Islamitische feestdagen: Suikerfeest en Offerfeest uitgelegd

Beide feesten verschuiven elk jaar ongeveer elf dagen naar voren, omdat de islamitische kalender de maan volgt. In 2027 valt het Suikerfeest daardoor op 9 maart en het Offerfeest op 16 mei. Hieronder vind je de data voor 2026 tot en met 2028, de betekenis van elk feest, en wat de feestdagen betekenen op school en op het werk.

In Nederland rekent 6% van de mensen van vijftien jaar en ouder zich tot de islam: ruim 900.000 mensen (CBS, cijfers over 2025). Voor hen zijn deze dagen te vergelijken met Kerstmis en Pasen: dagen waarop je vrij wilt zijn voor familie en vrienden. Werkgevers en scholen hebben er ook mee te maken, want leerlingen en werknemers vragen die dagen vrij.

Wanneer vallen de islamitische feestdagen?

De islamitische kalender telt 354 of 355 dagen: ongeveer elf dagen minder dan de gregoriaanse kalender die wij gebruiken. Daardoor schuiven alle islamitische feestdagen elk jaar iets naar voren. Over ongeveer 33 jaar heeft een feestdag zo het hele seizoensjaar rondgelopen. Bij het hindoeïstische feest Divali gebeurt dat niet: die kalender volgt ook de zon, zodat het feest altijd in oktober of november valt.

Welke islamitische feestdagen zijn er?

De islam kent twee echte feesten: het Suikerfeest en het Offerfeest. Daarnaast zijn er gedenkdagen die belangrijk zijn, maar die geen feest in de strikte zin zijn.

Het Suikerfeest of Eid al-Fitr

Het Suikerfeest valt op de eerste dag van de maand Shawwal, meteen na de Ramadan. Het heet ook wel het Kleine feest. De naam Suikerfeest is eigenlijk misleidend: het feest draait niet om suiker, maar om het afsluiten van de vastenmaand. Toch gebruiken moslims in Nederland die naam zelf ook; vroeger heette het in Nederland het Ramadanfeest.

De naam Al-Fitr komt van al-iftar, dat het verbreken van het vasten aanduidt. Datzelfde woord gebruiken moslims voor de maaltijd waarmee ze elke avond tijdens de Ramadan hun vasten verbreken.

De zakat al-fitr

Aan het Suikerfeest zit een verplichte gift vast: de zakat al-fitr. Elke moslim die daartoe in staat is, geeft vóór het feestgebed voedsel weg. Het gaat om ongeveer drie kilo van een voedingsmiddel dat in het land gebruikelijk is, in Marokko bijvoorbeeld graan. Je geeft die gift voor jezelf én voor iedereen die je onderhoudt: een gezin met vier kinderen geeft dus voor zes personen.

Het idee erachter is dubbel. Armen moeten ook van deze feestdag kunnen genieten, en de gift maakt goed wat er tijdens de Ramadan is misgegaan. De gift wordt in voedsel gedaan, niet in geld. Wel mag je iemand geld geven om er eten van te kopen en dat onder armen te verdelen.

Het feestgebed

Het feestgebed of idgebed hoort erbij, ook voor vrouwen. Menstruerende vrouwen wonen het gebed niet in de moskee bij, maar op een open plek op gepaste afstand. Van iedereen die het gebed bijwoont, wordt verwacht dat hij op de terugweg een andere route neemt dan op de heenweg. Ook geldt de ongeschreven regel dat je mensen die alleen zijn niet aan hun lot overlaat, hoe gezellig het met je eigen familie ook is.

Verder is het een dag van familiebezoek en van lekker eten, met inderdaad veel zoetigheid. Mensen dragen hun beste kleren, geven elkaar cadeaus en verwennen de kinderen. Het is ook het moment om ruzies bij te leggen. Wie daartoe het initiatief neemt, geldt als de beste, ook als hij vindt dat de ander fout zat.

Het Offerfeest of Eid al-Adha

Het Offerfeest heet ook wel het Slachtfeest of het Grote feest. Het begint op de tiende dag van de maand Dhoe al-Hidjja, de maand waarin ook de bedevaart naar Mekka plaatsvindt, en duurt drie dagen. Het feest wordt in de hele islamitische wereld gevierd.

Moslims herdenken dan de profeet Ibrahiem. Zijn overgave aan Allah was zo groot dat hij bereid was zijn geliefde zoon te offeren. Ibrahiem staat in de islamitische geloofsleer daarom symbool voor overgave. Elke familie die het kan betalen slacht een schaap of een ander voorgeschreven dier. Het vlees wordt verdeeld onder familieleden en armen. In Nederland mag dat slachten alleen in een erkend slachthuis, lees je in ons artikel over halal slachten in Nederland.

Vergeving staat centraal. Moslims nemen tijdens het Offerfeest de tijd om mensen te vergeven die hen onrecht hebben aangedaan. Er is extra aandacht voor familie en voor wie het minder heeft. Kennissen die in het ziekenhuis liggen of eenzaam zijn, worden bezocht of uitgenodigd. Er wordt gebeden, meestal in de open lucht zodat iedereen kan meedoen. Daarna feliciteren de aanwezigen elkaar, eten ze samen en delen ze eten uit aan armen. Dat hoeven geen moslims te zijn.

De Ramadan: de maand voor het Suikerfeest

De Ramadan is de negende maand van de islamitische maankalender en duurt 29 of 30 dagen. Het is een heilige maand van inkeer. Tussen het eerste ochtendlicht en zonsondergang eten en drinken moslims niet, en onthouden zij zich van seksueel contact. Naast inkeer draait de maand om verdraagzaamheid, liefdadigheid, saamhorigheid en vrijgevigheid. Hoe lang een vastendag in Nederland duurt en wie niet hoeft te vasten, lees je in ons artikel over de ramadan.

Door te vasten leer je jezelf bedwingen en leef je je in in mensen die weinig hebben. Moslims zien het als een zuivering van de ziel. Schelden en liegen tellen tijdens de Ramadan extra zwaar. Het is bovendien gebruikelijk om in deze maand de hele Koran te lezen: het boek bestaat uit dertig delen, dus één deel per dag.

In de laatste tien dagen valt Laylat al-Qadr, de Nacht van de Beslissing. Moslims herdenken dan dat de profeet Mohammed de eerste openbaring van de Koran ontving. Veel moslims brengen die nacht wakend en biddend door.

Zijn islamitische feestdagen vrije dagen in Nederland?

Nee. Het Suikerfeest en het Offerfeest zijn in Nederland geen officieel erkende feestdagen, zoals Eerste Kerstdag of Hemelvaartsdag dat wel zijn. Wie vrij wil zijn, vraagt dus verlof aan bij zijn werkgever. Een werkgever mag zo’n verzoek alleen weigeren als het bedrijf daardoor in de problemen komt. Sommige cao’s bevatten afspraken over niet-christelijke feestdagen, bijvoorbeeld het inruilen van een christelijke feestdag.

Voor leerlingen geldt iets vergelijkbaars. De Leerplichtwet biedt ruimte voor verlof wegens verplichtingen die voortvloeien uit godsdienst of levensovertuiging. In de praktijk gaat het om de dag zelf. Toestemming vragen hoeft niet: je meldt het uiterlijk twee dagen van tevoren bij de directeur van de school. Extra dagen om het feest in het land van herkomst te vieren, vallen daar niet onder.

Wil je weten hoe deze feesten zich verhouden tot die van andere religies, lees dan ons overzicht van de grootste religies ter wereld.

Veelgestelde vragen over de islamitische feestdagen