Duurzaam reizen en wat het in CO2 scheelt

Het vervoer bepaalt het grootste deel van die rekening. Een citytrip naar Berlijn met het vliegtuig kost twee personen ongeveer 450 kilo CO2. Dezelfde trip per trein of bus kost er 50. Dat rekende Milieu Centraal uit, de voorlichtingsorganisatie die in Nederland uitzoekt wat een alledaagse keuze voor het milieu betekent. Die 400 kilo verschil komt in de buurt van wat een jaar lang zes keer per week vlees of vis eten kost, namelijk 450 kilo. En een vlucht afkopen met CO2-compensatie helpt daar niet tegen: vanaf 27 september 2026 mag een bedrijf een reis daarom ook niet meer klimaatneutraal noemen.

Hoeveel CO2 kost een vakantie

Vage adviezen zijn er genoeg. Cijfers zelden. In de tabel staan vijf concrete vakanties: de bestemming, het vervoer en het verblijf erbij, en de uitstoot voor de hele reis.

Ruim 13.000 kilo zegt niemand iets. Daarom een maat uit hetzelfde huishouden. Milieu Centraal rekent voor dat het verwarmen van een slecht geïsoleerde hoekwoning met twee bewoners ongeveer 3.700 kilo CO2 per jaar kost. Die twee weken Bali met vier personen kosten dus meer dan drie van die stookjaren. De Europese Commissie legt het nog korter uit. Wie van Lissabon naar New York vliegt en terug, stoot ongeveer even veel uit als een gemiddelde inwoner van de Europese Unie in een jaar aan het verwarmen van zijn huis.

Dat het vliegtuig nog altijd de tweede keuze is, laat het CBS zien. Nederlanders maakten in de zomer van 2025 bijna 22 miljoen vakanties, waarvan 12,9 miljoen naar het buitenland. Voor 13,4 miljoen vakanties ging de auto mee, voor 4,9 miljoen het vliegtuig en voor 1,7 miljoen de trein. Bij een buitenlandse vakantie pakte 38 procent van de reizigers het vliegtuig en 48 procent de auto. Het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, publiceerde die cijfers op 3 juli 2026.

1. Duurzaam vervoer

Milieu Centraal zet de vervoerskeuzes op een rij, van de minst slechte naar de slechtste. Bovenaan staan de trein en de internationale bus. Dan de auto met twee of meer mensen erin. Onderaan het vliegtuig, en de auto waarin je alleen zit. Een vliegreis belast het klimaat 10 tot 15 keer zoveel als dezelfde reis per trein. Dat verschil is het grootst onder de 700 kilometer, precies de afstand waarop een vliegticket vaak het goedkoopst is.

Bij de trein hoort een kanttekening die je op de meeste Nederlandse pagina’s niet vindt. De uitstoot per kilometer hangt af van de stroom in de landen waar je doorheen rijdt. Rijd je door Centraal- en Oost-Europa, waar veel stroom uit kolencentrales komt, dan is de winst kleiner dan door Scandinavië. Hoe vol de trein zit en welk type trein je hebt, telt ook mee. Het Europees Milieuagentschap, het onderzoeksbureau van de Europese Unie voor milieucijfers, vergeleek in 2021 alle vormen van personenvervoer. De trein kwam eruit als de efficiëntste. Vliegtuig en auto als de minst efficiënte.

Neem je de auto, dan zitten de grootste knoppen bij het aantal inzittenden en bij wat je achter de trekhaak hangt. Een caravan kost 50 procent meer brandstof. Een vouwwagen heeft veel minder luchtweerstand en vraagt daardoor minder extra brandstof. Een kleine elektrische auto stoot per kilometer 3 tot 4 keer minder CO2 uit dan een benzineauto. En op je bestemming zelf is een huurfiets bijna altijd zowel de goedkoopste als de schoonste keuze.

2. Duurzaam verblijf

Waar je slaapt weegt zwaarder dan mensen denken. Milieu Centraal schrijft dat een hotelverblijf vaak een stuk meer CO2 veroorzaakt dan een campingvakantie. Daarom blijft die tent in Zuid-Frankrijk op ruim 800 kilo staan: geen vliegtuig en geen hotel.

Keurmerken als Green Key, EarthCheck en Biosphere zeggen iets over hoe een accommodatie met afval, water en energie omgaat. Wat ze niet doen, is de reis ernaartoe goedmaken. Een gecertificeerd hotel op Bali blijft onderdeel van een vakantie van ruim 13.000 kilo CO2 voor vier personen. Kijk dus eerst naar de afstand en daarna naar het logo op de website.

Wat je zelf doet in het hotel of op de camping helpt daarna ook. Handdoeken hergebruiken, korter douchen, de airco uitzetten als je de deur uit gaat.

3. Eet lokaal en plantaardig

Eten is de derde grote post van een vakantie, en hier telt vooral wat er op je bord ligt. Milieu Centraal rekent voor dat iemand die zes keer per week vlees of vis eet daar 450 kilo CO2 per jaar aan kwijt is. Ga je naar één keer per week, dan blijft daar 120 kilo van over. Dat scheelt 330 kilo per persoon per jaar. Twee weken vaker vegetarisch of veganistisch eten op je vakantieadres levert daar een klein deel van op. Dit is dus een keuze voor het hele jaar, niet voor de vakantie alleen.

Bijna elke pagina over duurzaam reizen zegt daarnaast dat streekproducten minder kilometers afleggen en dus beter zijn voor het klimaat. Dat klinkt logisch, maar ik heb bij Milieu Centraal geen cijfer gevonden voor hoeveel het vervoer van eten werkelijk bijdraagt aan de uitstoot van een maaltijd. Zolang dat getal ontbreekt, is lokaal kopen vooral een keuze voor de boer en de winkelier op je bestemming. Dat is een goede reden, alleen een andere dan het klimaat.

Eet verder liever bij de kleine zaken in de buurt, op de markt of uit je eigen koelbox dan bij een internationale keten.

4. Slim inpakken

Dit is de kleinste knop van de vijf, en dat mag je weten voordat je er moeite in stopt. Je eigen shampoo en zeep in een navulbare fles meenemen scheelt verpakking en gezoek op je bestemming. Kleding die je meerdere dagen kunt dragen en snel droogt, betekent minder wassen en geen droger. Neem je eigen wasmiddel mee, dan koop je er onderweg geen flesje bij.

Weeg wel mee dat gewicht in een auto of vliegtuig brandstof kost. Een dakkoffer of een fietsenrek op het dak verhoogt het verbruik van je auto. Wie de tas halveert, rijdt zuiniger.

5. Alle kleine beetjes helpen

De kleine dingen zetten geen duizenden kilo’s om, maar ze kosten ook bijna niets. Een herbruikbare fles en je eigen boodschappentas halen tientallen wegwerpexemplaren uit je vakantie. Een filterfles doet hetzelfde in landen waar je het kraanwater niet kunt drinken. Wegwerpbestek, rietjes en plastic bekers kun je overal overslaan.

• Blijf op de paden, laat dieren met rust en ga niet naar attracties waar dieren voor bezoekers moeten werken, zoals een ritje op een olifant.
• Vraag toestemming voor je iemand fotografeert.
• Doe mee aan een schoonmaakactie op het strand of in het park als de gemeente of een vereniging er een organiseert.
• Blijf langer op dezelfde plek. Elke transfer is weer vervoer, en je leert de omgeving beter kennen.

Wat CO2-compensatie werkelijk waard is

Compensatie verlaagt jouw uitstoot niet. Dat is de kern, en Milieu Centraal schrijft het in zoveel woorden: CO2-compensatie is geen oplossing voor het klimaatprobleem. Je betaalt een bedrag waarmee ergens anders op de wereld CO2 wordt vastgelegd, voorkomen of verminderd. De kerosine die jouw vliegtuig verbrandt, verbrandt intussen gewoon.

Compensatie wordt verkocht in credits. Met een credit claim je de vermindering van een ton CO2, dus 1.000 kilo. Voor die twee weken Bali met vier personen heb je er dertien nodig. Wat zo’n credit kost, verschilt per aanbieder. Milieu Centraal vergelijkt twaalf aanbieders, maar geeft alleen een prijsklasse en geen bedragen. Wat een ton bij wie kost, kan ik hier dus niet noemen.

Let daarnaast op twee dingen die in de kleine letters zitten. Goedkope aanbieders compenseren soms alleen de CO2 van een vlucht en niet het volledige klimaateffect. Dat effect is groter. Vliegtuigen stoten hoog in de lucht ook stikstofoxiden en roet uit en zorgen voor wolkenvorming, en dat versterkt het broeikaseffect. Verder moet een project toegevoegde waarde hebben, additionaliteit genoemd: het geld moet echt nodig zijn geweest om het project uit te voeren. Bij grote projecten is die toegevoegde waarde moeilijk aan te tonen, omdat de bijdrage uit compensatie dan relatief klein is.

Wat de wet vanaf eind september zegt

Vanaf eind september is dit ook een juridische kwestie. De Europese Unie heeft in richtlijn 2024/825 een verbod opgenomen in de lijst van handelspraktijken die altijd misleidend zijn. Die richtlijn gaat over de positie van de consument in de groene transitie. De tekst luidt: beweren dat een product dankzij de compensatie van broeikasgasemissies een neutraal, verminderd of positief milieueffect heeft wat broeikasgasemissies betreft. De toelichting noemt als voorbeelden klimaatneutraal, gecertificeerd CO2-neutraal en klimaatcompensatie. De lidstaten passen die regel toe vanaf 27 september 2026. Wat vanaf dan nog wel mag en wat niet, staat in ons artikel over de nieuwe regels voor duurzaamheidsclaims.

Wat je met een gewoon budget kunt doen

Je zit in maart achter de laptop. Het vliegticket naar Barcelona is goedkoper dan de treinreis, en het gezin wil weg in de meivakantie. Dan is het advies om de trein te nemen makkelijk gegeven door iemand die jouw rekening niet betaalt.

Keuzes van veel naar weinig effect

Dit is wat er wel te kiezen valt, van veel naar weinig effect. Ga minder vaak ver weg en blijf dan langer. Kies een bestemming dichterbij: de Spaanse kust is even zonnig als de Dominicaanse Republiek. Pak de trein of de internationale bus als het traject het toelaat. Zit de auto vol, dan is die per persoon al snel beter dan het vliegtuig. Slaap in een tent, een huisje of bij mensen thuis in plaats van in een hotel. En huur op je bestemming een fiets in plaats van een auto. Een vakantie in Nederland slaat de eerste vier stappen in één keer over.

Wat ik niet heb kunnen vinden, is een actuele en onafhankelijke prijsvergelijking tussen de trein en het vliegtuig op Europese trajecten. Dat de trein op veel routes duurder is, weet iedereen die het heeft opgezocht. Met hoeveel, hangt af van het traject, het moment van boeken en of je met vier personen of alleen reist. Reken het dus per reis uit en trek je conclusie op jouw traject.

Er verandert intussen iets aan de kant van de aanbieders. Vanaf 27 september 2026 verdwijnen de labels klimaatneutraal en CO2-neutraal bij reisaanbieders die zich aan de regels houden, als die labels op compensatie berusten. Wat blijft staan, is informatie over de uitstoot van de reis zelf. Kijk dus vanaf die datum niet naar het groene vinkje maar naar het aantal kilo, en vergelijk dat met de tabel in dit artikel. Waar dit alles uiteindelijk over gaat, staat in ons artikel over de toekomst van het klimaat. Meer artikelen over wat mensen samen regelen vind je bij maatschappelijk.

Veelgestelde vragen over duurzaam reizen