt 25 uur. Daarna is het ’s avonds eerder donker. In het midden van het land gaat de zon op zondag 25 oktober om 17.25 uur onder, tegen 18.27 uur een dag eerder. Dat staat in de tabel met zonnetijden van het KNMI, het weerinstituut van de Nederlandse overheid. Of je ook echt een uur langer slaapt, is niet zeker.

Wanneer gaat de wintertijd in 2026 in?

De wintertijd gaat in op zondag 25 oktober 2026 om 03.00 uur ’s nachts, schrijft de Rijksoverheid. De klok gaat dan een uur achteruit, naar 02.00 uur. Het gebeurt dus in de nacht van zaterdag op zondag, als de meeste mensen slapen. Ga je zaterdagavond op je gewone tijd naar bed, dan krijg je er een uur bij.

In 2026 wordt de klok twee keer verzet. Op zondag 29 maart een uur vooruit, op zondag 25 oktober een uur terug. De datum is geen toeval. In de hele Europese Unie eindigt de zomertijd op de laatste zondag van oktober. De wintertijd duurt daarna 22 weken, tot zondag 28 maart 2027.

Welke kant de klok op gaat, onthoud je met een ezelsbrug. In het voorjaar gaat de klok vooruit, in het najaar achteruit. Of denk aan de tuinstoelen: in de herfst gaan ze terug naar binnen, net als de klok. In België heet de wintertijd het winteruur. Het is dezelfde omschakeling, op hetzelfde moment.

Wat gebeurt er precies om drie uur?

Het uur tussen 02.00 en 03.00 uur komt die nacht twee keer voor. Eerst is het zomertijd, daarna wintertijd. Overal in de Europese Unie verspringt de klok op hetzelfde moment, om 01.00 uur wereldtijd. Wereldtijd is de tijd waar alle klokken op aarde van zijn afgeleid.

Meestal merk je niets van dat dubbele uur. Soms telt het wel. Wie in dat extra uur wordt geboren, moet later weten of het nog zomertijd was, bijvoorbeeld voor het berekenen van een ascendant.

Welke klokken moet je zelf verzetten?

Telefoons, computers en slimme horloges zetten de tijd zelf goed. Met de hand verzet je meestal de klok op de oven, een wandklok en de klok in een oudere auto. Kijk ook naar een oudere thermostaat of tijdschakelaar. Vergeet je die, dan gaat de verwarming of de lamp voortaan een uur te vroeg aan.

Hoe laat wordt het licht en donker na de wintertijd?

Op zondag 25 oktober komt de zon om 07.22 uur op en gaat ze om 17.25 uur onder. Dat is op de klok allebei ongeveer een uur vroeger dan op zaterdag. In de tabel hieronder zie je de tijden rond de omschakeling en later in het najaar. Ze gelden voor het midden van het land. Waar je woont, scheelt een paar minuten.

De zon gaat op zondag dus 62 minuten eerder onder dan op zaterdag. Een uur daarvan komt door de klok. De andere twee minuten komen doordat de dagen in oktober korter worden. Na zonsondergang schemert het nog ruim een half uur. Het KNMI noemt dat de burgerlijke schemering. De zon staat dan minder dan zes graden onder de horizon. Buiten zie je nog de omtrek van grote dingen, zoals huizen en bomen. Volgens onze berekening is die schemering op zondag 25 oktober rond zes uur voorbij. Dan is het donker.

De lichte ochtend is na 33 dagen op

’s Ochtends is het 58 minuten eerder licht, maar die winst is tijdelijk. Op vrijdag 27 november komt de zon alweer om 08.20 uur op. Dat is net zo laat als op de laatste dag van de zomertijd. Na 33 dagen is het voordeel van de wintertijd in de ochtend dus op. De middag blijft donker: op 21 december gaat de zon al om 16.30 uur onder. Hoe dat komt, lees je in ons artikel over de kortste dag van het jaar.

Wanneer is de wintertijd de komende jaren?

De wintertijd begint elk jaar op de laatste zondag van oktober, de zomertijd op de laatste zondag van maart. In de tabel staan de data tot en met 2030, met de zomertijd die erop volgt.

Bij de zomertijd gaat de klok om 02.00 uur een uur vooruit naar 03.00 uur. Die nacht is dus een uur korter. De data kloppen zolang de Europese regel blijft zoals hij is.

Waarom verzetten we de klok?

Europese landen voerden de zomertijd in om energie te besparen. Volgens de Europese Commissie gebeurde dat vooral in oorlogstijd en tijdens de oliecrisis van de jaren zeventig. De Europese Commissie is het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Sinds 1980 is het omzetten Europees geregeld. Tegenwoordig staat het in een Europese richtlijn uit 2001. Een richtlijn is een Europese wet die elk land in zijn eigen regels overneemt. Deze richtlijn bepaalt de datum sinds 2002.

Volgens die regels gaat de zomertijd in op de laatste zondag van maart en eindigt hij op de laatste zondag van oktober. Daardoor gebeurt dat in de hele Europese Unie op hetzelfde moment. De wintertijd is daarbij eigenlijk de gewone tijd. In Nederland is dat de Midden-Europese Tijd, een uur later dan de wereldtijd UTC. Dat staat in een wet uit 1958. Die heet de Wet tot nadere regeling van de wettelijke tijd. De zomertijd is die standaardtijd plus een uur.

Zomertijd in Nederland van 1916 tot nu

Nederland voerde de zomertijd in 1977 in, schrijft de Rijksoverheid. Toch was dat de tweede keer. De eerste zomertijd ging in op 1 mei 1916, een dag nadat Duitsland ermee was begonnen. Duitsland wilde in de Eerste Wereldoorlog steenkool sparen. Dat schrijft Robert van Gent in zijn overzicht van de wettelijke tijd in Nederland. Het staat op de website van de Universiteit Utrecht.

Daarna had Nederland elk jaar zomertijd, tot en met 1945. In de oorlog legde de Duitse bezetter die op. Van 16 mei 1940 tot 2 november 1942 gold de zomertijd zelfs zonder onderbreking, bijna tweeënhalf jaar lang. Op 16 september 1945 ging de klok terug. Daarna had Nederland ruim 31 jaar geen zomertijd.

Na de oliecrisis van 1973 kwam de zomertijd terug. Op 3 april 1977 ging de klok weer vooruit. Volgens de Rijksoverheid wilde Nederland toen dezelfde tijd hebben als de buurlanden. Ook de datum van de wintertijd is jonger dan je denkt. Van 1981 tot en met 1995 ging de klok al op de laatste zondag van september terug. Pas sinds 1996 is dat de laatste zondag van oktober.

Wordt het verzetten van de klok afgeschaft?

Nog niet, en voorlopig ook niet. Op 3 oktober 2026 lag er een voorstel, maar geen besluit. In 2018 hield de Europese Commissie een openbare raadpleging over het omzetten van de klok. Daar kwamen ongeveer 4,6 miljoen reacties op. Van die mensen wilde 84 procent ermee stoppen. De Commissie diende daarom op 12 september 2018 een voorstel in. Daarin kiest elk land zelf voor permanente zomertijd of permanente wintertijd.

Het Europees Parlement steunde dat voorstel op 26 maart 2019. Er stemden 410 leden voor en 192 tegen. Dat parlement is de gekozen volksvertegenwoordiging van de Europese Unie. Het wilde in 2021 stoppen. Maar het Parlement beslist dit niet alleen. Ook de Raad van de Europese Unie moet instemmen. In de Raad zitten de ministers van de lidstaten. Daar ligt het voorstel sinds 2019 stil. De ministers wilden eerst weten wat de gevolgen zijn. Ook wilden ze hun keuze op elkaar afstemmen.

Een proef met zomertijd en een nieuw onderzoek

In 2025 kwam er weer beweging. Polen was toen voorzitter van de Raad en stelde een proef voor: twee jaar lang zomertijd in de hele Europese Unie. De lidstaten wilden echter eerst meer weten. Daarom laat de Europese Commissie sinds februari 2026 onderzoek doen. Dat staat in een notitie van de Raad van 3 juni 2026.

De onderzoekers rekenen tien scenario’s door. Ze kijken onder meer naar de handel tussen landen, naar energie, naar vervoer en naar gezondheid. Ook willen ze weten wat er gebeurt als buurlanden een andere tijd kiezen. Het onderzoek moet eind 2026 klaar zijn. Het Europees Parlement houdt bij hoe ver elke Europese wet is. Op 20 september 2026 stond dit voorstel daar nog als geblokkeerd in de Raad.

Ons oordeel: reken er niet op dat dit de laatste wintertijd is. Na het onderzoek moeten de ministers het nog eens worden, en daarna moet elk land zijn tijd kiezen. Tot er een besluit ligt, verandert er niets. Op 28 maart 2027 gaat de klok dus gewoon weer vooruit.

Permanente zomertijd of wintertijd: wat is gezonder?

Het hele jaar wintertijd is gezonder dan het hele jaar zomertijd. Dat schreef het RIVM op 15 oktober 2019. Het RIVM is het instituut van de overheid voor volksgezondheid. Het had studies uit andere landen naast elkaar gelegd. Bij wintertijd komt de zon vroeger op, en dat past volgens het instituut beter bij het ritme van je lichaam.

De reden is licht. Je biologische klok is het ritme in je lichaam dat bepaalt wanneer je wakker en slaperig wordt. Die klok heeft ochtendlicht nodig om gelijk te blijven lopen met de dag. Licht in de avond verschuift die klok juist naar later. Hoe licht je slaap en stemming beïnvloedt, lees je in het artikel over de invloed van licht op de mens.

Ook de Hersenstichting kiest voor de wintertijd. De Hersenstichting is een Nederlandse stichting die voorlichting geeft over de hersenen en over slaap. Slaapexpert Koko Beers van de stichting zegt het zo: “Het is wetenschappelijk bewezen dat het permanent invoeren van onze wintertijd het beste is voor de volksgezondheid.”

Het RIVM zegt het voorzichtiger. Het noemt de wintertijd gunstiger voor de gezondheid dan de zomertijd. De studies gaan wel over andere landen dan Nederland.

Wat een vaste tijd met de zon doet

Met een vaste tijd verschuift de zon op de klok in een deel van het jaar een uur. In de tabel zie je hoe laat de zon dan opkomt en ondergaat op de kortste en de langste dag. Ook deze tijden gelden voor het midden van het land.

Met zomertijd het hele jaar komt de zon midden in de winter dus pas om 09.46 uur op. Van 30 oktober tot en met 26 februari zou de zon pas na half negen opkomen, zo rekenden wij uit met de tijden van 2026. Dat zijn ruim 17 weken. Ga je om acht uur naar school of werk, dan is de zon al die weken nog niet op. Aan het begin en het einde van die periode schemert het dan al wel. Met wintertijd het hele jaar lever je iets anders in: de lange zomeravond. De zon gaat op 21 juni dan om 21.04 uur onder, een uur eerder dan nu. Ze komt die dag al om 04.20 uur op, als bijna iedereen nog slaapt.

Zo went je lichaam sneller aan de wintertijd

Je went het snelst als je je vaste tijden aanhoudt en overdag veel daglicht opzoekt. Dat raadt de Hersenstichting aan. De stichting geeft vier tips:

• Sta op je vaste tijd op en ga op je vaste tijd naar bed, ook in het weekend.
• Zoek overdag daglicht op en ga zoveel mogelijk naar buiten.
• Ben je een uur te vroeg wakker? Sta dan rustig op en ga ’s avonds op je gewone tijd naar bed.
• Dim in de avond de lampen en leg je scherm weg in de uren voor het slapen.

Een uur langer slapen valt tegen

Slaap je door de wintertijd echt een uur langer? Dat is niet zeker. Het RIVM legde de studies naar de overgang naar wintertijd naast elkaar. Er waren vijf uitkomsten. Twee keer sliepen mensen langer en twee keer korter. Eén keer was er geen verschil. In een klein Italiaans onderzoek met 14 mensen stonden de deelnemers op de klok bijna een half uur eerder op. Ouders van jonge kinderen kennen dat: op zondag staat je kind om zes uur naast je bed.

De overgang in het voorjaar is zwaarder. In de nacht van de wissel naar zomertijd slapen mensen ongeveer 40 minuten korter. Dat zag het RIVM in twee grote Amerikaanse onderzoeken. Direct na die wissel zijn er ook meer hartinfarcten. De gevolgen voor je slaap lijken vooral in de eerste week te spelen. Het lijkt dan ook op een kleine jetlag.

Wat merk je nog meer van de wintertijd?

Het meest opvallende gevolg: het wordt ’s avonds een uur eerder donker. Daardoor valt de avondspits vanaf eind oktober in de schemer of in het donker. Wie op maandag 26 oktober om half zes naar huis fietst, rijdt na zonsondergang. Zet dus je fietsverlichting aan en kijk extra goed uit naar fietsers en voetgangers.

De kortere dagen hebben voor sommige mensen ook invloed op hun stemming. Van minder daglicht kun je moe en somber worden. Ben je langer dan twee weken bijna elke dag somber? Dan kan het om een depressie gaan. Heb je twee jaar achter elkaar in de herfst of winter een depressie, dan heet dat een winterdepressie. Dat is een vorm van depressie waarvoor je bij de huisarts terechtkunt. Een somberste dag van het jaar is er niet. Blue Monday, de derde maandag van januari, komt uit een reclamecampagne voor vakanties.

Veelgestelde vragen over de wintertijd