Adoptie en de achtergrond van de adoptiekinderen

In 2025 kwamen 43 kinderen naar Nederland voor adoptie. Dat cijfer staat in het rapport Cijfers interlandelijke adoptie 2025. Dat rapport maakt Fiom, het landelijke kenniscentrum voor adoptie en afstamming, jaarlijks in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Van die 43 kinderen was 63 procent drie jaar of ouder. Geen enkel kind was jonger dan een jaar. Oudere kinderen hebben meer meegemaakt voordat zij hier aankomen, en dat staat in hun dossier.

Nederland stopt met adoptie uit het buitenland

Op 21 mei 2024 meldde de minister voor Rechtsbescherming aan de Tweede Kamer dat er geen nieuwe adoptieprocedures meer starten. Fiom nam vanaf dat moment geen inschrijvingen meer aan. In december 2024 besloot het kabinet tot een afbouw in zes jaar.

Die afbouw heeft harde data. Vergunninghouders mogen hun vergunning nog eenmaal met vijf jaar verlengen. Daardoor kunnen zij tot 1 mei 2030 nog een kind aan ouders voorstellen. Eind 2030 neemt de Centrale Autoriteit Kinderaangelegenheden de laatste taken over. Dat is de overheidsinstantie die namens Nederland toezicht houdt op adoptie uit het buitenland.

In januari 2026 ging het wetsvoorstel Wet afbouw interlandelijke adoptie en vereenvoudiging identiteitsherstel in consultatie. Daarin eindigen lopende procedures uiterlijk op 18 december 2030. Het voorstel maakt ook een naamswijziging voor geadopteerden makkelijker. En het brengt adoptiedossiers onder bij het Nationaal Archief, zodat geadopteerden hun afstammingsgegevens beter kunnen terugvinden.

Wat betekent dat voor jou als lezer? De groep waarover dit artikel gaat, wordt niet groter meer. De aanleiding voor het besluit was het rapport van de commissie Joustra uit 2021 over misstanden bij interlandelijke adoptie. Die commissie concludeerde dat ook strengere regels misstanden niet kunnen voorkomen.

Kinderen met special needs problemen

Een special need betekent dat een kind een bijzondere zorgbehoefte heeft. Fiom omschrijft de term als de sociale, emotionele, medische of psychische achtergrond van het kind. Vroeger sloeg de term vooral op medische problemen. Nu valt er veel meer onder.

Dat verschuift het beeld flink. Volgens Fiom krijgt tegenwoordig ongeveer 95 procent van de adoptiekinderen een special need geregistreerd. In 2011 was dat nog ongeveer de helft. Op elke honderd kinderen zijn dat er dus 95 in plaats van 50. Een special need is daarmee eerder regel dan uitzondering geworden. Verwacht dus niet dat er een aparte groep zonder bijzondere zorgbehoefte klaarstaat.

Waarom de indeling A tot en met F geen standaard is

Op veel Nederlandse adoptiepagina’s staat de indeling A tot en met F als een landelijke standaard beschreven. Dat klopt niet. Vergunninghouders stellen die indeling zelf op en hanteren hem elk iets anders. De Nederlandse Adoptie Stichting, een van de vier vergunninghouders die in 2025 bemiddelden, publiceert haar eigen overzicht. Daarin staat categorie F voor een gezond kind, en niet voor een kind zonder benoemde special need.

Deze grove indeling laat wel zien waar het gesprek met een vergunninghouder over gaat.

• Categorie A gaat over kinderen bij wie nog niet is in te schatten hoeveel zorg zij nu en later nodig hebben.
• Bij categorie B gaat het om een medische aandoening die te verhelpen is. Wel blijven operaties, therapie, medicatie of controles nodig.
• Categorie C betreft een ingewikkelder medische aandoening met vergelijkbare behandelingen.
• Onder categorie D valt een kind met een blijvende aandoening.
• Categorie E gaat over een emotioneel of sociaal belaste achtergrond. Het dossier laat dan geen medische gevolgen verwachten.
• Categorie F staat bij de Nederlandse Adoptie Stichting voor een gezond kind.

Een kind kan overigens in meerdere categorieën tegelijk vallen. In het gesprek met de vergunninghouder leg je vast waarvoor je openstaat. Dat antwoord komt in het gezinsrapport terecht en bepaalt bij welke kinderen je in beeld komt.

Achtergrond en de special needs van de adoptiekinderen naar land

De achtergrond van adoptiekinderen verschilt namelijk per herkomstland. Zelfs binnen één land lopen de situaties sterk uiteen. Wat hier staat is dus een algemeen beeld, geen beschrijving van een individueel kind.

In 2025 kwamen de 43 kinderen uit acht landen: Bulgarije, Colombia, de Filipijnen, Hongarije, Taiwan, Thailand, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Vier bemiddelaars waren daarbij betrokken. Welke organisatie voor hoeveel kinderen en uit welke landen bemiddelde, staat bij de vergunninghouders en de herkomstlanden.

Wat is de achtergrond en special needs van adoptiekinderen uit China?

China is geen herkomstland meer. In september 2024 kondigde de Chinese overheid aan te stoppen met adoptie naar het buitenland. In het Fiom-rapport over 2025 komt China dan ook niet meer voor bij de landen waaruit kinderen zijn gekomen.

Tot die tijd bemiddelde stichting Meiling kinderen uit China, vrijwel altijd met een special need. Die kinderen waren meestal twee tot acht jaar oud en brachten hun eerste jaren door in een kindertehuis of pleeggezin. Over hun sociale achtergrond was vaak weinig bekend. Meiling bemiddelt nu alleen nog voor Taiwan, met A New Way als uitvoerder van de matching.

Wat is de achtergrond en special needs van adoptiekinderen uit Hongarije?

Kinderen uit Hongarije wonen voor hun adoptie meestal in een pleeggezin. Volgens de Nederlandse Adoptie Stichting komen zij vaak uit gezinnen waarin de ouders het ouderlijk gezag hebben verloren. Een deel van hen heeft een minderheidsachtergrond en is daardoor in eigen land moeilijk te plaatsen. Soms doen de biologische ouders vrijwillig afstand.

Bijna alle kinderen uit Hongarije hebben een ontwikkelingsachterstand, licht of zwaarder. Die achterstand kan medisch zijn, of sociaal en emotioneel. Langdurig te weinig prikkels in een tehuis is een andere oorzaak. Hoe zo’n achterstand zich ontwikkelt, valt vooraf niet te voorspellen. Je moet daarom openstaan voor de categorieën A tot en met E.

Wat is de achtergrond en special needs van adoptiekinderen uit Taiwan?

Kinderen uit Taiwan zijn bij aankomst meestal nul tot zes jaar oud. Sommigen zijn te vroeg geboren en lagen in een couveuse. Anderen worden afgestaan omdat hun moeder in een moeilijke situatie zit. Op ongehuwd moederschap rust in Taiwan nog een taboe. Ook psychische problemen bij de moeder kunnen een reden zijn.

De achtergrond van de biologische moeder is daarentegen vaak wel bekend. Soms kiest zij zelf het gezin waar haar kind naartoe gaat. Dat scheelt later veel voor het kind, want er zijn dan gegevens over de afkomst.

Bij Taiwan gaat het meestal om de categorieën A, B, D en E. Denk bij A aan een te vroeg geboren kind, en bij B aan een ongecompliceerde hartafwijking of inactieve tuberculose. Categorie D staat voor een lichte ontwikkelingsachterstand of voor dragerschap van thalassemie, een erfelijke bloedziekte. Onder E valt middelengebruik tijdens de zwangerschap.

Wat is de achtergrond en special needs van adoptiekinderen uit Verenigde Staten?

Bij de Verenigde Staten loopt de procedure anders. De biologische moeder bespreekt haar opties met een hulpverlener. Kiest zij voor adoptie, dan zoekt zij zelf een gezin uit. Soms is er al tijdens de zwangerschap contact met de aspirant-adoptieouders.

Dat maakt de periode voor de geboorte spannend. De moeder mag zich bedenken, voor en na de bevalling. Je komt bovendien dicht bij haar leefsituatie te staan. Houd er rekening mee dat dit veel van je vraagt.

Het gaat daar meestal om pasgeboren kinderen. Toch heeft bijna elk kind een belaste ontstaansgeschiedenis, zoals stress of middelengebruik tijdens de zwangerschap. Of dat later leidt tot gedrags- of ontwikkelingsproblemen, is bij een baby niet te zeggen.

Wat is de achtergrond en special needs van adoptiekinderen uit Zuid-Afrika?

Kinderen uit Zuid-Afrika zijn vaak te vondeling gelegd of achtergelaten. Over hun achtergrond is dan weinig tot niets bekend. In andere gevallen heeft de familie het kind vrijwillig afgestaan, of raakten de ouders het gezag kwijt. De opvang loopt sterk uiteen, van een klein tehuis tot een grote instelling met steeds wisselende begeleiders.

Voor Zuid-Afrika moet je daarom openstaan voor categorie A. Dat betekent dat de zorgvraag nu en later niet in te schatten is. Onder die categorie valt bijvoorbeeld het volgende.

• De moeder gebruikte middelen tijdens de zwangerschap.
• Het kind heeft een chronische infectieziekte, zoals hiv.
• Er is sprake van ernstige ondervoeding.
• Over psychische problemen of een verstandelijke beperking bij de ouders is niets bekend.
• Het geboortegewicht lag onder de 3.500 gram.

Wat deze cijfers wel en niet zeggen

Een gezinsrapport waarin staat dat je openstaat voor categorie D leest als een formulier. In de wachtkamer van het ziekenhuis voelt het anders. Dan zit je daar met een kind van vier dat zijn derde operatie krijgt, en moet je een ochtend vrij vragen op je werk.

Mijn oordeel: de categorie-indeling is nuttig als gespreksstof, maar ongeschikt als voorspelling. Het Fiom-rapport laat zien waarom. Kinderen komen steeds later naar Nederland, en 63 procent was in 2025 drie jaar of ouder. Bij een kind van vier weet je wat er al gebeurd is. Bij een baby weet je dat niet, en dat onderscheid vangt geen letter A tot en met F.

Er is ook wat ik niet weet. Fiom publiceert geen uitsplitsing van de 43 kinderen uit 2025 over de special needs categorieën. Het cijfer van 95 procent staat op een voorlichtingspagina van Fiom en is niet per jaar bijgewerkt. Over de kans dat een kind later problemen krijgt, doe ik geen uitspraak. Daarvoor ga je naar Fiom of naar een orthopedagoog met adoptie-ervaring. Over de klachten die kunnen ontstaan, lees je meer bij problemen bij geadopteerde kinderen.

Veelgestelde vragen over de achtergrond van adoptiekinderen