Caribisch Nederland bestaat uit drie eilanden, niet zes

Op de drie eilanden woonden op 1 januari 2026 samen 33.229 mensen. Dat telde het CBS, het statistiekbureau van de overheid. De eilanden horen bij het land Nederland, net als Texel of Zuid-Limburg. Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn juist eigen landen binnen het Koninkrijk. Dat verschil merk je als je stemt en als je afrekent. Meer over landen en eilanden lees je in het kennisgebied Wereld.

Wat valt onder Caribisch Nederland?

Onder Caribisch Nederland vallen drie eilanden in de Caribische Zee: Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Zo gebruikt de Rijksoverheid de naam. Met de Rijksoverheid bedoelen we hier de ministeries samen. Je hoort ook de naam BES-eilanden, naar de eerste letters van de drie.

Buren zijn het niet. Bonaire ligt voor de kust van Venezuela, net als Curaçao en Aruba. Saba en Sint Eustatius liggen volgens de Rijksoverheid ongeveer 1.000 kilometer naar het noordoosten, bij Sint Maarten.

De Rijksoverheid noemt de eilanden bijzondere gemeenten, maar in de wet staat een ander woord: openbaar lichaam. Zo heet een stuk overheid met een eigen bestuur, zoals een gemeente of een provincie. De wet over de eilanden zegt het kort: “Er is een openbaar lichaam Bonaire.”

Vier namen die door elkaar lopen

De namen voor de eilanden lijken op elkaar, maar ze betekenen niet hetzelfde. In de tabel staat daarom welke eilanden bij welke naam horen.

Sint Maarten ligt vlak bij Saba en Sint Eustatius, maar hoort niet bij Caribisch Nederland. Het is een eigen land.

Wat zijn de zes Caribische eilanden van Nederland?

Zes Caribische eilanden horen bij het Koninkrijk der Nederlanden. Het zijn Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. De tabel geeft per eiland de status, het aantal inwoners en de oppervlakte.

De inwonertallen komen van twee tellers. Het CBS telt Caribisch Nederland elk jaar op 1 januari. Voor de drie landen staat hier de schatting van de Wereldbank voor midden 2025. De Wereldbank is een internationale organisatie die cijfers over alle landen verzamelt.

Wat de cijfers laten zien

Op de zes eilanden wonen samen ruim 342.000 mensen, volgens onze berekening. Nog geen tiende van hen woont in Caribisch Nederland.

Bonaire groeit hard. Op 1 januari 2011 telde het CBS er 15.679 inwoners. Vijftien jaar later waren het er al 27.611. Dat is volgens onze berekening 76 procent meer.

Op Sint Eustatius telt het CBS nu 263 inwoners minder dan in 2011. Dat hangt volgens het CBS samen met een opschoning van de administratie. Of er echt minder mensen wonen, is niet meer te achterhalen.

Hoofdplaats en munt per eiland

Elk eiland heeft een eigen hoofdplaats, maar je betaalt niet overal met hetzelfde geld. In de tabel staan per eiland de hoofdplaats, de talen en de munt.

De Antilliaanse gulden staat er niet meer in. Curaçao en Sint Maarten betalen namelijk sinds 31 maart 2025 met de Caribische gulden. Dat meldt de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, de bank van die twee landen samen. De koers ligt wettelijk vast: één Amerikaanse dollar is 1,79 gulden. In ons artikel over de gulden lees je welke landen nog met guldens betalen.

Zijn de Caribische eilanden onderdeel van Nederland?

Drie van de zes zijn onderdeel van Nederland: Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn dat niet. Zij zijn elk een land naast Nederland, maar wel binnen hetzelfde koninkrijk.

De verwarring komt door twee namen die op elkaar lijken. Nederland is een land. Het Koninkrijk der Nederlanden is groter, want het telt vier landen. Het Statuut voor het Koninkrijk is de afspraak waarin de landen hun band hebben vastgelegd. Het zegt het in één zin: “Het Koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.”

Een paar zaken regelen de vier landen samen, zoals de verdediging en de buitenlandse betrekkingen. Ook het Nederlanderschap hoort daarbij. Er is dus één nationaliteit voor het hele Koninkrijk. De Koning is staatshoofd van het Koninkrijk en van elk land apart, schrijft de Rijksoverheid.

Wat een land in het Koninkrijk zelf regelt

Aruba, Curaçao en Sint Maarten gaan volgens de Rijksoverheid zelf over onder meer onderwijs, gezondheidszorg en hun rechtssysteem. Elk land heeft daarvoor een eigen regering. Een gouverneur vertegenwoordigt er de Koning.

Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba werkt het anders, want daar bestuurt een eilandbestuur samen met de Rijksoverheid. Elk eiland kiest een eilandsraad, die het bestuur controleert. Het grootste verschil met een gewone gemeente is volgens de Rijksoverheid dat de eilanden bij geen provincie horen. Hoe dat in de rest van het land zit, lees je in ons artikel over de twaalf provincies van Nederland.

Wat er op 10 oktober 2010 veranderde

Op 10 oktober 2010, kortweg 10-10-10, verdween het land de Nederlandse Antillen. Daarin zaten toen nog vijf eilanden. Curaçao en Sint Maarten werden elk een land, terwijl de andere drie deel van Nederland werden. Aruba was al sinds 1 januari 1986 een apart land.

De Eerste Kamer ging op 6 juli 2010 akkoord met de wijziging van het Statuut. Niemand stemde tegen. De Eerste Kamer is het deel van het parlement dat wetsvoorstellen als laatste beoordeelt.

In haar nieuwsbericht over dat debat staat ook waarom het oude land verdween. Als de Antillen verdwijnen, valt er een bestuurslaag weg, zei staatssecretaris Bijleveld-Schouten toen. Volgens haar kon er daarna meer rechtstreeks zaken worden gedaan met elk eiland apart. Afgevaardigde Marlin uit de Antillen zei: “Tot dusverre waren we te afhankelijk van het land Nederlandse Antillen.”

Wat een inwoner van Bonaire wel en niet heeft

Een inwoner van Bonaire woont in Nederland, maar krijgt met andere regels te maken dan iemand in Utrecht. De Grondwet staat dat toe. Voor de eilanden mogen eigen regels gelden vanwege “bijzondere omstandigheden waardoor deze openbare lichamen zich wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van Nederland”.

Stemmen voor de Tweede Kamer kan er gewoon. Nederlanders op Bonaire, Sint Eustatius en Saba stemmen namelijk in een stembureau op hun eigen eiland. Dat schrijft de Kiesraad, het landelijke adviesorgaan voor verkiezingen.

Voor Nederlanders op Aruba, Curaçao en Sint Maarten ligt de lat hoger. Zij mogen alleen meestemmen als ze minstens tien jaar in Nederland hebben gewoond. Het mag ook als ze op hun eiland voor de Nederlandse overheid werken.

Negen stemmen die minder wegen dan één Statenlid in Zuid-Holland

De eilanden stemmen mee over de Eerste Kamer via een eigen kiescollege per eiland. Zo’n kiescollege is een groep die de inwoners zelf kiezen. Dat van Bonaire heeft nu negen leden, terwijl Sint Eustatius en Saba er elk vijf hebben.

In het Europese deel van Nederland kiezen de leden van Provinciale Staten de Eerste Kamer. Provinciale Staten zijn het parlement van een provincie. De eilanden horen bij geen provincie.

Niet elke stem weegt even zwaar. De Kiesraad geeft elk lid een stemwaarde, een gewicht dat afhangt van het aantal inwoners. In 2023 was dat 27 voor een lid op Bonaire. Op Saba kreeg een lid toen 4, terwijl een Statenlid in Zuid-Holland 692 kreeg. Een Statenlid in Drenthe kreeg 117.

De negen leden van Bonaire wogen samen dus 243, volgens onze berekening. Dat is ruim een derde van één Statenlid in Zuid-Holland. Het is wel ruim twee keer een Statenlid in Drenthe. Oneerlijk is het niet, want het gewicht volgt het aantal inwoners.

In maart 2027 worden de raden groter

Op 17 maart 2027 kiezen de eilanden grotere eilandsraden. Bonaire gaat dan van 9 naar 11 leden. Sint Eustatius en Saba gaan elk van 5 naar 7. Dat staat in een wet van 8 juli 2026. Het deel over de grotere raden gaat op 1 januari 2027 in.

De reden voor de groei: het aantal leden is sinds 2010 niet aangepast aan het aantal inwoners, schrijft de Rijksoverheid. In dezelfde wet staan ook latere stappen, tot 19 leden voor Bonaire. Elke volgende stap gaat pas in na een onderzoek.

Het kiescollege groeit mee. Het heeft volgens de wet evenveel leden als de eilandsraad. De nieuwe stemwaarden zijn er nog niet. De Kiesraad rekent namelijk met het aantal inwoners op 1 januari van het verkiezingsjaar.

Nederlands is er zelden de taal van de dag

De meeste inwoners van de drie eilanden spreken vooral een andere taal dan Nederlands. Toch hoort Nederlands op alle drie bij de talen van het eiland. Het CBS vroeg inwoners van 15 jaar en ouder in 2021 welke taal ze het meest spreken. De tabel laat de uitkomst zien.

Veel meer mensen kunnen wel Nederlands spreken. Op Bonaire zegt 77 procent Nederlands te spreken, terwijl dat op Saba 33 procent is. Op Sint Eustatius is Spaans vaker de taal van de dag dan Nederlands: 13 procent tegen 4 procent. De cijfers zijn voorlopig en komen uit een steekproef, meldt het CBS.

Ruim een op de vijf huishoudens onder het sociaal minimum

In 2022 had 22 procent van de huishoudens in Caribisch Nederland een inkomen onder het sociaal minimum. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS. De grens heet het ijkpunt. Dat is een bedrag dat het ministerie van Sociale Zaken per soort huishouden heeft vastgesteld.

Van alle inwoners woonde 21 procent in zo’n huishouden. Van de kinderen was dat 26 procent. Volgens de Rijksoverheid leeft 1 op de 3 inwoners van de eilanden in armoede. Dat is haar uitspraak op haar eigen site, geen cijfer van het CBS. Ze schrijft ook dat er nog veel nodig is voor “een gelijkwaardig bestaan op de 3 eilanden, ten opzichte van Nederland”.

Een gemeente die geen gewone gemeente is

Ons oordeel: het woord bijzondere gemeente zet je op het verkeerde been. Bij een gemeente denk je aan dezelfde wetten en hetzelfde geld als in de rest van het land. Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba klopt dat allebei niet. Het woord uit de wet is daarom preciezer: een openbaar lichaam, met eigen regels.

Bedoel je alle zes eilanden? Zeg dan het Caribisch deel van het Koninkrijk.

Horen de eilanden bij de Europese Unie?

Nee, Caribisch Nederland en de drie landen horen niet bij het grondgebied van de Europese Unie. Alleen het Franse deel van het eiland Sint Maarten hoort er wel bij.

De Europese Commissie is het dagelijks bestuur van de EU. Zij rekent Caribisch Nederland en de drie landen tot de landen en gebieden overzee. Dat zijn er 13, allemaal eilanden met een band met Denemarken, Frankrijk of Nederland. Ze horen volgens de Commissie niet bij het grondgebied van de EU en ook niet bij de interne markt. De interne markt is het gebied waarbinnen EU-landen vrij met elkaar handelen.

Caribisch Nederland en de drie landen hebben dan ook geen euro.

Op Sint Maarten loopt de grens van de EU dus over het eiland. Het noordelijke deel is Frans. De Commissie noemt dat deel een ultraperifeer gebied. Zo heet een afgelegen gebied dat wel volledig bij de EU hoort.

Het zuidelijke deel is het land Sint Maarten en valt erbuiten. Dat is onze lezing van de twee lijsten van de Commissie.

Wat je merkt als je erheen reist

Voor een reis naar Bonaire heb je een geldig paspoort nodig, ook al vlieg je naar een deel van Nederland. Dat staat in het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken van 17 juni 2026. Je staat dus op Schiphol met een ticket naar een Nederlands eiland en je paspoort in de hand.

Op Bonaire betaal je ook toeristenbelasting: 75 dollar voor reizigers vanaf 13 jaar. Je mag er 180 dagen per 365 dagen blijven. Wie langer wil blijven, vraagt bij aankomst een verklaring aan.

Ook je zorgverzekering werkt er anders. De basisverzekering vergoedt een ziekenhuisopname er niet altijd volledig, waarschuwt het reisadvies. Het raadt daarom een reisverzekering aan.

Zes uur vroeger in de zomer

Op de eilanden is het in onze zomer zes uur vroeger dan in Nederland. Op de dag van de Eerste Kamerverkiezing stemmen de Statenleden om 15.00 uur. De kiescolleges op de eilanden stemmen op hetzelfde moment, en daar is het dan 9.00 uur.

In onze winter scheelt het vijf uur, want de eilanden kennen geen zomertijd. Meer daarover lees je in ons artikel over het tijdsverschil met Caribisch Nederland.

Orkanen en vulkanen

Op Saba komen van juni tot november tropische stormen voor, meldt het reisadvies. Bonaire ligt buiten het orkaangebied. Toch kan het ook daar stormen, staat in het advies voor dat eiland. In ons artikel over orkanen lees je hoe een orkaan ontstaat en hoe vaak er een langs de eilanden trekt.

Saba en Sint Eustatius hebben bovendien elk een actieve vulkaan. Ze horen bij de vier vulkanen van Nederland. Ook het risico op een tsunami is er groter dan aan de Noordzee.

Ga je binnenkort? Lees dan het reisadvies voor jouw eiland en kijk hoe lang je paspoort nog geldig is.

Veelgestelde vragen over Caribisch Nederland