Musea in Nederland: aantallen, bezoek en tips met kinderen

Die cijfers komen van het CBS, dat elk jaar de musea in Nederland telt. Bijna een op de drie bezoeken was met een Museumkaart, en ruim een kwart kwam van buitenlandse bezoekers. De meeste musea gaan over geschiedenis. Naast grote publiekstrekkers zijn er honderden kleine streekmusea met een eigen specialisme. Een voorbeeld is Museum Buren en Oranje in het oude raadhuis van Buren, over de geschiedenis van het Nederlandse koningshuis. Meer over cultuur en samenleving lees je in het kennisgebied Maatschappelijk.

De musea per thema zien er zo uit:

Wat zijn de voorwaarden voor een museum

Het CBS rekent alle geregistreerde musea mee. Een museum dat niet in het Museumregister staat, telt mee als het aan vier voorwaarden voldoet:

• Het heeft een vaste locatie en is minstens 28 weken per jaar en drie dagen per week vrij toegankelijk.
• Het heeft geen winstoogmerk. Meestal is het een stichting of een ANBI, een instelling die het algemeen nut dient. Wie aan een ANBI geeft, kan die gift vaak aftrekken van de belasting.
• Het heeft een eigen collectie en doet daar onderzoek naar om kennis te verspreiden.
• Het heeft een website, of is te vinden via een groter platform.

Ook een plek die niet aan die regels voldoet maar door het publiek wel als museum wordt gezien, telt mee. Zeventig procent van de musea is het hele jaar open. De rest is een deel van het jaar open, vaak alleen in het voor- en najaar en de zomer.

Museumkaart

Met een Museumkaart heb je een jaar lang toegang tot een groot deel van de Nederlandse musea. Volgens het CBS was in 2024 72 procent van de musea bij de Museumkaart aangesloten. Een losse toegangskaart voor een volwassene kostte dat jaar gemiddeld 16,60 euro, voor een kind 5,57 euro. Wie een paar keer per jaar naar een museum gaat, heeft de kaart dus snel terugverdiend.

Het museumbezoek ziet er de laatste jaren zo uit:

Het bezoek uit Nederland zelf is dus bijna terug op het niveau van voor corona. Het verschil zit vooral bij de buitenlandse bezoekers.

Musea en educatie

De meeste musea hebben een aanbod voor scholen en gezinnen. Tijdens de coronacrisis gingen de musea maandenlang dicht en bleven schoolbezoeken uit. Veel musea zetten in die tijd een groot deel van hun collectie online, en dat is gebleven.

Kinderen leren in een museum vooral door zelf te doen. Voorbeelden:

• In NEMO in Amsterdam doen kinderen en volwassenen samen proefjes in een laboratorium.
• In sommige musea mag je stukken aanraken. Dat staat dan op een bordje, of er is een aparte ruimte voor.
• Veel musea geven kinderen bij de ingang een boekje met opdrachten mee, soms met een kleine beloning aan het eind.

Voor kinderen tot en met twaalf jaar heeft de Museumkaart een programma waarin ze musea beoordelen en er badges mee verdienen.

Kindercolleges in het museum

In meer dan vijftig musea kunnen kinderen een kindercollege volgen. Een wetenschapper of expert geeft dan antwoord op vragen over de collectie, van archeologie in je eigen achtertuin tot de ruimtevaart. Ouders en grootouders mogen mee. Het aanbod staat bij Museum Jeugd Universiteit.

Museum en de ontwikkeling van een kind

Wie met kinderen naar een museum gaat, doet dat vaak ook omdat hij het zelf leuk vindt. Dat is geen nadeel: kinderen merken dat enthousiasme en nemen het over. Een museumbezoek draagt bij aan de ontwikkeling van een schoolkind. Kinderen doen samen met anderen een opdracht, stellen vragen en zien dingen die ze thuis nooit tegenkomen. Zelf een opdrachtenboekje invullen en inleveren geeft ze ook zelfvertrouwen.

Ga liever kort en vaak dan lang en uitgebreid. Een uur in één zaal waar je kind echt in duikt, levert meer op dan een hele middag langs alles heen lopen. Bij kunst kan dat een enkel schilderij zijn: bij een Breitner in het Rijksmuseum zie je van dichtbij de grove streken van het Nederlandse impressionisme.

Museum en werkgelegenheid

In 2024 werkten 15.843 mensen betaald bij een Nederlands museum, van wie 11.184 in loondienst. Daarnaast waren er 31.740 vrijwilligers, twee keer zoveel als het aantal betaalde krachten. Veel kleine musea draaien helemaal op vrijwilligers. Zonder hen zou een groot deel van de streekmusea niet bestaan.

Veelgestelde vragen over musea