Schermtijd per leeftijd en wat kinderen echt doen

De Nederlandse Richtlijn Gezond Schermgebruik geeft per leeftijd een maximum: onder de 2 jaar geen scherm, vanaf 12 jaar hoogstens 3 uur per dag. Onderzoekers van de Vrije Universiteit en de Universiteit Utrecht schreven die richtlijn samen met meer dan 25 organisaties die met ouders en kinderen werken. De staatssecretaris van Jeugd presenteerde haar op 17 juni 2025. In de praktijk zitten jonge kinderen er ruim boven. Kinderen tot en met 6 jaar kijken volgens hun ouders gemiddeld 102 minuten per dag naar een scherm. Dat bleek begin 2026 uit onderzoek van Netwerk Mediawijsheid, een landelijk netwerk van organisaties dat in 2008 op initiatief van het ministerie van Onderwijs is opgericht. Meer over opgroeien en opvoeden staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Het maximum per leeftijd volgens de richtlijn

De richtlijn adviseert geen scherm onder de 2 jaar en daarna een maximum dat oploopt van een half uur per dag tot 3 uur vanaf 12 jaar. Schermtijd telt alles met een scherm: televisie, tablet, telefoon, computer en spelcomputer. De richtlijn noemt geen uitzondering voor schoolwerk. In de tabel hieronder staat per leeftijd hoeveel tijd per dag de richtlijn hoogstens adviseert. In de derde kolom hebben wij dat omgerekend naar een week. De richtlijn zelf geeft alleen een maximum per dag.

De richtlijn schrijft de leeftijden als 2-4, 4-8, 8-10 en 10-12. Een kind van precies 4, 8 of 10 jaar valt dan in twee groepen. Wij rekenen zo’n verjaardag bij de volgende groep. Zo leest Netwerk Mediawijsheid de richtlijn ook: tot 4 jaar een half uur, tot 8 jaar een uur. En bij 12 jaar zegt de richtlijn het zelf: 3 uur voor 12 jaar en ouder. Een kind van 8 heeft dus hoogstens anderhalf uur per dag.

Waar die minuten vandaan komen

De minuten zijn een afspraak, geen gemeten grens waarboven schade begint. De richtlijn zegt dat zelf: de adviezen over schermtijd zijn een indicatie voor ouders van wat normaal is. Wat een kind op het scherm doet, waarom en met wie, noemen de schrijvers belangrijker. Bij de minuten zelf staat in de richtlijn geen bron. De schrijvers maakten eerst een versie op basis van literatuuronderzoek. Daarna beoordeelden 17 organisaties die versie op nut en haalbaarheid, en toetsten zes wetenschappers hem aan het bewijs. In een derde ronde gaven beide groepen nog eens hun oordeel.

Daar is niets mis mee, zolang je weet wat je in handen hebt. Een kind van 6 dat op een regenachtige zondag anderhalf uur naar een film kijkt, zit een half uur boven het advies. Dat maakt van die zondag nog geen probleem. Het getal helpt je zien wanneer schermen de rest van de dag gaan opeten.

Nederland is strenger dan de WHO

Voor de jongste kinderen is het Nederlandse advies strenger dan dat van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), het gezondheidsorgaan van de Verenigde Naties. De WHO gaf in 2019 een richtlijn voor kinderen onder de 5 jaar. Voor een kind van 2 tot 5 jaar noemt de WHO hoogstens een uur per dag schermtijd waarbij het kind stilzit, zoals tv of filmpjes kijken. Ze voegt eraan toe dat minder beter is. Nederland adviseert voor een kind van 2 of 3 jaar een half uur. In de tabel hieronder staan de twee adviezen naast elkaar.

De WHO is eerlijk over de onderbouwing. Bij elk van haar adviezen staat dat het een sterke aanbeveling is op bewijs van zeer lage kwaliteit. De WHO baseerde zich op de literatuuroverzichten die in 2017 voor de Canadese en Australische richtlijnen zijn gemaakt. Een eerdere Canadese richtlijn uit 2012 rustte volgens de WHO nog op overeenstemming tussen deskundigen. Het onderzoek daarna vergeleek kinderen die zich aan die grens hielden met kinderen die dat niet deden. De eerste groep was gemiddeld gezonder. Wat de WHO vooral belangrijk vindt, is wat er in plaats van het scherm komt: voorlezen, verhalen vertellen en veel bewegen.

Hoeveel schermtijd kinderen echt hebben

Jonge kinderen zitten ruim boven het advies, en ook bij oudere kinderen komt het gemelde gebruik op of boven de grens uit. Dat blijkt uit twee onderzoeken van Netwerk Mediawijsheid onder ouders. Het eerste ging over ruim 1.000 kinderen tot en met 6 jaar, het tweede over ruim 900 kinderen van 7 tot en met 12 jaar. Voor oudere kinderen komen de cijfers uit HBSC 2025, het grote onderzoek naar de gezondheid van leerlingen in groep 8 en op de middelbare school. De Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut publiceerden het in september 2026. Het Trimbos-instituut is het landelijke kennisinstituut voor mentale gezondheid en verslaving. In de tabel hieronder zie je per leeftijd het advies naast wat ouders of scholieren zelf melden.

Gamen en huiswerk in de cijfers

Een kind dat 24 uur per week gamet, zit daarmee op bijna 3,5 uur per dag. Dat is alleen al met gamen ruim anderhalf keer het advies voor een kind van 10 of 11. Bij de kinderen van 7 tot en met 12 jaar telt het onderzoek ook luisteren en huiswerk op de laptop mee. Wie luisteren niet meetelt, komt daar dus wat lager uit.

Het gemiddelde zegt weinig over jouw kind

De 102 minuten per dag voor jonge kinderen zijn een gemiddelde. Netwerk Mediawijsheid laat zien dat bij televisie, filmpjes en gamen een kleine groep die heel veel kijkt het gemiddelde omhoogtrekt. Bij kinderen die in het weekend gamen, noemt het rapport een gemiddelde van ongeveer 114 minuten en een middelste waarde van ongeveer 60. Tegelijk zegt bijna de helft van de ouders van kinderen tot en met 6 jaar dat hun kind helemaal geen televisie kijkt.

Er is dus niet één gemiddeld kind. Er zijn kinderen die bijna niets met schermen doen, en kinderen die er uren per dag aan besteden. Vergelijk je eigen kind daarom niet met het gemiddelde, maar met het advies en met wat er de rest van de dag gebeurt.

Wat te veel schermtijd met een kind doet

Het duidelijkst zijn de gevolgen voor het lichaam: een slechte houding en bijziendheid. Volgens de richtlijn is er meer zekerheid over het effect van veel schermtijd op de houding en op bijziendheid. Over het effect op het gevoel en het denken is minder zeker. Bijziend zijn betekent dat je dichtbij goed ziet en in de verte wazig. Ook de slaap kan eronder lijden, schrijft de Rijksoverheid, en de richtlijn adviseert geen schermen in de slaapkamer. Hoeveel slaap een kind per leeftijd nodig heeft, lees je in ons artikel over hoeveel slaap je nodig hebt.

Voor het welzijn van een kind is het beeld minder eenduidig. De richtlijn schrijft dat onderzoek meestal geen of maar zwakke effecten vindt van sociale media op hoe jongeren zich voelen. Negatieve gevolgen zie je vooral bij problematisch gebruik, bij kinderen die zich online steeds met anderen vergelijken en bij kinderen die het al moeilijk hebben. Onderzoekers stellen daarvoor negen vragen, zoals of je minder wilde gebruiken en dat niet lukte, of dat je regelmatig ruzie kreeg door sociale media. Wie zes keer of vaker ja zegt, heeft problematisch gebruik. Op de middelbare school geldt dat voor 6 procent van de leerlingen, in groep 8 van de basisschool voor 2,9 procent, meldt HBSC 2025.

Wat een kind doet telt meer dan hoe lang

Niet zozeer het aantal uren, maar vooral het soort gebruik en de inhoud lijken te bepalen of er een verband is met mentale problemen. Dat schrijven de onderzoekers van HBSC 2025. Vooral TikTok hangt samen met mentale problemen, in tegenstelling tot een chatapp als WhatsApp. Op de middelbare school gebruikt 45 procent van de meisjes TikTok bijna de hele dag, bij de jongens is dat 33 procent. Een uur appen met vriendinnen is dus iets anders dan een uur eindeloos filmpjes kijken, ook al telt het als evenveel schermtijd.

Voor gamen geldt iets vergelijkbaars. Onderzoekers spreken van problematisch gamen bij zes of meer kenmerken van verslaafd gamen, niet bij een aantal uren. In HBSC 2025 geldt dat voor ongeveer 3 procent van de leerlingen. Hoe dat eruitziet, staat in ons artikel over wanneer je gameverslaafd bent.

Ogen en de 20-20-2-regel

Veel en lang achter elkaar dichtbij kijken, naar een scherm of een boek, vergroot de kans op bijziendheid. Buiten spelen beschermt er juist tegen. Dat staat in de richtlijn over oogafwijkingen van de jeugdgezondheidszorg, de zorg van het consultatiebureau en de jeugdarts. Die richtlijn geeft twee adviezen. Een kind speelt minstens 2 uur per dag buiten. En na 20 minuten dichtbij kijken, kijkt het minstens 20 seconden in de verte, een regel die oogartsen bedachten.

De Richtlijn Gezond Schermgebruik geeft de regel door als 20 minuten scherm, 20 seconden in de verte kijken en daarna 2 uur buiten spelen. Zo gelezen lijkt het alsof er na elke 20 minuten scherm twee uur buitenspelen moet volgen. De richtlijn voor de jeugdgezondheidszorg, waar de regel vandaan komt, geeft twee losse adviezen. Speel minstens 2 uur per dag buiten, en kijk na 20 minuten dichtbij kijken even in de verte.

De eerste telefoon en sociale media

Voor een eigen smartphone geeft de richtlijn geen leeftijd, omdat onderzoek daar geen onderbouwing voor geeft. Wat een kind op de telefoon doet, telt meer dan het apparaat. Vincent Karremans, toen staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport, adviseerde bij de presentatie toch om te wachten tot groep 8. In de praktijk gaat het eerder. In HBSC 2025 zegt ongeveer de helft van de leerlingen in groep 8 dat ze in groep 6 of nog eerder al een eigen smartphone hadden. Ze waren toen 9 of 10 jaar, of jonger. Volgens ouders krijgen kinderen hun eerste telefoon gemiddeld op 9,2 jaar, meestal om veiligheidsredenen.

Voor sociale media adviseerden de onderzoekers achter de richtlijn 13 jaar, en het kabinet maakte daar 15 jaar van. Waarom er vier verschillende leeftijden rondgaan en wat Europa nu voorstelt, lees je in ons artikel over vanaf welke leeftijd social media mag.

Afspraken die meer opleveren dan een stopwatch

Ons advies: gebruik de minuten als bovengrens, maar stuur op drie afspraken. Die komen allemaal uit de richtlijn en ze zijn makkelijker vol te houden dan een wekker die afgaat. Het is half acht, je zoon van 7 vraagt om nog één filmpje, en je weet al niet meer hoeveel het er vandaag waren. Een vaste regel over waar en wanneer scheelt dan een discussie over minuten.

• Geen schermen aan tafel en geen schermen in de slaapkamer.
• Elke dag minstens 2 uur buiten.
• Samen kijken bij jonge kinderen, zodat jij weet wat er op het scherm gebeurt en er iets over kunt zeggen.

Begin daar vroeg mee. De richtlijn haalt een onderzoek aan dat nog niet is gepubliceerd. Daarin verkleinen schermregels bij kinderen onder de 13 de kans op tekenen van verslaafd gebruik van sociale media. Tussen 13 en 16 jaar zagen de onderzoekers geen effect. Vanaf 16 jaar vergrootten regels die kans juist. Regels werken volgens de richtlijn ook alleen goed in een gezin waar warmte en steun is.

Hulpmiddelen die helpen

Voor films en series is er Kijkwijzer, voor games de leeftijdsaanduiding PEGI. Beide geven per titel een leeftijdsadvies. Op een telefoon of tablet kun je een dagelijkse limiet instellen. Op een iPhone of iPad heet die functie Schermtijd, op een Android-toestel zit hij onder Digitaal welzijn en ouderlijk toezicht. Zo’n limiet helpt vooral bij jonge kinderen. Oudere kinderen vinden vaak een manier om hem te omzeilen, en dan werkt een afspraak beter dan een slot.

Geef zelf ook het goede voorbeeld. De richtlijn noemt het expliciet: leg je telefoon weg als je met je kind bent, en houd je aan dezelfde regels als je kind.

Veelgestelde vragen over schermtijd