Waarom eten we vlees? Cijfers, advies en de vleesparadox

Nederlanders eten gemiddeld 87 gram vlees per dag, blijkt uit de voedselconsumptiepeiling van het RIVM. Dat is dus ruim 600 gram per week. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum gaat uit van hoogstens 300 gram. We eten dus ongeveer twee keer zoveel als het advies. Toch daalt het verbruik langzaam. Wie over vlees praat, heeft het al snel over gezondheid, klimaat en dierenwelzijn tegelijk. Daarom ligt het onderwerp gevoelig. Hieronder staan de cijfers en het onderzoek naast elkaar, zonder dat we je vertellen wat je moet eten.

Hoeveel vlees we in Nederland eten

Wageningen University & Research rekent elk jaar uit hoeveel vlees er per inwoner wordt verbruikt. In 2024 was dat 74,4 kilo. Dat is het laagste cijfer sinds de reeks in 2005 begon, toen het nog 76,7 kilo was. Het getal gaat bovendien over karkasgewicht. Dat is het gewicht van het geslachte dier, met botten, vet en snijverlies. Volgens de onderzoekers eten we daarvan grofweg de helft echt op, dus ongeveer 37 kilo per persoon per jaar.

Varkensvlees is de grootste soort, daarna volgt kip. De tabel laat de verdeling over 2024 zien.

Het RIVM meet het echter op een andere manier. Het vraagt mensen namelijk wat ze op een dag hebben gegeten. Volgens de peiling over 2019 tot en met 2021 eet de gemiddelde Nederlander op vijf à zes dagen per week vlees of een vleesvervanger. Mannen en jongens eten daarvan samen 109 gram per dag, vrouwen en meisjes 75 gram. Volwassenen met een lagere opleiding eten meer vlees dan hoogopgeleiden. Van de 87 gram vlees per dag is 67 gram rood of bewerkt vlees.

Wat het voedingsadvies over vlees zegt

Het Voedingscentrum adviseert in de Schijf van Vijf hoogstens 300 gram vlees per week, gewogen voordat je het bereidt. Daarvan is hoogstens 100 gram rood vlees. Rood vlees komt van rund, varken, schaap, geit en paard. Kip en kalkoen heten daarentegen wit vlees. Bewerkt vlees staat helemaal niet in de Schijf van Vijf. Daaronder vallen onder meer vleeswaren en worst.

Het advies bouwt namelijk voort op de Gezondheidsraad. Die adviseerde in december 2025 om niet meer dan 200 gram rood vlees per week te eten, en zo min mogelijk bewerkt vlees. Het Voedingscentrum is dus strenger.

Waarom minder? Wie veel rood en bewerkt vlees eet, heeft volgens het Voedingscentrum meer kans op hartziekten en een beroerte. Een hoger risico op darmkanker en diabetes type 2 noemt het aannemelijk. Tegelijk levert vlees nuttige stoffen, zoals ijzer, zink en de vitamines B1, B6 en B12. Die laatste zit bovendien bijna alleen in dierlijk voedsel. Meer daarover lees je in ons artikel over vitamine B12. Hoeveel zink er in biefstuk, kipfilet en linzen zit, staat in ons artikel over zink en hoeveel je nodig hebt.

Wat vlees betekent voor het klimaat

Vlees is goed voor 27 procent van de broeikasgassen van wat een gemiddelde Nederlander eet, rekent Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal). Dat is de onafhankelijke voorlichter over milieu en energie. Een groot deel van die uitstoot komt van het voer. Voor een kilo vlees is 4 tot 25 kilo plantaardig voer nodig, afhankelijk van de diersoort. Ook dat voer moet ergens groeien.

Het Voedingscentrum rekende uit wat het advies oplevert. Eet je volgens de Schijf van Vijf, dan daalt de klimaatimpact van je eten met ongeveer 16 procent als je een vrouw bent. Voor mannen is dat zelfs 30 procent. Mannen eten nu gemiddeld 750 gram vlees per week en vrouwen 500 gram, dus bij mannen valt meer te winnen.

Naast het klimaat speelt stikstof. Of minder vlees dat probleem oplost, rekenen we na in ons artikel over veganisme en stikstof. Een andere route is vlees dat in een fabriek uit dierlijke cellen groeit. Hoe ver dat is, lees je bij kweekvlees.

Hoeveel dieren er in Nederland worden geslacht

Het CBS telt ook hoeveel dieren er in Nederland worden geslacht. Het laatste jaar met definitieve cijfers is 2023. Het gaat om alle slachtingen in Nederland, ook van dieren waarvan het vlees naar het buitenland gaat. De aantallen zeggen dus iets over de Nederlandse veehouderij en niet alleen over ons eigen bord.

Van een geslacht rund wordt overigens meer gebruikt dan alleen het vlees. De huid gaat bijvoorbeeld naar de leerlooierij. Wat er in de leerlooierij met die huid gebeurt, volg je bij de herkomst van leer.

De vier redenen die mensen zelf noemen

Psycholoog Jared Piazza en zijn collega’s vroegen in 2015 in een reeks studies aan vleeseters waarom ze vlees eten. Bijna alle antwoorden pasten uiteindelijk in vier groepen. Die noemden ze de vier N’s: natural, normal, necessary en nice. In het Nederlands: vlees eten is natuurlijk, normaal, nodig en lekker. In hun eerste twee studies viel 83 en 91 procent van de redenen in die vier groepen. Nodig werd het vaakst genoemd, bijvoorbeeld omdat je eiwit en ijzer nodig hebt.

Wie de vier redenen sterk onderschrijft, voelt volgens hetzelfde onderzoek minder schuld over het eten van dierlijke producten. Deze mensen laten zich bij hun voedselkeuze ook minder leiden door ethische overwegingen.

Twee van de vier redenen kun je naast de cijfers leggen. Normaal klopt: vlees staat op vijf à zes dagen per week op tafel. Nodig ligt genuanceerder. De Gezondheidsraad noemt peulvruchten, noten en volkoren granen als betere vervangers, en eieren en wit vlees als alternatief in beperkte mate. Natuurlijk en lekker zijn geen vragen die cijfers beantwoorden.

De vleesparadox

De vleesparadox is de naam die psychologen geven aan een botsing tussen gevoel en gedrag. De meeste mensen vinden dat dieren niet onnodig mogen lijden. Toch eten ze vlees van dieren. Zo’n botsing heet cognitieve dissonantie. Dat is het ongemakkelijke gevoel dat je krijgt als je iets doet wat niet past bij wat je vindt.

Mensen lossen dat ongemak echter meestal niet op door hun gedrag te veranderen. Ze passen liever hun gedachten aan, bijvoorbeeld met de vier N’s. Piazza en zijn collega’s zien de vier redenen daarom als rechtvaardigingen. Die maken de spanning tussen het eigen gedrag en de gevolgen ervan kleiner.

Dat helpt verklaren waarom een gesprek over vlees snel gevoelig wordt. Het raakt aan iets wat mensen elke dag doen, en aan hoe ze over zichzelf denken.

Minder vlees eten zonder tekorten

Wil je minder vlees eten, dan gaat het vooral om wat ervoor in de plaats komt. De Gezondheidsraad adviseert 250 gram peulvruchten per week, zoals bruine bonen, linzen en kikkererwten. Daarnaast raadt hij elke dag 15 tot 30 gram ongezouten noten aan.

Eet je helemaal geen dierlijke producten meer, dan heb je een aanvulling van vitamine B12 nodig. Wat daar verder bij komt kijken, staat uitgelegd in ons artikel over veganisme. Wie minder vlees eet om af te vallen, vindt de aanpak en de valkuilen bij afvallen met een plantaardig dieet.

Veelgestelde vragen over vlees eten