Natuurrampen in zes soorten en wat Nederland kan treffen

In 2025 telde de rampendatabank EM-DAT wereldwijd 358 natuurrampen, met samen 16.607 doden. EM-DAT is de databank van CRED, een onderzoekscentrum van de Belgische universiteit UCLouvain. In Nederland denk je bij een natuurramp aan water, en dat is terecht. Toch is er een gevaar dat hier vaker toeslaat en dat we zelden een ramp noemen: hitte. Meer over de aarde en het weer lees je in het kennisgebied Wereld.

Wat een natuurramp is

Een natuurramp is een natuurverschijnsel dat zoveel schade en leed geeft dat een gebied het niet alleen aankan. Zo omschrijft EM-DAT het ook: er is dan hulp nodig van het land zelf of van het buitenland.

Een aardbeving in een lege woestijn is dus geen ramp. Dezelfde beving onder een stad is dat wel. Het gevaar komt uit de natuur. Of het een ramp wordt, hangt af van de mensen: waar ze wonen, hoe ze bouwen en of ze op tijd zijn gewaarschuwd.

EM-DAT telt een gebeurtenis mee als ze aan minstens één van deze vier eisen voldoet.

• Er zijn tien of meer doden gemeld.
• Er zijn 100 of meer mensen getroffen.
• De overheid heeft de noodtoestand uitgeroepen.
• Het land heeft om internationale hulp gevraagd.

Die drempel is laag. Daardoor telt een storm met tien doden op de lijst even zwaar als een aardbeving met duizenden doden. Het aantal rampen zegt dus weinig zonder het aantal doden.

De zes soorten natuurrampen in één tabel

EM-DAT verdeelt natuurrampen in zes groepen, naar de plek waar het gevaar vandaan komt. Die indeling komt uit 2014.

In de tabel hieronder staan de zes groepen met voorbeelden. De laatste twee kolommen laten zien hoe vaak elke groep in de databank voorkomt.

Wij telden in de databank 17.367 meldingen van een natuurramp. Bijna drie kwart kwam van water of weer, terwijl de aardkorst goed is voor 11 procent. De gewone natuurramp is dus een overstroming of een storm, geen aardbeving of vulkaanuitbarsting.

Hoe vaak natuurrampen voorkomen

In 2025 waren er 358 natuurrampen, tegen gemiddeld 377 per jaar in de 20 jaar ervoor. Dat staat in het jaaroverzicht van CRED over 2025. Epidemieën telt CRED daarin niet mee.

Het aantal doden lag ver onder het gemiddelde: 16.607 tegen 57.429 per jaar. Een heel zware ramp bleef in 2025 namelijk uit. Er werden 110,2 miljoen mensen getroffen. Dat zijn mensen die gewond raakten, hun huis verloren of hulp nodig hadden.

In de tabel hieronder zie je per soort ramp hoe vaak hij in 2025 voorkwam en hoeveel doden er vielen. De laatste kolom geeft het gemiddelde aantal doden per jaar van 2005 tot en met 2024.

Stormen en overstromingen komen het vaakst voor: volgens onze optelling samen 275 van de 358 rampen. Aardbevingen zijn zeldzamer, maar kosten gemiddeld de meeste levens.

Waarom hitte in 2025 op nul staat

Bij hitte of kou staan voor 2025 nul doden omdat de cijfers nog niet binnen waren, schrijft CRED. Doden door hitte tel je namelijk niet op straat. Onderzoekers rekenen ze achteraf uit. Daarvoor vergelijken ze de sterfte in een hete week met die in gewone weken, en dat kost maanden. Gemiddeld komt CRED voor hitte en kou op 13.586 doden per jaar.

Hoe groot het verschil kan worden, bleek na de zomer van 2022. In het eerste jaaroverzicht stonden 16.305 doden door hitte in Europa. Na een grote Europese studie stelde CRED dat aantal een jaar later bij naar 61.570. Dat is bijna vier keer zoveel, rekenden wij na.

Meer meldingen betekent niet meer rampen

Dat de databank sinds de jaren zestig steeds meer rampen telt, komt vooral doordat er beter wordt gemeld. Daarvoor waarschuwt CRED zelf. Later kwamen de computer, de satelliet en het internet erbij. Een overstroming in een afgelegen dal haalde vroeger geen krant, terwijl ze nu dezelfde dag online staat.

CRED raadt daarom sterk af om cijfers van voor 2000 te gebruiken voor een trend. Een grafiek die in 1900 of 1970 begint, laat dus vooral zien dat we beter zijn gaan tellen.

De recente natuurrampen in één tabel

De dodelijkste natuurramp van 2023 tot en met 2025 was de aardbeving in Turkije en Syrië van februari 2023, met 56.683 doden. Dat blijkt uit de jaaroverzichten van CRED, zonder epidemieën. In de tabel hieronder staan per jaar de drie rampen met de meeste doden.

De hadj is de jaarlijkse bedevaart van moslims naar Mekka. In 2024 werd het daar warmer dan 50 graden. Het cijfer voor de Verenigde Staten telt alleen de steden Phoenix en Las Vegas mee. Voor Congo-Kinshasa is het een schatting: 470 doden zijn bevestigd en de rest is vermist.

Voor 2026 bestaat nog geen overzicht. CRED telt een jaar pas in het voorjaar erna op, dus de cijfers over 2026 komen naar verwachting in het voorjaar van 2027.

Welke natuurrampen Nederland heeft gehad

De watersnoodramp van 1953 kostte 1.836 mensen het leven. Nog eens 72.000 mensen werden geëvacueerd. Het is de zwaarste ramp in de tabel hieronder. Daarin staan grote natuurrampen in Nederland sinds 1900, zonder epidemieën. We namen alleen op wat we zelf bij de bron lazen, dus de lijst is niet volledig.

Rijkswaterstaat beheert voor het Rijk de grote wegen, rivieren en dijken. Van die dienst komt het cijfer voor 1916, dat alleen de doden op het land telt. Het KNMI is het weerinstituut van de overheid en meet ook aardbevingen. Het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, telt onder meer hoeveel mensen er per week overlijden.

De beving bij Roermond was op 13 april 1992. In de catalogus van het KNMI is het de zwaarste in het Europese deel van Nederland. Meer daarover staat in ons artikel over aardbevingen in Nederland. De ramp van 1953 lees je van uur tot uur terug in ons artikel over de watersnoodramp van 1953.

De doden in de tabel staan bij de hitte

Na 1953 heeft de tabel nog maar één rij met doden: de hittegolf van augustus 2020. Ook in de zomers van 2006, 2010 en 2019 leidden hittegolven tot hogere sterfte, schrijft het CBS. Bij het hoogwater van 1993, 1995 en 2021 staan daarentegen mensen die zijn geëvacueerd.

Een week boven de 30 graden voelt als vakantie. Het terras zit vol en de ventilator draait. Intussen krijgt een buurvrouw van 88 haar bovenwoning niet meer koel. Zo ziet deze ramp eruit: zonder sirene en zonder journaalbeelden.

Tijdens de hittegolf van augustus 2020 overleden vooral meer mensen die langdurige zorg kregen, meestal in een verpleeghuis. Van hen overleden er in die week 1.307, tegen gemiddeld 951 in de weken ervoor. Dat is 37 procent meer, meldde het CBS.

Ons oordeel: hitte is in Nederland de natuurramp die we niet zo noemen. Er breekt immers geen dijk en niemand wordt geëvacueerd. Toch telde het CBS in die ene week honderden sterfgevallen meer dan normaal.

Hittegolven komen vaker voor

In deze eeuw komen hittegolven veel vaker voor dan in de vorige. Het KNMI telt er 40 sinds 1901. Wij telden er daarvan 17 in deze eeuw, tegen 23 in de hele eeuw ervoor. De laatste liep van 18 tot en met 29 juni 2026.

Wat Nederland kan treffen

Nederland krijgt vooral te maken met storm, hitte en hoogwater, en zelden met een stormvloed uit zee. Bij een stormvloed stuwt de wind het zeewater hoog op tegen de kust. Het KNMI noemt de ramp van 1953 de enige hoge stormvloed van de twintigste eeuw. Zo’n vloed komt volgens het instituut eens in de 100 tot 1.000 jaar voor. Of ook een tsunami onze kust kan bereiken, lees je in ons artikel over de kans op een tsunami in Nederland.

Zware stormen zijn er daarentegen vaak. Op de lijst van het KNMI staan er 68 sinds 1910, met windkracht 10 of meer. De laatste met windkracht 11 was zomerstorm Poly, op 5 juli 2023.

Het hoogwater in Limburg van juli 2021 kwam door regen die ook in België en Duitsland viel. Daar kwamen meer dan 200 mensen om, in Nederland niemand.

Vanzelfsprekend was dat niet. Langs het riviertje de Geul was het water zo wild dat er ook hier doden hadden kunnen vallen. De meeste bewoners daar zijn bovendien pas geëvacueerd toen het water er al stond. Dat schrijft het Expertise Netwerk Waterveiligheid, een netwerk van deskundigen op het gebied van dijken en hoogwater.

Wat hier niet voorkomt

Een orkaan haalt het Europese deel van Nederland niet: alleen de resten komen hier aan, als herfststorm. Hoe dat gaat, staat in ons artikel over wat Nederland van een orkaan merkt.

Een actieve vulkaan ligt er ook niet. Op Saba en Sint Eustatius ligt dat anders, want langs die eilanden van Caribisch Nederland trekken geregeld orkanen. Bovendien ligt op allebei een actieve vulkaan. Meer over die twee staat in ons artikel over hoe vulkanen ontstaan.

Wie de schade betaalt na een natuurramp

Wie de schade betaalt, hangt af van de oorzaak. Voor de ene ramp ben je verzekerd, terwijl bij de andere soms de overheid bijspringt. In de tabel hieronder zie je per oorzaak hoe dat zit.

De regeling van het Rijk staat in de Wet tegemoetkoming schade bij rampen. Die wet noemt zelf twee soorten rampen: een overstroming door zoet water en een aardbeving met een kracht van minstens 4,5. Daarvoor is geen apart besluit van de regering nodig. Dan nog krijg je alleen geld voor schade in een gebied dat de minister aanwijst.

Voor elke andere ramp, ook een storm, moet de regering eerst besluiten dat de wet geldt. Zo’n besluit heet een koninklijk besluit. Meer daarover staat in ons artikel over wie stormschade betaalt.

De zee valt niet vanzelf onder de wet

Een overstroming uit zee telt in de wet niet als overstroming door zoet water. Het gaat om de zeedijken langs de Noordzee, de Waddenzee en de Westerschelde. Voor een ramp zoals die van 1953 is volgens onze lezing dus eerst een koninklijk besluit nodig.

Ook als de wet geldt, krijg je niet alles terug. Schade die je redelijkerwijs had kunnen verzekeren, valt er namelijk buiten.

Wat je wel kunt verzekeren

Sinds 2020 kun je je verzekeren tegen een overstroming van een kanaal, een kleine rivier of een klein meer. Bijna alle particulieren zijn daarvoor verzekerd, schreef het Verbond van Verzekeraars in september 2025. Het Verbond is de brancheorganisatie van verzekeraars.

Voor de grote rivieren, het IJsselmeer en de zee geldt dat niet.

Limburg laat zien dat een verzekering niet alles dekt. Het Expertise Netwerk Waterveiligheid schatte de schade van 2021 op € 350 tot 600 miljoen. Daar zit ook schade aan infrastructuur en landbouw in. Verzekeraars kwamen dat najaar voor de verzekerde schade op € 160 tot 250 miljoen. Een flink deel viel dus niet onder een verzekering.

Het Rijk paste de wet toen toe, met een regeling voor Limburg en een deel van Noord-Brabant.

Ons oordeel: de regeling is het zwakst waar de schade het grootst kan zijn. Een overstroming uit zee is niet te verzekeren. En volgens onze lezing van de wet is er dan eerst een besluit van de regering nodig. Vooraf weet dus niemand wat het Rijk vergoedt.

Wat je zelf kunt doen

Begin met je polis. Pak de voorwaarden van je woonverzekering erbij en zoek op het woord overstroming. Dan weet je of water van een beek of een kanaal gedekt is.

Leg daarna spullen klaar voor een paar dagen zonder stroom of water. Wat je nodig hebt, staat in ons artikel over wat er in een noodpakket hoort.

Veelgestelde vragen over natuurrampen