Klimaat van Nederland, de gemiddelde temperatuur per maand

Juli is in De Bilt de warmste maand en ook de natste. Het is er dan gemiddeld 18,3 graden, gemeten over dag en nacht samen. Overdag wordt het in juli gemiddeld 23,1 graden. Dat zijn cijfers van het KNMI, het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut. Het is de weerdienst van de overheid, met zijn hoofdstation in De Bilt bij Utrecht. Wie alleen het maandgemiddelde kent, schat een zomerdag dus bijna 5 graden te koud in. De Bilt ligt midden in het land en staat niet voor heel Nederland: aan zee en in Limburg is het weer anders. Meer over weer en aarde lees je in het kennisgebied Wereld.

De gemiddelde temperatuur per maand in één tabel

De gemiddelde temperatuur in Nederland is 10,5 graden over het hele jaar, gemeten in De Bilt. Zo warm was het daar gemiddeld van 1991 tot en met 2020. Het KNMI noemt zo’n gemiddelde over 30 jaar de normaal. Januari is met 3,6 graden de koudste maand en juli de warmste.

In de tabel staan per maand drie temperaturen. Eerst het gemiddelde over het etmaal. Een etmaal is een dag en een nacht samen, dus 24 uur. Daarna de middag: het gemiddelde van de hoogste temperatuur van elke dag. Als laatste de nacht: het gemiddelde van de laagste.

Waarom het overdag warmer is dan het gemiddelde

Het maandgemiddelde telt de nacht mee, en daarom ligt het lager dan wat je overdag voelt. Stel dat je in april een weekend weg wilt. Je leest dat het dan gemiddeld 9,8 graden is en pakt daarom je winterjas in. Toch wordt het op een gewone aprilmiddag 14,8 graden, en de jas blijft in de koffer.

Van april tot en met september scheelt het steeds ongeveer 5 graden. In december en januari is het verschil maar half zo groot: 2,5 graden.

De koudste nachten vallen in februari

Januari is gemiddeld de koudste maand, maar de nachten zijn in februari nog iets kouder. De gemiddelde nacht is dan 0,7 graden, tegen 0,9 in januari. De kou loopt namelijk achter op de zon. Februari is volgens de normaal gemiddeld 3,9 graden en oktober 10,9. Toch staat de zon in die twee maanden even hoog, schrijft het KNMI.

Dat komt door de zee, want die warmt langzaam op en koelt langzaam af. Daarom is ook niet juni de warmste maand, maar juli. De warmste tijd van het jaar valt eind juli en begin augustus, volgens het instituut. Dat is ongeveer anderhalve maand na de langste dag. Waarom dat zo is, lees je in ons artikel over de meteorologische en astronomische seizoenen.

Regen en zon per maand

In De Bilt valt gemiddeld 855 millimeter regen per jaar. Eén millimeter is één liter water op elke vierkante meter. April is de droogste maand en juli de natste. De zon schijnt gemiddeld 1.715 uur per jaar.

De tabel laat per maand zien hoeveel regen er valt, op hoeveel dagen en hoe lang de zon schijnt. Een dag met regen is hier een dag waarop minstens 1 millimeter valt.

De natste maand is niet de maand waarin het het vaakst regent

In juli valt de meeste regen, maar het regent dan maar 5,7 procent van de tijd. In december is dat 10,9 procent. De regen van december doet er 81 uur over, terwijl die van juli in 43 uur valt. Toch is de hoeveelheid bijna gelijk.

Volgens onze berekening valt er in juli per regenuur twee keer zoveel water als in december. Zomerregen komt dus in zwaardere buien.

Nederland heet een regenland, en op ruim de helft van de dagen valt er ook iets. De Bilt telt 186 dagen per jaar met minstens 0,1 millimeter, een paar druppels meegerekend. Maar meestal duurt het kort. Over het hele jaar regent het maar 7,7 procent van de tijd: 672 uur, omgerekend 28 volle dagen.

De zon schijnt het meest in mei

Mei is met 218 uur de zonnigste maand. Dat is gemiddeld 7 uur zon per dag. Juni heeft langere dagen, maar de zon breekt dan minder vaak door. December komt daarentegen niet verder dan 56 uur, nog geen 2 uur per dag.

Kust en binnenland zijn twee klimaten

Aan zee is de zomer koeler, de winternacht zachter en de lucht zonniger dan in De Bilt. Dat zie je als je drie meetstations van het KNMI naast elkaar zet: De Kooy bij Den Helder, De Bilt en Maastricht.

In de tabel zie je wat die drie stations gemiddeld maten van 1991 tot en met 2020.

De Kooy en De Bilt hebben precies hetzelfde jaargemiddelde: 10,5 graden. Toch is het weer er heel anders. Een zomerse dag is een dag waarop het 25 graden of warmer wordt. De Bilt telt er 28 per jaar, terwijl De Kooy er 11 heeft. Daar staat tegenover dat het bij Den Helder minder vaak vriest. In de tabel telt elke dag waarop het minstens even onder nul komt als een dag met vorst. Bovendien schijnt de zon bij Den Helder volgens onze berekening 173 uur per jaar langer.

Bij Den Helder is augustus de warmste maand

In De Kooy is niet juli de warmste maand, maar augustus: 17,8 graden tegen 17,5. Dat komt weer door de zee, die langzaam opwarmt en langzaam afkoelt. Daardoor is het in september in De Kooy 15,4 graden, tegen 14,7 in De Bilt. Het voorjaar komt aan de kust juist later op gang. In april is het in De Kooy gemiddeld 9,0 graden, tegen 9,8 in De Bilt.

Ook de regen verschuift. In De Kooy is oktober de natste maand, in Maastricht augustus. Verder waait het aan de kust harder. In De Kooy is de wind gemiddeld 5,6 meter per seconde, in De Bilt 3,6. Meer daarover staat in ons artikel over windkracht en de schaal van Beaufort.

Hoe het klimaat van Nederland per maand is veranderd

Volgens onze berekening is elke maand in De Bilt warmer geworden, april het meest. Dat zie je als je twee perioden van 30 jaar naast elkaar legt. Het KNMI berekent elke tien jaar een nieuwe normaal. De afspraken daarover komen van de Wereld Meteorologische Organisatie, de weerorganisatie van de Verenigde Naties. Die raadt aan om de jaren 1961 tot en met 1990 als vast ijkpunt te houden, zodat verandering meetbaar blijft.

Wij rekenden de gemiddelden van 1961 tot en met 1990 zelf uit. Daarvoor gebruikten we de maandcijfers van het KNMI. In de tabel staan ze naast de normaal van nu, met het verschil per maand.

Welke maand het meest opwarmde

Volgens onze berekening is april 1,8 graden warmer geworden en oktober maar 0,4. Het KNMI zag eerder hetzelfde per seizoen: de lente warmde het meest op en de herfst het minst. Een gewone januari is nu bijvoorbeeld 3,6 graden. Dat is warmer dan een gewone december van toen. Waar die warmte vandaan komt, lees je in ons artikel over de opwarming van de aarde.

In de oude periode telde het KNMI gemiddeld 19 zomerse dagen per jaar. In de normaal van nu zijn het er 28. Het aantal ijsdagen daalde juist, van 10 naar ongeveer 6. Een ijsdag is een dag waarop het ook overdag blijft vriezen. Wat dat doet met sneeuw in december, staat in ons artikel over de kans op een witte kerst.

De normaal loopt achter op het weer van nu

Ons oordeel: lees de normaal als een maat die aan de koude kant zit. Een normaal kijkt namelijk 30 jaar terug, en in die tijd werd het steeds warmer.

Wij telden daarom in De Bilt alle maanden van 2016 tot en met 2025. Van die 120 maanden waren er 83 warmer dan hun normaal. Drie waren precies gelijk en 34 kouder. In 2025 zaten zelfs tien van de twaalf maanden erboven.

De volgende normaal gaat over 2001 tot en met 2030. Die komt naar verwachting pas begin 2031.

De warmste en koudste dag van elke maand

In De Bilt was de warmste middag sinds 1901 die van 25 juli 2019, met 37,5 graden. De koudste nacht viel op 27 januari 1942: min 24,8 graden. Wij zochten in de daggegevens van het KNMI ook de uitersten van elke maand, met het jaar erbij.

Wij telden zes warmterecords van 2019 of later

Ze vielen in januari, februari, juni, juli, november en december. Het jongste kouderecord is daarentegen al van maart 2005. Het nieuwste is het junirecord van 26 juni 2026, toen het in De Bilt 36,8 graden werd. In Ell in Limburg mat het KNMI die dag zelfs 39,4 graden.

De hoogste temperatuur in heel Nederland sinds het begin van de metingen is 40,7 graden. Dat was op 25 juli 2019 in Gilze-Rijen in Noord-Brabant, meldt het KNMI. De laagste temperatuur van de vorige eeuw was min 27,4 graden. Zo koud werd het volgens het KNMI op 27 januari 1942 in Winterswijk.

Het KNMI houdt ook een lijst bij van extreem warme dagen. Dat zijn dagen waarop het ergens in het land 35 graden of warmer wordt. Wij telden er 73 sinds 1901, waarvan 50 in deze eeuw. Alleen al de zomer van 2026 leverde er negen op. Die lijst telt elk station dat de grens haalt. In De Bilt zelf werd het 13 keer 35 graden of warmer, waarvan 11 keer in deze eeuw.

Welk klimaat Nederland heeft

Nederland heeft volgens het KNMI een zeeklimaat: de zee houdt de zomers koel en de winters zacht. Klimaatkundigen gebruiken daarnaast een indeling die de Duitser Wladimir Köppen in 1900 voorstelde. Volgens onze toets heeft ons klimaat daarin de code Cfb: gematigd, het hele jaar vochtig en met een warme zomer.

Onderzoekers uit Wenen en van de Duitse weerdienst zetten de grenzen in 2006 op een rij. Wij legden de normalen van De Bilt ernaast, en die halen alle drie de eisen voor de temperatuur.

• De koudste maand is gemiddeld warmer dan min 3 graden en kouder dan 18 graden.
• De warmste maand blijft gemiddeld onder de 22 graden.
• Minstens vier maanden zijn gemiddeld 10 graden of warmer. In De Bilt zijn het er zes.

Ook een droge zomer heeft De Bilt niet. Daarvoor moet onder meer de droogste zomermaand onder de 40 millimeter blijven. Zelfs april, de droogste maand, haalt er 42.

Zo gebruik je de cijfers

Wie wil weten wat hij in een maand kan verwachten, heeft meer aan de middagtemperatuur dan aan het gemiddelde. Het weer van nu zit daar meestal iets boven, want de normaal loopt achter. Het KNMI heeft zulke tabellen ook voor stations door het hele land, en een station in de buurt zegt meer. Ga je op vakantie naar Zeeland, dan zegt De Bilt weinig.

Eén ding geven deze cijfers niet: het weer van een bepaalde dag. Juni is in De Bilt goed voor 71 millimeter regen. In juni 2026 viel er echter 108 millimeter, meldt het KNMI. Voor morgen kijk je daarom naar de weersverwachting.

Veelgestelde vragen over het klimaat van Nederland