Hoe lang wordt mijn kind? Zo reken je de streeflengte uit

Hoe lang een kind wordt, is pas na de leeftijd van 10 jaar betrouwbaar te voorspellen. Dat schrijft het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, het kennisinstituut achter het consultatiebureau en de jeugdarts. Een schatting kan veel eerder, met de lengte van beide ouders. Reken wel met een ruime marge: 95 procent van de gezonde kinderen komt binnen 10 of 11 centimeter van die uitkomst uit. De potloodstreepjes op de deurpost vertellen samen meer dan één som. Meer over opgroeien en opvoeden staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Zo reken je de streeflengte uit

De streeflengte reken je uit met een vaste som waarin de lengte van de vader en de moeder zit. De som staat in een richtlijn van het NCJ, zoals het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid kortweg heet. Die richtlijn heet Wegen, meten en groeidiagrammen en verscheen op 3 februari 2026. Jeugdartsen werken ermee. Zij noemen de uitkomst target height. Dat is Engels voor doellengte.

Meet beide ouders als dat kan. Een gemeten lengte is veel betrouwbaarder dan een geschatte, staat in de richtlijn. Vul daarna de lengtes in centimeters in.

• Voor een jongen: 44,5 + 0,376 keer de lengte van de vader + 0,411 keer de lengte van de moeder.
• Voor een meisje: 47,1 + 0,334 keer de lengte van de vader + 0,364 keer de lengte van de moeder.

Het gaat om de biologische ouders. Hoe lang het kind nu is, telt in deze som niet mee.

Een rekenvoorbeeld met de marge erbij

Een jongen met een vader van 180 en een moeder van 168 centimeter komt volgens onze berekening uit op ruim 181 centimeter. Noem hem Sam.

Bij die uitkomst hoort wel een marge. Van de gezonde jongens komt 95 procent binnen 11 centimeter van de streeflengte uit, staat in de richtlijn. Bij meisjes is dat 10 centimeter. Sam wordt dus hoogstwaarschijnlijk tussen de 170 en 192 centimeter lang. Daar zit 22 centimeter tussen.

Zijn zus Noor komt met dezelfde ouders uit op ruim 168 centimeter. De som vertelt je dus in welke hoek een kind uitkomt. Het getal op de meetlat geeft ze niet.

Tabel met de streeflengte bij acht ouderparen

In de tabel staat de streeflengte bij acht ouderparen, in hele centimeters. Wij rekenden ze uit met de twee sommen hierboven. Voor het bereik tel je bij een zoon 11 centimeter op en af, bij een dochter 10.

Als je de lengte van de vader niet weet

Is de lengte van de vader onbekend, dan bestaat er een som met alleen de moeder. Ze staat in een oudere richtlijn van het NCJ, de richtlijn Lengtegroei van 1 maart 2019.

• Voor een jongen: 99,9 + 0,492 keer de lengte van de moeder.
• Voor een meisje: 96,3 + 0,436 keer de lengte van de moeder.

Bij een moeder van 170 centimeter kom je voor een zoon uit op 183,5 centimeter. Voor een dochter is dat 170,4.

Een andere som bij een andere afkomst

Al deze sommen zijn gemaakt voor kinderen van Nederlandse afkomst. De richtlijn Lengtegroei heeft ook eigen sommen. Die zijn voor kinderen van Turkse, Marokkaanse en Hindostaanse afkomst. Ook de marge verschilt: bij jongens van Marokkaanse afkomst is die 12 centimeter, bij meisjes van Hindostaanse afkomst 9.

In het rekenvoorbeeld van de richtlijn komt een jongen met Turkse ouders met de gewone som uit op 174,2 centimeter. De som voor kinderen van Turkse afkomst geeft 179.

Toch houdt het digitale dossier van de jeugdgezondheidszorg bij de som geen rekening met de afkomst, staat in de richtlijn van 2026. Dat geldt ook als de jeugdarts een apart groeidiagram voor kinderen van Turkse of Marokkaanse afkomst gebruikt.

Waar de snelle som afwijkt

Bij kleine of lange ouders komt de snelle som volgens onze berekening tot 5 centimeter anders uit dan de som van de richtlijn. Die snelle som is een vuistregel die niet in de Nederlandse richtlijn staat. Je neemt het gemiddelde van beide ouders. Voor een jongen tel je daar 6,5 centimeter bij, voor een meisje haal je er 6,5 centimeter af. Bij ouders van gemiddelde lengte geeft dat bijna dezelfde uitkomst als de richtlijn.

Wij rekenden beide sommen naast elkaar uit. Neem een vader van 165 en een moeder van 155 centimeter. De snelle som zet hun dochter 5 centimeter lager dan de som van de richtlijn. Bij een vader van 200 en een moeder van 185 centimeter is het andersom. Dan komt de snelle som voor een dochter bijna 5 centimeter hoger uit dan de richtlijn.

De reden zit in de som van de richtlijn zelf. Zijn beide ouders een centimeter langer, dan komt hun zoon volgens onze berekening geen hele centimeter hoger uit, maar 0,8. Bij heel lange ouders geeft de richtlijn dus een lagere uitkomst dan de snelle som. Bij kleine ouders geeft ze juist een hogere.

Hoe zeker is de uitkomst?

De streeflengte is een schatting, en bij jonge kinderen zegt ze het minst. Onder de drie jaar groeien kinderen zo wisselend dat een vergelijking met de streeflengte weinig zegt, staat in de richtlijn Lengtegroei.

TNO is net zo voorzichtig. Dat onderzoeksinstituut volgt sinds 1955 de groei van Nederlandse kinderen en maakt de groeidiagrammen van het consultatiebureau. De uitkomsten van zijn eigen rekenhulp voor ouders noemt TNO grove indicaties.

Broers laten zien waarom. Zij hebben dezelfde streeflengte, en toch wordt de een langer dan de ander. Elk kind erft een eigen combinatie van genen, schrijft Erfelijkheid.nl, de voorlichtingssite van het Erfocentrum.

Ons oordeel: voor ouders is de som vooral een richting. De jeugdarts gebruikt haar wel, als hulpmiddel naast het groeidiagram. Wie wil weten of zijn kind goed groeit, heeft meer aan dat groeidiagram dan aan één getal.

Welke lengte hoort bij welke leeftijd?

Een Nederlands kind van 4 jaar is gemiddeld ongeveer 105 centimeter lang. Zulke gemiddelden komen uit de landelijke groeistudie die TNO in 2009 hield. Daarvoor zijn meer dan 20.000 kinderen gemeten en gewogen; de gemiddelden rusten op ruim 12.000 van hen, van 0 tot 21 jaar. Ze staan in de richtlijn Lengtegroei van het NCJ. TNO werkt aan een nieuwe groeistudie, waarvan volgens zijn site de eerste gegevens binnenkomen. In de tabel zie je de gemiddelde lengte per leeftijd, van 1 jaar tot volwassen.

Hoe ver een kind van het gemiddelde af kan zitten

Volgens de richtlijn groeit 95 procent van de kinderen binnen een band rond het gemiddelde. Die band is per leeftijd uit te rekenen.

Op 6 jaar loopt de band volgens onze berekening tot ruim 10 centimeter boven en onder het gemiddelde. Een jongen van 6 is dan meestal tussen de 110 en 130 centimeter lang. Rond de puberteit lopen de verschillen op, omdat het ene kind al hard groeit en het andere nog niet. Bij jongens van 13 is de band daardoor ruim 16 centimeter naar beide kanten.

Op 11 en 12 jaar zijn meisjes gemiddeld iets langer dan jongens, omdat ze eerder aan hun groeispurt beginnen.

Hoeveel een kind per periode groeit

In het eerste jaar groeit een kind het hardst: gemiddeld ongeveer 24 centimeter. Daarna zakt het tempo. In de tabel staat hoeveel centimeter er gemiddeld per periode bij komt.

Op de basisschool komt er volgens onze berekening uit de leeftijdstabel ongeveer 6 centimeter per jaar bij. De broek die in september nog paste, is de zomer daarna vaak te kort. Wat er in die jaren verder verandert, staat in ons artikel over de ontwikkeling van een schoolkind.

Van wie krijg je je lengte?

Hoe lang je wordt, hangt sterk af van de genen die je van allebei je ouders krijgt. Dat zijn er heel veel tegelijk. Dat is anders dan bij de bloedgroep van je kind, waar de letter A, B of O van één gen afhangt. Vanaf de leeftijd van vijf maanden verklaren genen 80 tot 90 procent van de verschillen in groei tussen kinderen. Dat staat in de richtlijn van het NCJ uit 2026. Let op wat dat getal zegt. Het gaat over de verschillen tussen kinderen. Het betekent niet dat 80 procent van jouw centimeters van je ouders komt. Bij de geboorte is de invloed van genen nog klein.

De rest komt van buiten. De richtlijn noemt voeding, ziekte en het moment waarop de puberteit begint. Wie gezond eet, genoeg beweegt en weinig ziek is, kan langer worden, schrijft Erfelijkheid.nl. Stress en ongezond eten kunnen een kind juist kleiner houden.

Groeihormoon in de nacht

De hoogste pieken van groeihormoon komen in de nacht. Dat schrijft het LUMC, het academisch ziekenhuis van Leiden, in een folder van zijn kinderziekenhuis. Groeihormoon is de stof waarmee het lichaam de botten laat groeien. Of extra slaap een kind langer maakt, zegt de folder niet. Wel weten we hoeveel slaap een kind nodig heeft.

Nederlanders worden niet langer meer

Jonge Nederlanders zijn gemiddeld niet langer dan de generatie voor hen. Het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, rekende dat in 2021 per geboortejaar uit. Het gebruikte daarvoor de lengte die mensen zelf opgaven. Mannen uit 1930 werden gemiddeld 175,6 centimeter. Mannen uit 1980 kwamen op 183,9 centimeter, en dat was de top. Jonge mannen uit 2001 zijn gemiddeld 1 centimeter korter. Bij jonge vrouwen is het verschil 1,4 centimeter.

Die daling hangt volgens het CBS deels samen met migratie. Er kwamen bevolkingsgroepen bij die gemiddeld minder lang zijn, en hun kinderen zijn hier geboren. Maar ook bij jongeren van wie alle vier de grootouders in Nederland zijn geboren, stokte de groei. TNO zag hetzelfde in de groeistudie van 2009: de lengte per leeftijd was gelijk aan die van 1997. De oorzaak is volgens de onderzoekers onduidelijk.

Voor jouw som betekent het dat je er geen centimeters bij hoeft te tellen omdat elke generatie langer zou worden.

Wanneer komt de groeispurt?

De groeispurt komt in de puberteit. Meisjes groeien het hardst rond hun 12e of 13e. Bij jongens is dat een jaar later. Zo staat het in de richtlijn van het NCJ. De puberteit zelf begint eerder: gemiddeld rond 10,5 jaar bij meisjes en rond 11,5 jaar bij jongens. Vanaf dat begin groeien meisjes gemiddeld nog 23 centimeter en jongens 32. Volgens de richtlijn van 2026 is dat waarschijnlijk aan de lage kant.

Een vroege puberteit maakt een kind niet langer. Kinderen die vroeg beginnen, hebben een grotere spurt, maar ze zijn ook eerder klaar. Daardoor eindigen zij bij ouders van dezelfde lengte gemiddeld kleiner dan kinderen die laat beginnen. De langste van de brugklas is dus niet vanzelf de langste van de eindexamenklas.

Na de eerste menstruatie groeit een meisje gemiddeld nog 5 centimeter, schrijft het LUMC. Wat er in die jaren verder gebeurt, lees je bij de ontwikkeling van een puber.

Op welke leeftijd stop je met groeien?

Meisjes zijn gemiddeld rond hun 16e uitgegroeid en jongens rond hun 18e. Dan groeien de groeischijven dicht, staat in de richtlijn Lengtegroei. Groeischijven zijn de plekken aan de uiteinden van de botten waar een bot langer wordt. Zijn ze dicht, dan komt er geen lengte meer bij.

Toch komt er volgens onze berekening uit de leeftijdstabel bij meisjes na hun 16e gemiddeld nog 2,4 centimeter bij. Bij jongens is dat na hun 18e nog 1,4 centimeter.

Wanneer kijkt de jeugdarts mee?

De jeugdgezondheidszorg meet elk kind op vaste momenten, van de eerste weken tot op de middelbare school. Dat zijn het consultatiebureau en later de jeugdarts, in veel regio’s van de GGD. De richtlijn van 2026 adviseert minstens deze metingen.

• In de eerste zes weken: één keer.
• Daarna tot de eerste verjaardag: drie keer.
• Op 1 en 2 jaar: twee keer.
• Van 3 tot en met 6 jaar: twee keer.
• Op 8 of 9 jaar: één keer.
• Van 12 tot en met 14 jaar: één keer.

De jeugdarts let op twee dingen. Loopt de lijn van je kind gelijkmatig door? En hoe ligt die lijn ten opzichte van andere kinderen en van de lengte van de ouders? Wijkt de groei af van wat verwacht wordt, dan kan de jeugdarts verwijzen naar het ziekenhuis. Eén afwijkende meting zegt nog weinig, want kinderen groeien onregelmatig en een meting kan ernaast zitten. Dat schrijft het LUMC.

Wat er gebeurt na een verwijzing

In het ziekenhuis wordt een röntgenfoto van de linkerhand gemaakt en wordt er bloed afgenomen. Zo’n bezoek duurt ongeveer 2,5 tot 3 uur, staat in de folder van het NCJ voor ouders. Onderzoek en behandeling zijn gratis voor kinderen tot 18 jaar. Bij een groot deel van de verwezen kinderen wordt niets gevonden.

Wie zich zorgen maakt, hoeft niet op de volgende oproep te wachten. De meeste organisaties voor jeugdgezondheidszorg hebben een inloopspreekuur waar je je kind kunt laten meten. Je kunt ook naar de huisarts. Een formule is een schatting; de jeugdarts of huisarts beoordeelt de groei.

Veelgestelde vragen over de lengte van je kind