Vakantie naar de Wadden: welk Waddeneiland past bij jou?

De Waddeneilanden liggen tussen de Noordzee en de Waddenzee en grenzen aan Noord-Holland, Friesland en Groningen. Een vakantie hier draait om ongerepte natuur, wind en ruimte. Maar welk eiland kies je? Deze tabel zet de vijf bewoonde eilanden naast elkaar.

Welke Waddeneilanden zijn er?

Nederland heeft acht Waddeneilanden: vijf bewoonde en drie onbewoonde. De vijf bewoonde zijn Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog, met samen zo’n 25.000 inwoners. De drie onbewoonde zijn Noorderhaaks (ook wel de Razende Bol), Rottumerplaat en Rottumeroog.

Daarnaast zijn er voormalige Waddeneilanden die inmiddels zijn verdwenen of aan het vasteland zijn vastgegroeid, zoals Wieringen en Eierland. Verder liggen er nog enkele zandplaten in het gebied, maar die zijn te klein om eiland te heten. Ook Duitsland en Denemarken hebben overigens een flink aantal Waddeneilanden.

De Waddenzee zelf staat sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het is daarmee het grootste aaneengesloten stelsel van zand- en slikplaten ter wereld, en het gebied loopt door tot in Duitsland en Denemarken. Dat verklaart ook waarom de natuur op en rond de eilanden zo streng wordt beschermd: delen van het gebied zijn in het broedseizoen dicht.

Hoe zijn de Waddeneilanden ontstaan?

Tijdens de laatste ijstijd, zo’n 18.000 jaar geleden, lag de Noordzee droog. Door de zeespiegelstijging daarna ontstond de Noordzee, en ongeveer 7.000 jaar geleden lag de kustlijn ongeveer waar hij nu ligt. Zo’n 5.000 jaar geleden vormden zich de eerste strandwallen: golven en getijden zetten zand en ander materiaal af tegen de kust, waardoor wallen, geulen en kwelders ontstonden. Zo groeiden de Waddeneilanden.

Dat proces is nooit gestopt. De eilanden veranderen ook nu nog steeds door opbouw en afbraak door de zee. Bewoning was er al ver voor onze jaartelling, al was het er niet prettig wonen: er waren geen bomen en struiken, mensen leefden in hutjes op zandplaten en aten vrijwel alleen vis. Rond het jaar 1000 begonnen de bewoners met het aanleggen van dijken, en in de middeleeuwen werd het leven op de Wadden een stuk aangenamer.

Vakantie naar Texel

Texel is het grootste bewoonde Waddeneiland en ligt direct boven Noord-Holland. Het eiland is ongeveer 20 kilometer lang en 8 kilometer breed en heeft veruit de meeste inwoners van de vijf. De vegetatie is heel gevarieerd en in de duingebieden leven wel 350 verschillende vogelsoorten, waaronder de dwergstern en de velduil. Texel is dan ook geliefd bij vogelaars. Grote zoogdieren zijn er nauwelijks; je vindt er vooral kleinere dieren, vlinders en insecten.

Als vakantiebestemming is Texel populair, met zo’n vijftien vakantieparken om te kamperen of een huisje te huren. Strand en zee zijn altijd dichtbij. Vervelen hoef je je niet:

• Nationaal Park Duinen van Texel
• Het strand en badplaats De Koog
• Landgoed de Bonte Belevenis
• De vuurtoren beklimmen
• Fiets- en wandelroutes, waaronder de Lammetjesfietsroute
• Zeehondenopvang Ecomare en Texel Zoo
• Museum Kaap Skil
• Wadlopen, parachutespringen, paintballen, karten en golfen

Je bereikt Texel met de veerboot vanaf Den Helder. Die verbinding vaart al sinds 1907 en wordt verzorgd door TESO. De boot vaart dagelijks en de overtocht duurt ongeveer twintig minuten. Je koopt altijd een retour; de actuele tarieven voor auto, motor, fiets en voetganger vind je bij de rederij.

Vakantie naar Vlieland

Vlieland is het kleinste bewoonde Waddeneiland, met ongeveer duizend inwoners, en ligt tussen Noord-Holland en Friesland in. Je komt er met de boot vanuit Harlingen; die tocht duurt ongeveer anderhalf uur, of zo’n 45 minuten met de rechtstreekse sneldienst. In het hoogseizoen vaart er ook een boot vanaf Texel.

Het eiland heeft duinlandschap in het noordoosten, polders in het zuidoosten en een zandvlakte met natuurgebied in het zuidwesten. Net als op Texel zie je er veel vogels, en er is genoeg te doen:

• Genieten van het strand
• De vuurtoren bezoeken
• Op pad met de boswachter
• Oorlogs- en drenkelingenbegraafplaats Vredenhof
• Rariteitenkabinet Gribus en Museum Tromp’s Huys
• Wadlopen, wandelen en fietsen
• Rondtoeren met een tuktuk
• Een robbentocht of yoga aan zee

Let op: Vlieland is autovrij, je kunt je auto dus niet meenemen. Er is wel ruime keuze uit hotels, vakantiehuisjes, vakantieparken en campings.

Vakantie naar Terschelling

Terschelling is een perfecte bestemming voor een vakantie in Nederland. Met zo’n 70 kilometer fietspad is het ideaal voor een fietsvakantie, maar je kunt hier wel je auto meenemen. Het eiland bestaat voor bijna 80 procent uit duinlandschap en kwelders; daarnaast liggen er polders met grasland voor de veehouderij. Op Terschelling groeien cranberry’s, nadat er in 1845 een vat met bessen aanspoelde.

Op het oostelijke deel ligt de Boschplaat, een natuurreservaat van bijna tien kilometer lang waar de lepelaar, de grote stern, de noordse stern en tal van andere vogels broeden. Ten zuiden van het eiland ligt bovendien het kleine natuurreservaat Griend.

Verder kun je op Terschelling terecht voor het strand, fietsen en wandelen, fatbiken op het strand, klimbos Klimduin, het Wrakkenmuseum, de vuurtoren, bunkers bekijken of paardrijden.

De boot vertrekt vanuit Harlingen en doet er ongeveer 1 uur en 50 minuten over. De sneldienst is er in zo’n 50 minuten, maar daarmee kun je geen fiets of auto meenemen. Beide verbindingen worden gevaren door Rederij Doeksen, die ook op Vlieland vaart.

Vakantie naar Ameland

De boot naar Ameland vertrekt vanuit Holwerd en doet er ongeveer 50 minuten over; met de snelboot ben je er in twintig minuten, al kun je dan niet aan dek. Wagenborg Passagiersdiensten vaart deze route, en ook die naar Schiermonnikoog.

Ameland telt vier dorpen: Hollum, Ballum, Nes en Buren. Het eiland is geliefd bij kunstenaars, vooral vanwege de bijzondere lichtval en het landschap, en er zijn dan ook veel exposities te zien van kunstenaars uit binnen- en buitenland.

Ook musea zijn er in overvloed. Per dorp zie je dit:

• Hollum: Museum Sorgdrager, Maritiem Centrum Abraham Fock, Bunkermuseum Ameland, de vuurtoren en molen De Verwachting.
• Ballum: het Nobels Nostalgisch Museum.
• Nes: Natuurcentrum Ameland, molen De Phenix en het brandspuithuisje.
• Buren: het Landbouw- en Juttersmuseum Swartwoude.

Te voet, met de fiets of met de auto bezoek je de vele bezienswaardigheden, oorlogsmonumenten en rijksmonumenten. Overnachten kan in hotels, vakantieparken, huisjes en op campings.

Vakantie naar Schiermonnikoog

Net als Vlieland is Schiermonnikoog autovrij en daardoor heel rustig. In 2022 won het eiland de titel Fietsgemeente van de Fietsersbond. Qua natuur steelt Schiermonnikoog de show: bijna het hele eiland bestaat uit natuurgebied, dat grotendeels vrij toegankelijk is, afgezien van bepaalde delen tijdens het broedseizoen.

Relatief gezien heeft Schiermonnikoog het grootste duingebied van alle Waddeneilanden. Op het brede strand vind je meer dan honderd schelpensoorten, en op het eiland leven meer dan 300 vogelsoorten en veel bijzondere planten.

Je bereikt Schiermonnikoog vanuit Lauwersoog. De overtocht duurt ongeveer drie kwartier, met de sneldienst twintig minuten.

Onbewoonde Waddeneilanden bezoeken

Noorderhaaks, Rottumerplaat en Rottumeroog zijn niet bedoeld om er vakantie te vieren, maar een dagbezoek of excursie kan wel. Expeditie Rottumeroog wordt georganiseerd door Staatsbosbeheer en zit snel vol. Logisch, want het is een bijzondere tocht die wel wat van je uithoudingsvermogen vraagt: je vaart heen en terug drie tot vier uur, loopt veel en bent overgeleverd aan het weer. Kijk vooraf naar de weersverwachting. Bij onweer bestaat buiten geen veilige plek, lees je in ons artikel over onweer en veilig schuilen. Onderweg kom je zeehonden en vogels tegen.

Houd er rekening mee dat sommige onbewoonde eilanden, of delen ervan, in bepaalde seizoenen gesloten zijn. Dat geldt vooral tijdens het broedseizoen.

Wadlopen

Wadlopen is razend populair: je maakt een lange wandeling over de tijdelijk drooggevallen zeebodem. Dat mag alleen onder leiding van een gids. Soms start je vanaf het vasteland, soms loop je naar een eiland of van het ene eiland naar het andere.

Door eb en vloed verandert het gebied voortdurend, wat het ook onvoorspelbaar maakt. De gids geeft onderweg uitleg over dieren en planten, en je kunt schelpen zoeken, zeehonden spotten en vooral genieten van de stilte.

Veelgestelde vragen over de Waddeneilanden