Wintertijd 2026: op 25 oktober gaat de klok een uur terug

De nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober duurt daardoor 25 uur. Gelukkig zetten telefoons, computers en de meeste slimme apparaten de tijd zelf goed. De klok in de auto, op de oven en op een ouderwetse wekker moet je meestal met de hand verzetten. Zo onthoud je de richting: in de herfst gaat de klok terug, net als de tuinstoelen die naar binnen gaan.

Waarom verzetten we de klok?

Nederland voerde de zomertijd in 1977 in om gelijk te lopen met de buurlanden, schrijft de Rijksoverheid. Veel Europese landen voerden de zomertijd in om energie te besparen. Volgens de Europese Commissie gebeurde dat vooral in oorlogstijd en tijdens de oliecrisis van de jaren zeventig. Sinds 1980 is het omzetten Europees geregeld. Tegenwoordig staat het in een Europese richtlijn uit 2000 en in de Nederlandse Wet tot nadere regeling van de tijd.

Volgens die regels gaat de zomertijd in op de laatste zondag van maart en eindigt hij op de laatste zondag van oktober. Daardoor gebeurt dat in de hele Europese Unie op hetzelfde moment. De wintertijd is daarbij eigenlijk de gewone tijd. In Nederland is dat de Midden-Europese Tijd, een uur later dan de wereldtijd UTC. De zomertijd is die standaardtijd plus een uur.

Wanneer is de wintertijd de komende jaren?

Bij de zomertijd gaat de klok om 02.00 uur een uur vooruit naar 03.00 uur, en slaap je dus een uur korter.

Wordt het verzetten van de klok afgeschaft?

Nog niet, en voorlopig ook niet. In 2018 hield de Europese Commissie een openbare raadpleging over het omzetten van de klok. Daar kwamen ongeveer 4,6 miljoen reacties op, meldt de Europese Commissie. Van die mensen wilde 84 procent ermee stoppen. De Commissie diende daarom in september 2018 een voorstel in. Daarin zou elk land zelf kiezen voor permanente zomertijd of permanente wintertijd.

Het Europees Parlement steunde dat voorstel op 26 maart 2019 en wilde in 2021 stoppen. De lidstaten zijn het er in de Raad echter nooit over eens geworden. Het probleem is namelijk dat buurlanden elk een andere keuze kunnen maken. Dan krijg je een lappendeken van tijdzones, en dat is lastig voor handel, treinen en vliegverkeer.

Daarom kondigde de Commissie in maart 2026 extra onderzoek aan. Dat moet de ministers alsnog aan een akkoord helpen, schrijft de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland. Dat onderzoek moet eind 2026 klaar zijn. Tot er een besluit ligt, verandert er niets en gaat de klok gewoon twee keer per jaar om.

Permanente zomertijd of wintertijd: wat is gezonder?

Slaaponderzoekers zijn daar vrij eensgezind over. De Nederlandse Vereniging voor Slaap- en Waakonderzoek, de NSWO, pleit voor het afschaffen van het omzetten. Tegelijk wil de vereniging dat we dan de wintertijd houden, zo staat in het standpunt van de NSWO.

De reden is licht. Je biologische klok heeft ochtendlicht nodig om gelijk te blijven lopen met de dag. Licht in de avond verschuift die klok juist naar later. Bij permanente zomertijd zou de zon bijvoorbeeld volgens de NSWO in Nederland 17 weken per jaar pas na half negen opkomen. Veel mensen zouden daardoor in het donker opstaan en naar school of werk gaan. Volgens de vereniging leidt dat tot slechter slapen en meer slaaptekort. Hoe licht je slaap en stemming beïnvloedt, lees je in het artikel over de invloed van licht op de mens.

Zo went je lichaam sneller aan de wintertijd

Een uur verschil is voor de meeste mensen na een paar dagen weg. Het lijkt dan ook op een kleine jetlag. Toch merken jonge kinderen, ouderen en mensen die slecht slapen het vaak langer. Deze stappen helpen:

• Ga in de dagen ervoor telkens een kwartier later naar bed, zodat de sprong kleiner is.
• Zoek na de omschakeling ’s ochtends daglicht op, bijvoorbeeld met een wandeling.
• Houd je vaste tijden aan voor eten en opstaan, ook in het weekend.
• Houd het in de avond liever wat donkerder en leg het scherm eerder weg.

Voor kinderen en huisdieren kun je hetzelfde doen. Schuif het slapengaan of het eten dan een paar dagen van tevoren stap voor stap op.

Wat merk je nog meer van de wintertijd?

Het meest opvallende gevolg: het wordt ’s avonds een uur eerder donker. Daardoor valt de avondspits vanaf eind oktober in de schemer of in het donker. Zet dus je fietsverlichting aan en kijk extra goed uit naar fietsers en voetgangers.

De kortere dagen hebben voor sommige mensen ook invloed op hun stemming. Een winterdip gaat meestal vanzelf over. Houden de klachten weken aan, dan kan het om een winterdepressie gaan. Dat is een vorm van depressie waarvoor je bij de huisarts terechtkunt.

Veelgestelde vragen over de wintertijd