De toekomst van waterstof: grijs, blauw, groen en het netwerk

Een energiedrager is een stof waarin je energie kunt opslaan en vervoeren, zoals een batterij dat doet met stroom. Waterstof komt op aarde bijna niet los voor, dus je moet het eerst maken. Dat kost energie. Of waterstof goed is voor het klimaat, hangt dus af van hoe je het maakt. Nederland gebruikt al veel waterstof in de industrie, maar bijna al die waterstof wordt nu nog met aardgas gemaakt. Meer over energie en klimaat lees je in het kennisgebied Maatschappelijk.

Verschil tussen grijze en blauwe waterstof

Waterstof krijgt een kleur, afhankelijk van hoe het is gemaakt. De Rijksoverheid gebruikt drie kleuren.

Grijze waterstof is nu de gewone soort. De industrie gebruikt het al tientallen jaren, onder meer in raffinaderijen en voor de productie van kunstmest. Bij blauwe waterstof wordt de CO2 opgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in lege gasvelden onder de Noordzee. Dat maakt de productie duurder.

Groene waterstof

Groene waterstof maak je met elektrolyse. Daarbij stuur je stroom door water, waardoor het water uiteenvalt in waterstof en zuurstof. Komt die stroom van windmolens of zonnepanelen, dan komt er geen CO2 bij vrij.

Het nadeel is de prijs. Groene waterstof is nog duurder dan grijze, en bij het omzetten gaat een deel van de energie verloren. Daarom is het vooral zinvol op plekken waar stroom rechtstreeks gebruiken lastig is. De overheid wil de capaciteit om groene waterstof te maken in 2035 op 3 tot 4 gigawatt brengen. Ter vergelijking: dat is ongeveer het vermogen van een paar grote energiecentrales.

Productie van waterstof op zee

Nederland heeft veel windparken op zee. Het idee is om een deel van die windstroom op zee of aan de kust om te zetten in waterstof. Zo sla je stroom op voor momenten waarop het niet waait, en kun je de energie via leidingen vervoeren in plaats van via zware stroomkabels. Er wordt onderzocht of oude gasplatforms daarvoor opnieuw gebruikt kunnen worden. Grootschalig gebeurt dat nog niet.

Welk aandeel krijgt waterstof in de energievoorziening?

Waterstof wordt geen vervanger van alle aardgas en benzine. Volgens de Rijksoverheid ligt de rol vooral op vier plekken:

• Warmte voor industriële processen die zeer hoge temperaturen vragen
• Stroom op momenten dat er weinig zon en wind is, uit opgeslagen waterstof
• Brandstof voor zwaar vervoer: vrachtwagens, bussen, schepen en vliegtuigen
• Verwarming van gebouwen die moeilijk op stroom over kunnen

Om de waterstof bij de gebruikers te krijgen, legt Hynetwork, een dochter van Gasunie, een landelijk waterstofnetwerk aan. Dat bestaat grotendeels uit oude aardgasleidingen. Het eerste deel, een leiding van 32 kilometer tussen de Maasvlakte en Pernis in Rotterdam, is op 20 mei 2026 geopend. De kustgebieden volgen rond 2030, Limburg en de verbindingen daartussen tussen 2031 en 2033. Hoe Nederland het klimaat verder aanpakt, lees je in het artikel over de toekomst van het klimaat.

De industrie en waterstoftransport

De grootste vraag naar groene waterstof komt uit de industrie. Fabrieken die nu grijze waterstof gebruiken, kunnen overstappen op groen zonder hun processen helemaal om te gooien. Dat scheelt meteen veel CO2.

In het vervoer gaat het vooral om zware voertuigen en lange afstanden. Een vrachtwagen of een schip heeft een enorme accu nodig om ver te komen. Waterstof weegt veel minder en tanken gaat sneller. Voor gewone personenauto’s is een accu meestal de goedkopere en zuinigere keuze. Voor ondernemers die investeren in waterstofvoertuigen of een waterstoftankstation, heeft RVO de subsidieregeling Waterstof in mobiliteit.

Rijden op waterstof

Een auto op waterstof is eigenlijk een elektrische auto. Hij verbrandt de waterstof niet, maar zet hem in een brandstofcel om in stroom. Die stroom drijft een elektromotor aan. Uit de uitlaat komt alleen waterdamp.

Het voordeel ten opzichte van een auto met een grote accu: tanken duurt een paar minuten en de auto is lichter. Het nadeel: er gaat meer energie verloren. Stroom omzetten in waterstof en daarna weer in stroom kost veel meer energie dan stroom direct in een accu laden.

Waarom waterstof in de auto nog weinig voorkomt

Er rijden in Nederland maar enkele honderden personenauto’s op waterstof, tegen honderdduizenden elektrische auto’s met een accu. Dat blijkt uit de cijfers van RVO. De belangrijkste reden is het tanken. Er zijn maar weinig waterstofstations, terwijl er inmiddels overal laadpalen staan. Ook zijn er maar een paar automodellen op waterstof te koop, en die zijn duur.

Daarom richten de meeste plannen zich op bussen, vrachtwagens en werkvoertuigen. Die rijden vaste routes en kunnen bij een eigen tankstation vullen.