Zelf een bedrijfsplan schrijven

Zelf een bedrijfsplan schrijven? Dit zijn de tien onderdelen, de vier begrotingen van je financieel plan en de fouten die starters het vaakst maken.

Inhoudsopgave

    Het bedrijfsplan, ook wel ondernemingsplan of businessplan, is voor veel starters het eerste serieuze document. Ook bestaande bedrijven maken er een, bijvoorbeeld bij een nieuw product of een overname. Zie het als een levend document: het is geen examenopdracht, maar een plan dat meegroeit met je bedrijf.

    Heb je een bedrijfsplan nodig?

    Voor je inschrijving bij de Kamer van Koophandel is een bedrijfsplan meestal niet verplicht. Verplicht wordt het wel zodra je een lening aanvraagt of subsidie krijgt: de financier wil zien waar zijn geld naartoe gaat. Volgens KVK is de belangrijkste opbrengst iets anders: door het te schrijven ontdek je zelf of je idee haalbaar is.

    Zelf een bedrijfsplan schrijven dwingt je namelijk om je kansen, je klanten, je concurrenten en je cijfers op papier te zetten. Precies daar sneuvelen de aannames die je in je hoofd nog moeiteloos overeind hield.

    Zelf een bedrijfsplan schrijven

    Vergeet je hogere doel niet

    Begin bij de vraag waarom je bedrijf bestaat. Dat werkt inspirerend voor medewerkers en het maakt je verhaal voor klanten herkenbaar. Vaag hoeft het niet te worden: het Golden Circle model van Simon Sinek geeft je een vaste volgorde om die waarom-vraag te beantwoorden, en het nut van een businessplan zit voor een groot deel in dit ene hoofdstuk.

    Welke keuzes maak jij in het bedrijfsplan?

    Een bedrijfsplan schrijven is vooral keuzes maken. Welke doelgroep wordt je focus? Welk product past daarbij en hoe bereik je die klanten? Dat schuurt, want lastige keuzes ontwijken we van nature. Maar wie ze vooraf maakt, start gerichter, meet beter en verliest onderweg minder tijd.

    Kort versus uitgebreid bedrijfsplan

    De eerste keuze is de omvang. Uitgebreide plannen zijn steeds minder in trek: een kort plan van hoge kwaliteit wint het van een dik plan vol vulling. Heb je financiering nodig, dan is een uitgebreider en gespecificeerd plan wel nodig. Vraag de beoogde financier vooraf wat hij verwacht, dan schrijf je niet voor niets.

    Kies je voor kort, dan kun je het OGSM-model gebruiken. Je plan past dan op één A4 en laat in één oogopslag zien wat je wilt bereiken en hoe. Het is een beproefde methodiek die ook in grote organisaties wordt toegepast.

    De opbouw van een bedrijfsplan

    Werk met een vaste structuur. Dit zijn geen stappen die je op volgorde afvinkt; je springt heen en weer. Deze tabel zet de tien onderdelen op een rij, met per onderdeel de fout die het vaakst wordt gemaakt.

    OnderdeelWat erin staatVeelgemaakte fout
    1. IntroductieReden van oprichting, de mensen erachter, zakelijke gegevensTe lang; de lezer haakt af vóór het plan begint
    2. ManagementsamenvattingMaximaal twee pagina’s met de kern van het planVooraf schrijven in plaats van als laatste
    3. InhoudsopgaveOverzicht van de hoofdstukkenOntbreekt, of loopt niet gelijk met de tekst
    4. Beschrijving van de ondernemingBedrijfsprofiel, branche-ontwikkelingen, pijnpunten en kansenCijfers zonder bron, of tabellen in de lopende tekst
    5. BestaansredenMissie en kernwaardenMooie woorden zonder gevolgen voor het beleid
    6. Meetbare doelstellingenConcrete resultaten met een getal en een datumAmbities zonder eindpunt
    7. Product of dienstWat je aanbiedt, wat het onderscheidt, welke behoefte het vervultAlleen de sterke punten benoemen
    8. Marktanalyse en marketingDoelgroep, concurrentie, kansen, risico’s, marketingmixDe concurrent onderschatten
    9. Organisatie en personeelStructuur, functies, bevoegdhedenGeen plan voor het moment dat je moet opschalen
    10. Financieel planVier begrotingen, plus prijs en terugverdientijdOmzet te hoog en kosten te laag inschatten
    De tien onderdelen van een bedrijfsplan, met de valkuil per onderdeel.

    1. Introductie

    Geef aan waarom je het bedrijf opricht, stel jezelf kort voor en schets je plannen. Houd dit deel kort: je wilt de lezer verleiden om door te lezen. Zakelijke gegevens als de datum van oprichting, de rechtsvorm en het KVK- en btw-nummer zet je hier of op het titelblad. Twijfel je over de rechtsvorm, lees dan eerst welke rechtsvormen er zijn.

    2. Managementsamenvatting

    Hier moet de beoordelaar op maximaal twee pagina’s de kracht van je plan zien. Schrijf dit hoofdstuk als laatste. Arceer tijdens het schrijven de kernzinnen en gebruik die, samen met de conclusie per hoofdstuk, als bouwstenen. Benoem ook de zwaktes: een samenvatting waarin alles goed gaat, leest als reclame.

    3. Inhoudsopgave

    De inhoudsopgave laat zien welke onderwerpen aan bod komen. De lezer krijgt daarmee overzicht en kan later gericht terugbladeren naar het hoofdstuk dat hem interesseert.

    4. Beschrijving van de onderneming

    Beschrijf je bedrijfsprofiel en de laatste ontwikkelingen in je branche. Waar zitten de pijnpunten en waar de kansen? Onderbouw met cijfers uit betrouwbare bronnen, want een investeerder kent de markt ook. Houd de tekst schoon: uitgebreide tabellen en gegevensbronnen horen in de bijlagen.

    Wees specifiek over wat voor bedrijf je begint of welke uitbreiding je voor ogen hebt. Beschrijf wat je keuzes betekenen voor de dagelijkse bedrijfsvoering, en geef antwoord op de vraag waarom juist jij hier succes mee zult hebben.

    5. De bestaansreden

    Wat is je missie, en waarom is jouw product of dienst nodig? Een scherp geformuleerde bestaansreden helpt medewerkers om die te vertalen naar doelstellingen. Met je kernwaarden doe je een belofte: extern aan de klant, intern aan je personeel. Denk aan service, kwaliteit of veiligheid — en aan wat je doet als die belofte botst met een snelle euro.

    6. Meetbare doelstellingen

    Doelstellingen zijn de concrete vertaling van je missie. Ze zijn specifiek, hebben een getal en een datum, en kennen een duidelijk begin- en eindpunt. Ambitieus mag, maar haalbaar moet. Het SMART-principe geeft je vijf criteria om elke doelstelling langs te leggen voordat je hem opschrijft.

    7. Het product of de dienst

    Stel je product of dienst voor. Beschrijf de sterke én de zwakke punten van vergelijkbare bestaande producten, en leg uit waar jouw vernieuwing zit. Maak ook duidelijk aan welke behoefte je voldoet: een product zonder probleem is een hobby.

    8. Marktanalyse en marketing

    Beschrijf waar de kansen en de risico’s in je markt liggen. Heb je onderzoek gedaan naar je doelgroep en je concurrenten, neem de uitkomsten dan hier op.

    Een marketingplan bestaat uit een doelgroepbeschrijving, een SWOT-analyse, een marketingmix en een branche- en marktonderzoek. Vermeld ook of je de marketing zelf doet of uitbesteedt, en reken de kosten van je zichtbaarheid mee — een huisstijl laten ontwerpen is voor de meeste starters de eerste marketinguitgave.

    9. Organisatiestructuur en personeel

    Voor de structuur werkt een organogram het snelst: in één schema zie je wie tot het management hoort, welke afdelingen er zijn en wie welke bevoegdheid heeft. Werk dat later uit in functieprofielen per functie.

    10. Financieel plan

    Dit is voor de meeste lezers het belangrijkste hoofdstuk, en het onderdeel waarbij starters het vaakst hulp inschakelen. Je neemt er de kosten in op voor bedrijfsruimte, bedrijfsmiddelen en personeel, plus je omzetverwachting voor de eerste twee jaar. Vermeld ook je prijs en op welke termijn je investeringen terugverdiend zijn.

    De vier begrotingen van je financieel plan

    KVK onderscheidt vier begrotingen. Ze beantwoorden elk een andere vraag, en juist die laatste is de vraag waarop bedrijven omvallen.

    BegrotingWelke vraag hij beantwoordt
    InvesteringsbegrotingWat heb ik nodig om te starten of te groeien? Denk aan apparatuur, voorraad en bedrijfsruimte.
    FinancieringsbegrotingWaar komt dat geld vandaan? Eigen inleg, een lening of een investeerder.
    ExploitatiebegrotingMaak ik winst? Verwachte inkomsten en uitgaven per maand of per jaar.
    LiquiditeitsbegrotingKan ik op elk moment mijn rekeningen betalen? Hoeveel staat er wanneer op de zakelijke rekening.
    De vier begrotingen van een financieel plan, volgens KVK.

    Winstgevend zijn en genoeg geld op de rekening hebben is niet hetzelfde. Een bedrijf met volle orderportefeuille kan alsnog omvallen als klanten pas na zestig dagen betalen terwijl de huur elke maand afgaat. Daarom hoort de liquiditeitsbegroting in elk plan, ook als je geen financiering aanvraagt.

    Vergeet het juridische deel niet

    Het hoofdstuk dat het vaakst ontbreekt, is het juridische. Welke maatregelen tref je, en wat kosten die? Als ondernemer laat je meestal algemene voorwaarden opstellen, je website heeft een privacyverklaring nodig, en vaak komen daar verkoopovereenkomsten en arbeidscontracten bij. Soms is octrooi of merkbescherming aan de orde.

    Denk ook vooruit naar wat er misgaat. Hoe ga je om met een conflict met een klant, een leverancier of een medewerker? En wat doe je bij wanprestatie, een aansprakelijkstelling of een reeks klachten? Een half A4 hierover scheelt later maanden.

    Een bedrijfsplan is een levend document

    Leg je plan minstens één keer per jaar naast de werkelijkheid. Kloppen de aannames over je doelgroep nog? Haal je je doelstellingen, en zo niet, ligt dat aan de uitvoering of aan het doel zelf? Een plan dat na de start in een la verdwijnt, heeft alleen de bank geholpen.

    Denk ten slotte alvast na over het einde. Verkoop, overdracht binnen de familie of stoppen met je bedrijf: wie dat scenario aan het begin een halve pagina geeft, staat er later niet onvoorbereid voor. Financiers waarderen het bovendien, want het laat zien dat je verder kijkt dan de eerste twee jaar.

    Veelgestelde vragen over een bedrijfsplan schrijven

    Is een bedrijfsplan verplicht?

    Voor je inschrijving bij KVK meestal niet. Wel als je een lening aanvraagt of subsidie ontvangt: de verstrekker wil dan zien waar het geld naartoe gaat en hoe je het terugverdient.

    Hoe lang moet een bedrijfsplan zijn?

    Zo kort als kan. Met het OGSM-model past een plan op één A4. Vraag je financiering aan, dan is een uitgebreider plan nodig; vraag de financier vooraf wat hij verwacht, dan schrijf je gericht.

    Waaruit bestaat een financieel plan?

    Uit vier begrotingen: de investeringsbegroting, de financieringsbegroting, de exploitatiebegroting en de liquiditeitsbegroting. Samen laten ze zien wat je nodig hebt, waar het geld vandaan komt, of je winst maakt en of je je rekeningen kunt betalen.

    Wat is het verschil tussen een bedrijfsplan en een ondernemingsplan?

    Niets wezenlijks. Bedrijfsplan, ondernemingsplan en businessplan worden door elkaar gebruikt voor hetzelfde document. KVK hanteert de term ondernemingsplan.

    Welke fout maken starters het vaakst?

    De omzet te hoog en de kosten te laag inschatten, en de liquiditeit vergeten. Reken daarom door wat er gebeurt als je klanten pas na zestig dagen betalen, en als je omzet dertig procent lager uitvalt dan verwacht.

    Kun je zelf een bedrijfsplan schrijven?

    Ja, en dat is ook de bedoeling: het schrijven is het denkwerk. Voor het financiële hoofdstuk schakelen veel starters wel hulp in, bijvoorbeeld van een boekhouder of een adviseur.

    Bronnen

    Eerste publicatie op: 4 september 2019
    Geschreven door: Chadli Hachani
    Van Kennisdomein
    Chadli Hachani is de oprichter van Kennisdomein.nl. Hij is in 2008 afgestudeerd (leisure management) en heeft veel ervaring opgedaan als ondernemer van verschillende initiatieven. Daarnaast heeft hij ruim vijftien jaar managementervaring...
    Meer informatie

    Aanbevolen artikelen

    Meeting met grillige stemming
    Over ondernemen
    Een gezonde bedrijfscultuur wordt zelden in één keer opgebouwd, maar kan wel in korte tijd worden ondermij...
    2026 fiscale regels voor ondernemers
    Over ondernemen
    2026 brengt geen spectaculaire stelselwijziging, maar wél een reeks fiscale aanpassingen die voor ondernem...
    Man en vrouw kijken buiten op telefoon
    Over ondernemen
    Met de komst van internet hebben we binnen een paar klikken alle informatie van de hele wereld tot onze be...
    Hand met creditcard bij laptop
    Over ondernemen
    Veel ondernemers herkennen het probleem: het bijhouden van de administratie slokt een aanzienlijk deel van...
    Meer artikelen over Over ondernemen