Ramadan 2027 begint op 8 februari: 11 tot 13 uur vasten

De eerste vastendag is maandag 8 februari 2027 en de laatste maandag 8 maart. Op dinsdag 9 maart volgt het Suikerfeest, het feest waarmee moslims de vastenmaand afsluiten. Die data komen uit de berekende kalender van Saudi-Arabië. Op de website van de Universiteit Utrecht staat die kalender omgerekend naar de onze. Het begin kan nog een dag opschuiven, want een deel van de moskeeën wacht tot de smalle sikkel van de nieuwe maan is gezien. In het midden van Nederland duurt de eerste vastendag ruim 11 uur en de laatste ongeveer 13 uur. Dat is ruim anderhalf uur langer dan wanneer je van zonsopkomst tot zonsondergang telt, zoals je vaak leest. Meer over geloof en feestdagen staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Wanneer de ramadan valt tot en met 2031

In 2027 begint de ramadan op 8 februari. Elk jaar daarna begint hij eerder, in 2031 al op 15 december. Tot en met 2031 valt hij zo steeds in de donkere maanden van het jaar. De ramadan is de negende maand van de islamitische kalender en duurt 29 of 30 dagen.

In de tabel hieronder staat voor elke ramadan de eerste en de laatste vastendag, en de dag van het Suikerfeest. De data tot en met 2029 nemen we over uit de bron onder de tabel. De latere data hebben we zelf uitgerekend met het databestand achter die bron.

Een islamitische maand telt nooit meer dan 30 dagen. Wie op 8 februari begint, viert het Suikerfeest dus op 9 of 10 maart. Lees je ergens 11 maart als Suikerfeest, dan hoort daar 9 februari als begin bij, niet 8 februari.

Begint de ramadan op 7 of op 8 februari?

De maand ramadan begint op de avond van zondag 7 februari 2027. Maandag 8 februari is de eerste dag waarop moslims vasten. Beide data kom je daarom tegen, en ze spreken elkaar niet tegen. In de islamitische kalender begint een dag namelijk bij zonsondergang. Dat staat bij de omrekenhulp van Robert van Gent op de website van de Universiteit Utrecht. Van Gent schrijft daar over de geschiedenis van sterrenkunde en kalenders. De Rijksoverheid noemt voor 2027 een begin rond 7 februari. Dat past bij de avond waarop de maand ingaat.

Twee keer ramadan in 2030

In 2030 begint de ramadan twee keer: op zaterdag 5 januari en opnieuw op donderdag 26 december. Dat kan omdat het islamitische jaar korter is dan het onze. Volgens dezelfde kalender gebeurde dat voor het laatst in 1997, op 10 januari en op 30 december. Na 2030 komt het pas in 2063 weer voor.

Waarom de ramadan elk jaar eerder valt

De ramadan valt elk jaar 10 tot 12 dagen eerder, omdat de islamitische kalender de maan volgt en niet de zon. Zo’n kalender heet een maankalender. Twaalf maanden van 29 of 30 dagen zijn samen 354 of 355 dagen. Ons jaar telt er 365 of 366. De islamitische kalender voegt nooit een extra maand toe om dat verschil goed te maken.

Daardoor schuift de vastenmaand langzaam door alle seizoenen. In 1994 begon de ramadan rond 11 februari, bijna op dezelfde dag als in 2027. Een hele ronde langs de seizoenen duurt dus ongeveer 33 jaar. Wie 40 jaar is in 2027, maakte de ramadan als kind in de winter mee en als twintiger in de lange zomerdagen.

Een kalender die ook de zon volgt, verschuift niet zo. Het Chinees Nieuwjaar van 2027 valt bij dezelfde nieuwe maan als de ramadan, maar het blijft elk jaar in januari of februari.

Waarom niet iedereen op dezelfde dag begint

Moskeeën bepalen het begin van de ramadan op twee manieren, en die komen niet altijd op dezelfde dag uit. De ene moskee wacht tot iemand de nieuwe maansikkel heeft gezien. De andere rekent vooraf uit wanneer die sikkel verschijnt.

Bij nieuwe maan staat de maan tussen de aarde en de zon, en zie je haar niet. Een of twee avonden later verschijnt vlak na zonsondergang een smalle sikkel. Van oudsher begint de maand pas als iemand die sikkel met het blote oog heeft gezien. Lukt dat niet, dan krijgt de lopende maand een dertigste dag en begint de nieuwe maand een dag later.

Saudi-Arabië heeft een berekende kalender, de Umm al-Qura-kalender. Voor de ramadan beslissen de geestelijke leiders van het land toch op grond van meldingen dat de sikkel is gezien. Van Gent zet de berekende en de aangekondigde data naast elkaar. Wij telden de verschillen. In 5 van de 26 jaren van 2001 tot en met 2026 begon de ramadan in Saudi-Arabië op een andere dag dan berekend. Dat is ongeveer één op de vijf jaren. Vier keer was het een dag later en één keer een dag eerder.

Twee begindagen in 2026

In 2026 begonnen niet alle moslims op dezelfde dag. Saudi-Arabië meldde op dinsdagavond 17 februari dat de sikkel was gezien. Daar begon het vasten op woensdag 18 februari. Een groot deel van de Nederlandse moslims zou pas op donderdag 19 februari beginnen. Dat schreef de NOS, de publieke nieuwsomroep, op de avond van 17 februari.

De reden was een keuze van de Vereniging Imams Nederland. Imams zijn de voorgangers in de moskee. De vereniging ging uit van een sterrenkundige berekening van de nieuwe maan, net als België en Turkije. Volgens de Turkse kalender begon de ramadan van 2026 inderdaad op 19 februari. Die kalender komt van Diyanet, de Turkse overheidsdienst voor godsdienstzaken. Vooral onder Marokkaanse Nederlanders ontstond daardoor onduidelijkheid, schreef de NOS. Zij volgden altijd Saudi-Arabië, en niet elke moskee had gezegd welke methode ze koos.

Wat dat betekent voor 2027

Voor 2027 komen de Saudische en de Turkse kalender op dezelfde dag uit: maandag 8 februari, en dinsdag 9 maart voor het Suikerfeest. De kans op twee begindagen lijkt ons daardoor kleiner dan in 2026.

Uitgesloten is het niet. Een moskee die wacht tot de sikkel is gezien, kan een dag later beginnen. Ons advies: zet 8 februari in je agenda, maar houd een dag speling. Wil je zeker weten wanneer je collega of je buren beginnen, vraag het dan zelf.

Hoe lang een vastendag in Nederland duurt

Op 8 februari 2027 duurt een vastendag in het midden van Nederland ruim 11 uur. In onze berekening loopt hij van 06.14 uur tot 17.40 uur. Het vasten begint namelijk niet bij zonsopkomst, maar bij de dageraad. Dat is het eerste ochtendlicht. De Universiteit Utrecht schrijft in haar tips voor collega’s dat de laatste maaltijd voor de dageraad valt, ruim voor zonsopkomst.

Toch lees je op veel plekken dat moslims vasten van zonsopkomst tot zonsondergang. Op 8 februari komt de zon pas om 08.09 uur op. Wie zo rekent, komt op 9 uur en 31 minuten uit. Dat is ruim anderhalf uur te weinig.

De tijden per week

De vastendag wordt in de loop van de maand steeds langer. In de tabel hieronder zie je voor vijf maandagen hoe laat het eerste licht komt, hoe laat de zon ondergaat en hoe lang je vast. Het eerste licht is onze eigen berekening. Je moskee kan een later tijdstip aanhouden.

Elke dag komen er bijna 4 minuten bij. Aan het eind van de maand vast je daardoor bijna twee uur langer dan aan het begin. In Enschede valt alles ongeveer 8 minuten eerder dan in het midden van het land. In Vlissingen is het 5 tot 8 minuten later. De lengte van de vastendag verschilt binnen Nederland maar een paar minuten.

Zo hebben we gerekend

De zonsondergang komt uit de tabel met zonnetijden voor 2027 van het KNMI, het instituut dat voor de overheid het weer meet. Het eerste ochtendlicht staat daar niet in. Dat hebben we zelf berekend met de rekenmethode van NOAA, de Amerikaanse overheidsdienst voor oceaan en atmosfeer.

Als grens kozen we zelf het moment waarop de zon 18 graden onder de horizon staat. Dat moment heet in de sterrenkunde de astronomische schemering. Voor je gevoel is het dan nog nacht. Ter controle rekenden we ook de zonsopkomst en de zonsondergang na. Van 1 januari tot en met 27 maart 2027 kloppen 169 van de 172 tijden precies met de tabel van het KNMI. De andere drie schelen een minuut.

Moskeeën werken met een gebedskalender. Dat is een overzicht met de gebedstijden per dag. Welke grens zo’n kalender gebruikt, hebben we niet per moskee kunnen nagaan. Rekent een kalender met 15 graden, dan begint de vastendag op 8 februari om 06.33 uur. Dat is 19 minuten later. Volg voor het vasten daarom de tijden van je eigen moskee.

De vastendag wordt de komende jaren korter

De komende jaren wordt de vastendag korter, omdat de ramadan naar de donkerste weken van het jaar schuift. Op de eerste dag van de ramadan van 2028 duurt hij in dezelfde berekening ongeveer 10 uur en 50 minuten. Bij de ramadan die op 26 december 2030 begint, is dat op de eerste dag nog geen 10 uur. Waarom het dan zo vroeg donker is, lees je in ons artikel over de kortste dag van het jaar.

In de zomer is het andersom. De ramadan van 2015 begon op 18 juni. Rond die datum zit er tussen zonsopkomst en zonsondergang al 16 uur en 44 minuten, blijkt uit de tabel van het KNMI.

Wat vasten in de ramadan inhoudt

Wie meedoet aan de ramadan, eet en drinkt niet zolang het licht is. Ook roken en seks zijn overdag niet toegestaan, schrijft de NOS. De maaltijd voor het eerste licht heet sahur. Na zonsondergang volgt de iftar, de maaltijd waarmee je het vasten verbreekt.

Het vasten is een van de vijf religieuze plichten van de islam. Die plichten heten ook wel de vijf zuilen. Maar de maand draait om meer dan eten. De Universiteit Utrecht noemt het vooral een maand van bezinning en gebed. De NOS noemt ook samenzijn en liefdadigheid.

Dat iemand vast, merk je aan de collega die de lunch overslaat, of aan de klasgenoot die bij de gymles geen water drinkt. In het begin van de ramadan moet het lichaam wennen aan niet eten en drinken, schrijft Thuisarts.nl, de website van de Nederlandse huisartsen. Het advies van de huisartsen: drink 1,5 liter of meer in de uren dat het mag.

Wie niet hoeft te vasten

Kinderen die nog niet in de puberteit zijn, zieken, zwangere vrouwen en reizigers hoeven niet te vasten. Thuisarts verdeelt de uitzonderingen in twee groepen.

De eerste groep hoeft nooit mee te doen. Dat zijn kinderen die nog niet in de puberteit zijn en ouderen die te zwak zijn om overdag niet te eten en te drinken. Ook wie een ziekte heeft die niet overgaat en daar elke dag een paar keer medicijnen voor gebruikt, hoort erbij. Hetzelfde geldt voor mensen met dementie, een verstandelijke beperking of een psychische ziekte. Zij kunnen iets anders doen voor hun geloof, bijvoorbeeld geld of eten geven aan arme mensen.

De tweede groep hoeft tijdelijk niet mee te doen. Het gaat om vrouwen die ongesteld of zwanger zijn of borstvoeding geven. Verder om mensen die tijdelijk ziek zijn, op reis zijn of werk doen dat erg zwaar is voor hun lichaam. Zij halen de gemiste dagen later in.

Gebruik je medicijnen, stop daar dan nooit zelf mee. Bespreek met je arts hoe je ze tijdens de ramadan gebruikt. Bel ook je arts als je diabetes (suikerziekte) hebt of een dieet volgt. Merk je dat je uitdroogt, drink dan wel overdag en bel je huisarts. Je herkent uitdroging eraan dat je bijna niet meer plast, duizelig of in de war bent, of flauwvalt.

Ramadan op school en op het werk

School en werk gaan tijdens de ramadan gewoon door. In 2027 merkt groep 8 dat al in de eerste week.

De doorstroomtoets van 2027 valt deels in de ramadan

De laatste week van de doorstroomtoets valt in 2027 samen met de eerste week van de ramadan. De doorstroomtoets is de toets die leerlingen in groep 8 maken voor hun schooladvies. Scholen nemen de digitale toets af tussen 25 januari en 12 februari 2027, schrijft de Rijksoverheid. De toets op papier is op 26 en 27 januari, ruim voor de ramadan.

De Rijksoverheid noemt drie manieren om er rekening mee te houden. De school kan de papieren toets kiezen. Ze kan de digitale toets ook vóór de ramadan plannen. Of ze verdeelt de toets tijdens de ramadan over twee ochtenden. Leerlingen hebben in de ochtend minder vastenuren achter de rug, schrijft de Rijksoverheid erbij. Daaruit maken wij op dat de overheid ervan uitgaat dat een deel van groep 8 al meedoet. Heb je een kind in groep 8, vraag de school dan ruim voor de kerstvakantie wanneer de toets is.

Vrij op het Suikerfeest

Het Suikerfeest is geen officiële feestdag, maar een school mag er alle leerlingen vrij voor geven. Zo’n vrije dag moet in de schoolgids staan, schrijft de Rijksoverheid. Heeft de school de dag niet ingeroosterd, dan kan je kind soms toch vrij krijgen. Dat heet een vrijstelling van de leerplicht voor plichten vanuit een godsdienst of levensovertuiging. Hoe je die regelt, en hoe het op je werk zit, lees je in ons artikel over het Suikerfeest en het Offerfeest.

Afspraken op het werk

Vertel je leidinggevende op tijd dat je meedoet, raadt Thuisarts aan. Vraag daarbij of je eerder of later kunt beginnen, of tijdens de ramadan wat minder zwaar werk kunt doen.

Voor leidinggevenden heeft de Universiteit Utrecht drie tips. Bespreek de werktijden. Plan een teamlunch of een traktatie liever buiten de vastenmaand. En reken erop dat een collega pas laat weet op welke dag het Suikerfeest valt. Houd in het rooster dus ruimte voor een vrije dag rond 9 maart 2027.

Hoeveel Nederlanders moslim zijn

In 2025 noemde 6 procent van de inwoners van 15 jaar en ouder zich moslim. Dat is ongeveer 1 op de 17 mensen. Het cijfer komt van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), dat de officiële cijfers over Nederland bijhoudt.

Hoeveel van hen vasten, telt het CBS niet. Het Sociaal en Cultureel Planbureau vroeg het in 2015 wel. Dat bureau onderzoekt voor de overheid hoe het met de inwoners gaat. Van de moslims met een Marokkaanse achtergrond zei 87 procent alle dagen van de ramadan te hebben gevast. Bij moslims met een Turkse achtergrond was dat 55 procent. Een recenter landelijk cijfer hebben we niet gevonden. Hoe de islam zich verhoudt tot andere geloven, lees je in ons overzicht van de grootste wereldreligies.

Veelgestelde vragen over de ramadan