Verschil tussen RGB en CMYK en wat HEX en Pantone zijn

Een scherm maakt kleur met licht, een drukpers met inkt. Daarom heeft dezelfde kleur minstens twee codes nodig: een voor het scherm en een voor de drukker. Je merkt het als je visitekaartjes van de drukker komen. Het blauw van je logo is doffer dan op je laptop. Een simpele formule lost dat niet op. Het W3C beheert de regels voor het web. Het testte zo’n formule met 24 kleuren. Die rekende CMYK-codes terug naar het scherm. Wij telden er 20 die het W3C een andere kleur zou noemen. Leg je vaste kleuren dus per systeem vast en laat een proef drukken. Meer over kleur in reclame en huisstijl staat in het kennisgebied Marketing.

RGB is licht en CMYK is inkt

Het verschil tussen RGB en CMYK zit in wat er mengt: licht of inkt.

RGB staat voor rood, groen en blauw. Een scherm mengt die drie soorten licht. Elk van de drie krijgt een waarde van 0 tot en met 255. Staat alles op 0, dan zie je zwart. Bij drie keer 255 zie je wit. Samen geeft dat ongeveer 17 miljoen kleuren, schrijft het W3C.

CMYK staat voor cyaan, magenta, geel en zwart. Cyaan is helder groenblauw en magenta fel roze. De letters komen uit het Engels: cyan, magenta, yellow en black. Inkt werkt andersom dan licht. Elke inkt neemt namelijk een deel van het licht weg dat op het papier valt. Je geeft per inkt een percentage van 0 tot 100. Hoe mengen met licht en met inkt werkt, staat in ons artikel over de kleurencirkel bij scherm en drukwerk.

Waarom er zwarte inkt bij zit

Cyaan, magenta en geel geven samen geen echt zwart. Dat zie je in de metingen van Fogra, een Duits onderzoeksinstituut voor druktechniek. Fogra mat hoe donker elke mix van inkt op papier wordt. De schaal loopt van 0 voor diep zwart tot 100 voor wit.

Neem gestreken papier. Dat heeft een gladde laag, zoals een glanzende folder. Daarop kwamen de drie kleureninkten samen uit op ruim 23. Zwarte inkt alleen haalde 16, en dat is dus donkerder. Alle vier samen kwamen op bijna 13. Daarom is zwart de vierde inkt.

De Universiteit van Amsterdam, de UvA, geeft in haar huisstijl dan ook twee recepten voor zwart. Tekst krijgt alleen zwarte inkt. In het recept voor een zwart vlak zitten alle vier.

De vier kleursystemen in één tabel

RGB en HEX zijn codes voor het scherm, CMYK en Pantone voor drukwerk. Toch zijn het geen vier soorten kleur. HEX is RGB in een andere schrijfwijze. Pantone is een merk met genummerde inkten.

In de tabel hieronder staat per systeem waarvoor je het gebruikt en wie het beheert. Als voorbeeld dient het rood van de UvA.

RGB op het web betekent sRGB, schrijft het W3C. Met sRGB is afgesproken welk rood, groen en blauw precies bedoeld zijn. De bedrijven HP en Microsoft stelden die afspraak in 1996 voor. Sinds 1999 is het een norm van de IEC. Dat is de internationale organisatie voor normen in de elektrotechniek.

Voor drukwerk bestaat er niet één CMYK. Er zijn normen per soort druk en papier. Ze komen van de ISO, de internationale organisatie voor normen.

HEX is RGB in een andere schrijfwijze

Een HEX-code beschrijft dezelfde kleur als RGB, maar telt anders. Er zijn 16 tekens in plaats van 10. Dat zijn de cijfers 0 tot en met 9 en de letters a tot en met f. De code begint met een hekje en heeft meestal zes tekens. De eerste twee tekens zijn rood, de middelste twee groen en de laatste twee blauw. Elk paar loopt van 00 tot ff, schrijft het W3C. In gewone cijfers is dat 0 tot 255.

Neem het rood van de UvA, #bc0031. Het paar bc is in gewone cijfers 188. Daarna komt 00 voor groen. Het laatste paar is 31, en dat is 49 blauw.

Hoofdletters of kleine letters maken geen verschil.

Pantone is een bedrijf met een waaier

Pantone is geen open standaard maar het systeem van een bedrijf. Elke kleur heeft een nummer en een recept voor de inkt. De drukker drukt die inkt als extra kleur naast de gewone vier. Zo’n extra inkt heet een PMS-kleur. PMS is de afkorting van Pantone Matching System.

De kleuren staan in een kleurenwaaier met gedrukte stalen. Begin oktober 2026 telde de nieuwste waaier volgens Pantone 2.614 kleuren. Daarvan waren er 224 nieuw. Er is een waaier voor gestreken en een voor ongestreken papier. Ongestreken papier mist de gladde laag en is daardoor ruwer, zoals briefpapier.

Een Pantone-kleur is handig als één kleur overal gelijk moet zijn, zoals in een logo.

Moet ik RGB of CMYK printen?

Naar je eigen printer stuur je meestal RGB. Veel printers nemen alleen RGB aan, schrijft het ICC. Dat is het International Color Consortium, in 1993 opgericht door acht bedrijven. Stuur je toch CMYK, dan rekent zo’n printer het eerst terug naar RGB en maakt er daarna zelf weer inkt van. Beter wordt de afdruk daar niet van.

Omrekenen naar CMYK heeft volgens het ICC alleen zin als het apparaat die waarden direct gebruikt. Voor de pers van een drukkerij geldt dat volgens ons wel: die drukt met de vier inkten zelf. Je hebt dan ook een goed kleurprofiel van dat apparaat nodig. Zo’n profiel is een bestand dat zegt welke kleur het apparaat maakt bij welke getallen.

Ons oordeel: reken zo laat mogelijk om. Bewaar je ontwerp daarom in RGB. Maak pas CMYK als je weet op welke pers en welk papier het komt. Wie alles vooraf naar CMYK omzet, gooit kleur weg die een scherm nog wel kan tonen.

Wat vraag je aan de drukker?

Vraag de drukker welk kleurprofiel hij wil, op welk papier hij drukt en of je een proefdruk krijgt. Rekent hij liever zelf om, dan lever je RGB aan. Het papier telt zwaar: dezelfde CMYK-code geeft op ander papier een andere kleur, zo blijkt verderop.

Hoe zet je RGB om naar CMYK?

Je zet RGB om naar CMYK met een kleurprofiel van de drukpers en het papier. Een vaste tabel werkt niet. Zonder profiel blijft er alleen een simpele formule over, die het W3C zelf naïef noemt.

In die formule bepaalt eerst de hoogste van de drie RGB-waarden hoeveel zwart erin gaat. Daarna wordt de rest verdeeld over cyaan, magenta en geel. Welke inkt en welk papier de drukker gebruikt, weet de formule echter niet. Volgens het W3C klopt de uitkomst daardoor nooit precies.

De formule naast twee echte huisstijlen

De simpele formule geeft bij twee kleuren uit een echte huisstijl een andere CMYK-code dan die huisstijl zelf noemt. Wij rekenden het na voor het rood van de UvA en het blauw van de Vrije Universiteit Amsterdam, de VU. In de tabel hieronder staat onze uitkomst naast de code uit de huisstijl. Bij CMYK zie je de percentages cyaan, magenta, geel en zwart.

De formule stopt in beide kleuren veel zwart: 26 en 30 procent. In de huisstijl van de UvA staat 4 procent zwart. Het blauw van de VU krijgt geen zwart. De codes in deze twee huisstijlen komen dus niet uit die formule. Waar ze wel vandaan komen, staat er niet bij. Neem een CMYK-code daarom over uit de huisstijl en reken hem niet zelf uit.

Wat een kleurprofiel anders doet

Een kleurprofiel rekent met gemeten kleur in plaats van met een vaste formule. De afspraken daarvoor komen van het ICC. Een profiel koppelt de getallen van een apparaat aan een vaste maat voor kleur, schrijft dat consortium. Die maat is voor elk apparaat gelijk. Met een profiel van je scherm en een van de drukpers zet je programma de kleur dus van het ene apparaat naar het andere over.

Voor de drukpers bestaan standaardprofielen. Ze zijn gebouwd op metingen die het ICC bijhoudt in een openbaar register. Voor gestreken papier heet de reeks FOGRA51.

Van de 24 testkleuren verschoven er 20

Het W3C testte de simpele formule met 24 kleuren, en volgens onze telling werden er 20 een andere kleur. Elke kleur ging eerst met een profiel naar CMYK. Daarna rekende de formule hem terug naar het scherm.

Het verschil staat in delta E. Die maat zegt hoeveel twee kleuren van elkaar afwijken. Bij deze test noemt het W3C een verschil vanaf 1 net zichtbaar. Vanaf 5 is het gewoon een andere kleur. In een andere tekst legt het W3C de eerste grens bij 2.

Onder de 1 bleef geen enkele testkleur. Wij telden er 20 met een waarde van 5 of hoger. De grootste afwijking was 21,58, ruim vier keer die grens. Het W3C deed de test ook met een profiel heen en hetzelfde profiel terug. Toen bleven er 23 van de 24 onder de 1.

Dezelfde CMYK-code geeft op ander papier een andere kleur

Ook een CMYK-code is geen vaste kleur: op ander papier geven dezelfde percentages inkt een andere kleur.

Fogra mat op drie soorten papier wat dezelfde codes opleveren. Wij zochten er twee op. De eerste is magenta en geel, allebei op 100 procent. Dat geeft rood. De tweede is cyaan en magenta op 100 procent, en dat geeft blauw. In de tabel hieronder staat per papier welke kleur dat oplevert. De laatste kolom zegt hoeveel het rood afwijkt van gestreken papier, weer in delta E. De HEX-codes zijn onze omrekening van de meting, bedoeld als indruk. Typ ze in een kleurkiezer en vergelijk.

Tussen gestreken en ongestreken papier is het verschil volgens onze berekening 9,1. Dat is ruim boven de grens van 5. Op ongestreken papier wordt het rood lichter en valer. Krantenpapier maakt het vooral doffer. Het blauw schuift nog verder op, met 11,9 op ongestreken papier.

Druk je een folder op gestreken en briefpapier op ongestreken papier? Dan krijg je met dezelfde code twee soorten rood.

Waarom fel groen van je scherm niet te drukken is

Het felste groen van een scherm ligt buiten de kleuren die een drukpers kan maken. Alle kleuren die een apparaat kan maken, vormen samen het kleurbereik, in het Engels de gamut. Valt een kleur erbuiten, dan zoekt een goede omrekening de kleur die er het meest op lijkt, schrijft het W3C. Meestal is dat een minder felle kleur.

Wij vergeleken de felste kleuren van een scherm met de felste druk op gestreken papier. Bij druk zochten we de felste kleur in bijna dezelfde tint. De maat is de verzadiging. Die zegt hoe ver een kleur van grijs af ligt. Bij 0 is een kleur grijs, en een vast einde heeft de schaal niet. Let dus op de verhouding. In de tabel hieronder staat per kleur de hoogste verzadiging op een scherm en in druk.

Vooral blauw en groen verliezen veel. Het felste blauw van een scherm is ongeveer tweeënhalf keer zo verzadigd als het felste gedrukte blauw. Geel blijft daarentegen bijna gelijk. Een logo in fel groen of helder blauw valt in druk dus het hardst tegen.

De drukpers kan ook kleuren die je scherm mist

Een drukpers maakt ook kleuren die een gewoon scherm niet kan tonen. Fogra mat voor gestreken papier 1.617 vlakjes met inkt. Wij telden er 173 die buiten sRGB vallen, het bereik van een gewoon scherm. Dat is ongeveer 1 op de 10. Puur cyaan hoort erbij, en ook het groen van cyaan en geel samen. Puur geel valt net buiten dat bereik. Gedrukt geel is iets donkerder dan geel op een scherm. Zo donker en toch zo fel krijgt een scherm het niet.

Het W3C geeft zelf zo’n voorbeeld: een helder groen dat de drukpers haalt en een gewoon scherm niet. Nieuwere schermen met een groter kleurbereik tonen dat groen wel.

Kleuren vastleggen in je huisstijl

Leg elke vaste kleur per systeem vast: RGB, HEX, CMYK en waar nodig Pantone. Zulke codes horen in je huisstijlhandboek. Wat daar verder in staat, lees je in ons artikel over een huisstijl laten ontwerpen.

Begin bij de kleur en niet bij een code. Kies de kleur op gedrukte stalen, want die laten zien wat op papier haalbaar is. Laat je ontwerper daarna de schermkleur kiezen die er het meest op lijkt. Je vaste kleur is een deel van je corporate identity.

Een goede code zegt nog niet dat iedereen je tekst kan lezen. Letters moeten genoeg afsteken tegen de achtergrond. Daarnaast ziet niet iedereen rood en groen even goed. Hoe dat zit, lees je in ons artikel over kleurenblind zijn.

Veelgestelde vragen over RGB en CMYK