Budgetteren: zo maak je een budget in 6 stappen

Wat is budgetteren?

Het verschil met gewoon bijhouden is dat je vooraf bedragen vastlegt. Je zet op een rij wat er binnenkomt, wat er elke maand vast uitgaat en wat je aan wisselende uitgaven kwijt bent. Daarna weet je wat je overhoudt of tekortkomt. Met dat overzicht kun je doelen stellen en gericht bijsturen, in plaats van achteraf constateren dat de maand duur was.

Wat zijn inkomsten?

Alles wat er binnenkomt telt mee, niet alleen je loon:

• Loon
• Uitkering
• Pensioen
• Toeslagen
• Studiefinanciering
• Kinderbijslag
• Alimentatie
• Belastingteruggaaf
• Overige inkomsten

Wat zijn vaste lasten?

Vaste lasten komen elke maand terug en het bedrag staat vast. Denk aan:

• Huur of hypotheek
• Gas, water en licht
• Zorgverzekering
• Gemeentelijke belastingen, zoals de OZB voor je koophuis
• Aflossen van schulden, bijvoorbeeld een studieschuld
• Verzekeringen, het liefst per verzekering apart
• Telefoon en internet
• Schoolkosten en kinderopvang
• Abonnementen
• Wegenbelasting
• Sportschool
• Eigen risico, als je dat in termijnen betaalt
• Sparen

Wat zijn variabele uitgaven?

Variabele uitgaven wisselen per maand. Hier zit meestal ook de meeste ruimte om te besparen:

• Boodschappen
• Benzine en openbaar vervoer
• Uitstapjes
• Kleding
• Onderhoud van huis en tuin
• Cadeaus
• Persoonlijke verzorging
• Hobby’s
• Uit eten
• Goede doelen en loterijen

Deze lijsten zijn een startpunt. Geen twee huishoudens hebben dezelfde financiën, dus schrap wat niet op jou slaat en vul aan wat ontbreekt.

De 50/30/20-budgetregel

Weet je niet welke verhouding redelijk is? De 50/30/20-regel is een veelgebruikte vuistregel om je netto-inkomen te verdelen. Het is geen norm, maar een startpunt om je eigen verdeling tegen af te zetten.

Kom je er niet aan? Dat zegt op zichzelf weinig. In een dure regio zijn vaste lasten van 60 procent niet ongewoon. De regel is vooral nuttig om te zien wáár je afwijkt.

Hoe kan ik budgetteren?

Budgetteren doe je in zes stappen. Reken op twee tot drie maanden voordat je een betrouwbaar beeld hebt.

Stap 1: kies een manier die bij je past

Een schrift, een spreadsheet, het huishoudboekje van je bank of een aparte app: het maakt minder uit dan je denkt. De manier die je volhoudt is de beste.

Stap 2: verzamel je inkomsten en uitgaven

Zorg dat je in je bankrekening of administratie kunt terugzien wat er binnenkwam en wat eruit ging. De meeste banken laten je een jaar aan afschrijvingen downloaden.

Stap 3: noteer alles twee tot drie maanden

Noteer je inkomsten, vaste lasten en variabele uitgaven. Eén maand is te weinig: jaarlijkse posten zoals de wegenbelasting of een verzekering vallen dan buiten beeld.

Stap 4: kijk waar je geld heen gaat

Nu zie je wat er binnenkomt, wat eruit gaat en wat je overhoudt. Kom je net rond of schiet je er soms bij in? Kijk eerst bij je variabele uitgaven, en daarna of er vaste lasten zijn die je kunt opzeggen of overzetten.

Stap 5: stel budgetten in per uitgavenpost

Geef jezelf een vast bedrag per maand voor bijvoorbeeld boodschappen en uit eten. Is een maandbedrag lastig te overzien, maak er dan een weekbudget van. Dat werkt voor de meeste mensen beter.

Stap 6: zet het overschot apart

Houd je geld over, zet het dan meteen op een spaarrekening in plaats van aan het eind van de maand. Een concreet spaardoel helpt: een buffer van drie maanden vaste lasten, een nieuwe laptop of een reis.

Waarmee houd je je budget bij?

Er zijn vier gangbare manieren, en ze verschillen vooral in hoeveel werk ze je uit handen nemen.

• Papier of een kasboek. Geen kosten en geen gegevens die je deelt. Je voert alles zelf in, dus het valt of staat bij je discipline.
• Een spreadsheet. Je bepaalt zelf de indeling en kunt rekenen met formules. Kost eenmalig tijd om op te zetten.
• Het huishoudboekje van je bank. Je transacties staan er al in en worden meestal automatisch ingedeeld. Je ziet alleen de rekeningen bij die bank.
• Een aparte budgetapp. Kan rekeningen van meerdere banken samenvoegen en werkt vaak met potjes. Vraagt toegang tot je bankgegevens en is soms betaald.

Waar je op let bij de keuze: leest het je transacties automatisch in of typ je zelf, kun je het samen met een partner bijhouden, wat kost het per maand, en wat gebeurt er met je gegevens. Wil je snel beginnen zonder iets te installeren, dan is een spreadsheet of het huishoudboekje van je eigen bank de kortste route.

Wanneer is het handig om te budgetteren?

Overzicht is altijd nuttig, maar in deze situaties levert het direct iets op:

• Je inkomen is ruim genoeg om van rond te komen, maar er blijft niets over.
• Er verandert iets groots: een nieuwe baan, ontslag, samenwonen, een kind of een scheiding.
• Je hebt geen idee waar je geld heen gaat.
• Je inkomsten wisselen per maand, bijvoorbeeld als zzp’er of oproepkracht.
• Je hebt een betalingsachterstand en wilt weten hoeveel ruimte je hebt om af te lossen.

Vier tips om te besparen

De basis staat en je weet hoe je een budget opstelt. Blijkt daaruit dat je moet bezuinigen, dan helpen deze vier dingen.

Tip 1: pin een weekbedrag

Neem elke week contant je boodschappengeld op. Je ziet dan letterlijk wat je nog te besteden hebt. Dat werkt remmender dan pinnen, waarbij het bedrag pas achteraf zichtbaar wordt.

Tip 2: spaar in potjes

Bij de meeste banken kun je je spaargeld opdelen in potjes: vakantie, autoreparatie, eigen risico. Laat er elke maand automatisch een bedrag naartoe gaan. Zo weet je precies welk geld al vergeven is.

Tip 3: gebruik de rekenhulpen van het Nibud

Het Nibud is een onafhankelijk voorlichtingsinstituut voor geldzaken. Het biedt gratis rekenhulpen en invulformulieren, waaronder een persoonlijk budgetadvies waarmee je je uitgaven vergelijkt met die van vergelijkbare huishoudens.

Tip 4: houd een kasboek bij

Prik een vast moment in de week en noteer je uitgaven, digitaal of op papier. Kleine bedragen tellen harder op dan je verwacht: drie broodjes per week is al gauw € 12, oftewel ruim € 600 per jaar.

Veelgestelde vragen over budgetteren