Verschil dagvaarding en verzoekschrift helder uitgelegd

Een dagvaarding roept iemand op voor de rechter, een verzoekschrift vraagt de rechter om een beslissing. Zo herken je welke procedure jij nodig hebt.

Team Kennisdomein

2 augustus 2026 ·

8 minuten Leestijd

8.5K X Bekeken

Welke van de twee je gebruikt, bepaal je niet zelf: dat staat in de wet. Wil je een procedure bij de rechtbank starten, dan gebeurt dat in bijna alle gevallen met een dagvaarding of met een verzoekschrift. Spreekt de wet over ‘verzoek’ of ‘verzoekschrift’, dan begin je met een verzoekschrift. Spreekt de wet over ‘vorderen’ of ‘dagvaarding’, dan start je met een dagvaarding. Kies je toch de verkeerde vorm, dan komt dat zelden voor en geeft de rechter je de kans dat te herstellen.

Dagvaarding of verzoekschrift: de verschillen op een rij

Overeenkomsten tussen een dagvaarding en verzoekschrift

Allebei zijn het inleidende processtukken: je start er een procedure mee, of zoals juristen zeggen, je maakt de zaak aanhangig. Beide procedures worden door een rechter beslist en die uitspraak wordt vastgelegd in een titel. De vorm van die titel verschilt, maar allebei hebben ze doorgaans executoriale kracht. Ook kun je in beide gevallen in hoger beroep en cassatie gaan. En voor allebei geldt dat er griffierecht aan de rechtbank betaald moet worden.

Waarin verschillen ze inhoudelijk?

De inhoud van de twee stukken loopt sterk uiteen. Een verzoekschrift is vormvrijer en daarmee wat vrijblijvender. Een dagvaarding moet aan allerlei wettelijke vereisten voldoen, die in artikel 111 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering staan. Ontbreekt zo’n vereiste, dan kan de rechter de dagvaarding nietig verklaren. In veel gevallen is de rechter vergevingsgezind en krijgt de gerechtsdeurwaarder de kans de fout te herstellen met een herstelexploot. Een verzoekschrift is niet met nietigheid bedreigd: mist de rechter iets, dan vraagt hij dat gewoon op bij de verzoeker.

De dagvaardingsprocedure

De verschillen zitten niet alleen in het stuk zelf, maar ook in hoe de procedure start en wat je ermee wilt bereiken. Een dagvaarding wordt altijd uitgebracht door een gerechtsdeurwaarder, die er ook voor zorgt dat het stuk op tijd bij de rechtbank ligt. In een dagvaardingsprocedure eist de ene partij iets van de andere. Denk aan iemand die de huur van de woning niet meer betaalt terwijl de eiser betaling wil afdwingen, of aan iemand die schade heeft veroorzaakt en weigert die te vergoeden. Doet de rechter uitspraak, dan wordt die vastgelegd in een vonnis, en een vonnis is een executoriale titel.

De verzoekschriftprocedure

Een verzoekschrift moet door een advocaat worden ondertekend als de zaak volgens de wet bij de civiele rechter dient, bijvoorbeeld bij een echtscheiding of een verzoek om alimentatie. Kan het verzoekschrift bij de kantonrechter worden ingediend, dan mag de verzoeker zelf of een gemachtigde ondertekenen. Een bekend voorbeeld bij de kantonrechter is het ontbinden van een arbeidsovereenkomst.

Het verzoekschrift dien je in bij de griffie van de rechtbank; dat kan per post of door het af te geven bij de centrale balie. In een verzoekschriftprocedure vraag je de rechter dus om een beslissing: de echtscheiding uitspreken of het dienstverband ontbinden. Die beslissing wordt vastgelegd in een beschikking. Een ander woord voor verzoekschrift is ‘rekest’ of ‘request’.

Hoe verloopt een verzoekschriftprocedure?

De verzoekschriftprocedure is geregeld in de artikelen 261 en verder van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. In grote lijnen doorloop je vier stappen.

Verschil in partijen

Start partij A een dagvaardingsprocedure tegen partij B, dan heet A de eiser. B is de wederpartij die door de gerechtsdeurwaarder wordt opgeroepen om op de zitting te verschijnen en heet de gedaagde. A daagt B immers voor de rechter omdat A vindt dat B iets moet doen of juist moet laten. Bij ‘iets doen’ kun je denken aan betalen voor een geleverde dienst. Bij ‘iets laten’ gaat het bijvoorbeeld om het stoppen van geluidsoverlast: de rechter kan beslissen dat de gedaagde niet meer mag schreeuwen op het balkon of de muziek niet harder mag zetten dan een bepaald aantal decibel.

Start A een verzoekschriftprocedure, dan is A de verzoeker en is B, de partij op wie het verzoek betrekking heeft, de verweerder. Wil je werkgever je ontslaan, dan dient hij het verzoekschrift in en is hij dus de verzoeker; jij bent de verweerder. De rechtbank stuurt jou een brief met het verzoek en de datum van de behandeling. De verweerder krijgt altijd de mogelijkheid om een verweerschrift in te dienen.

Wat kost een procedure: het griffierecht

Voor beide procedures betaal je griffierecht: een bijdrage in de kosten van de rechtspraak. De tarieven staan vast in de Wet griffierechten burgerlijke zaken en worden jaarlijks geïndexeerd. Per 1 januari 2026 zijn de bedragen met 2,94% verhoogd; die indexering is gepubliceerd in de Staatscourant (Stcrt. 2025, 39855). Hoe hoog het bedrag is, hangt af van de rechter (kanton of civiel), van de hoogte van je vordering en van wie je bent: voor onvermogenden en particulieren gelden lagere tarieven dan voor bedrijven. Je krijgt een nota van de rechtbank en hebt daarna vier weken om te betalen. Kijk voor het bedrag in jouw situatie altijd op Rechtspraak.nl, want de tarieven veranderen elk jaar.

Wil je vooraf weten waar je financieel aan toe bent, lees dan ons blog over de kosten van een rechtszaak. Daarin staan de actuele griffierechttarieven voor kanton- en civiele zaken en lees je wanneer je recht hebt op gesubsidieerde rechtsbijstand.

Er is trouwens één uitzondering op het starten van een procedure met een dagvaarding of verzoekschrift: bij de overlegrechter volstaat het invullen en ondertekenen van een formulier van de rechtbank.

Veelgestelde vragen over dagvaarding en verzoekschrift

Wat is het verschil tussen een dagvaarding en een verzoekschrift?

Met een dagvaarding eis je iets van een andere partij en roep je die via een gerechtsdeurwaarder op voor de rechter; de uitspraak heet een vonnis. Met een verzoekschrift vraag je de rechter zelf om een beslissing, bijvoorbeeld een echtscheiding; die beslissing heet een beschikking. De wet bepaalt welke vorm je moet gebruiken.

Wat betekent aanhangig maken?

Aanhangig maken is niets anders dan het opstarten van de gerechtelijke procedure. Bij een dagvaarding is de procedure aanhangig zodra de deurwaarder het stuk heeft uitgebracht. Bij een verzoekschrift is dat het geval zodra de rechtbank het verzoekschrift heeft ontvangen.

Wat betekent griffierecht?

Griffierecht is het bedrag dat de eiser of verzoeker aan de rechtbank betaalt voordat de zaak wordt behandeld. Het is een bijdrage in de kosten van de Nederlandse rechtspraak. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd en staan op Rechtspraak.nl.

Wat betekent executoriale kracht?

Executoriale kracht betekent dat je de uitspraak van de rechter ten uitvoer kunt leggen, oftewel kunt afdwingen. Heeft de rechter bepaald dat de gedaagde €500 moet betalen en gebeurt dat niet binnen de gestelde termijn, dan kan de eiser dat afdwingen. Daarvoor heeft hij altijd een gerechtsdeurwaarder nodig.

Wat is een executoriale titel?

Een titel is een uitspraak of beslissing van de rechter, vastgelegd in een vonnis, proces-verbaal of beschikking. Staan daar de woorden ‘In naam van de Koning’ op, dan is het een executoriale titel en kun je de uitspraak laten uitvoeren. Ontbreken die woorden, dan is de titel niet voor executie vatbaar.

Wat is een verweerschrift?

Een verweerschrift is het stuk waarmee de verweerder zich verdedigt tegen wat de verzoeker in het verzoekschrift heeft gesteld. Schrijf het duidelijk en onderbouwd, zodat de rechter jouw kant van het verhaal begrijpt en een goede beslissing kan nemen.

Wat is een rekest of request?

In juridische stukken kom je soms de woorden ‘rekest’ of ‘request’ tegen. Het zijn oudere, uit het Frans afkomstige woorden voor verzoekschrift. Een rekestprocedure is dus hetzelfde als een verzoekschriftprocedure.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Voor je eigen zaak schakel je een advocaat, jurist of het Juridisch Loket in.

Bronnen

• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, onder meer de artikelen 111, 120, 261, 278 en 430 (wetten.overheid.nl)
• Rechtspraak.nl, Griffierecht civiele rechter (geraadpleegd juli 2026)
• Staatscourant 2025, 39855: indexering van de griffierechten per 1 januari 2026
• Wet griffierechten burgerlijke zaken

Eerste publicatie op: 8 augustus 2020

• Deel Artikel:

Gerechtsdeurwaarder Rechtbank

Geschreven door: Team Kennisdomein

Van Kennisdomein

Team Kennisdomein bestaat uit specialisten die hun sporen hebben verdiend. Het team zorgt voor invulling van Kennisdomein vanuit de passie voor schrijven en het delen van kennis met anderen. De specialisten willen graag meer inzicht creëren in tal van onderwerpen zodat...

Meer informatie