Ontslag op staande voet: wat mag en wat kun je doen?

Je staat ineens buiten: geen opzegtermijn, geen loon meer, geen WW. Ontslag op staande voet is de zwaarste maatregel die een werkgever kan nemen, en daarom stelt de wet er strenge eisen aan. In de praktijk sneuvelt een deel van deze ontslagen bij de rechter, omdat de reden niet zwaar genoeg was of te laat is meegedeeld. Hieronder lees je welke eisen gelden, wat je zelf kunt doen en welke andere ontslagroutes er zijn.

Wat is ontslag op staande voet?

Bij ontslag op staande voet eindigt je arbeidsovereenkomst per direct. Je werkgever hoeft niet eerst naar UWV of de kantonrechter, hoeft geen opzegtermijn aan te houden en hoeft niet te kijken of je ergens anders in het bedrijf kunt werken. Het ontslag wordt dus vooraf niet getoetst. Daar staan twee harde eisen tegenover: er moet een dringende reden zijn en die reden moet onverwijld worden meegedeeld.

Ook jij kunt zelf op staande voet opstappen, bijvoorbeeld als je werkgever je mishandelt of je loon structureel niet betaalt. Dan gelden dezelfde eisen omgekeerd: een dringende reden, die je direct meedeelt. Doe dat niet op eigen houtje, want als de reden niet standhoudt, ben je verwijtbaar werkloos en krijg je geen WW.

Wat is een dringende reden?

De wet noemt geen sluitende lijst, alleen het begrip dringende reden. De Rijksoverheid geeft als voorbeelden diefstal, fraude, het in ernstige mate missen van de bekwaamheid voor het werk en werkweigering zonder goede reden. Uit de rechtspraak komen daar gevallen bij: geweld of bedreiging, werken onder invloed, het schenden van geheimhouding en liegen over diploma’s.

Doorslaggevend is niet het etiket, maar of de gedraging in jouw situatie zwaar genoeg is. De rechter kijkt naar de aard en de ernst, naar hoelang je in dienst bent, naar de manier waarop je je werk deed en naar je persoonlijke omstandigheden, zoals de gevolgen van het ontslag voor jou. Een kleine misstap na twintig jaar goed functioneren is iets anders dan diefstal in de eerste maand.

Wat betekent onverwijld?

Onverwijld betekent: zonder onnodig uitstel. Meestal volgt het ontslag dezelfde dag, maar je werkgever mag eerst onderzoek doen, je horen of intern advies inwinnen. Zolang hij voortvarend doorpakt, mag dat een paar dagen kosten. Blijft hij weken stilzitten terwijl hij alles al wist, dan is niet aan de eis voldaan en houdt het ontslag geen stand. De reden moet je bovendien meteen te horen krijgen, meestal mondeling en daarna in een brief. Een werkgever kan de reden later niet stilletjes veranderen.

Wat kun je zelf doen?

Teken niets ter plekke. Een handtekening onder een beëindiging kan later worden uitgelegd als instemming met het einde van je contract, en dan verlies je meestal je WW. Heb je toch getekend, dan kun je dat schriftelijk herroepen: bij een beëindigingsovereenkomst heb je daarvoor 14 dagen, en 21 dagen als je werkgever die bedenktijd niet in de overeenkomst heeft gezet.

Protest op papier

Stuur je werkgever zo snel mogelijk een brief of e-mail met drie punten. Je bent het niet eens met het ontslag, je houdt je beschikbaar voor werk en je vraagt doorbetaling van je loon. Bewaar een kopie en verstuur hem aangetekend of met leesbevestiging. Die brief is later je bewijs.

Naar de kantonrechter binnen twee maanden

Komt je werkgever niet terug op het ontslag, dan kun je naar de kantonrechter. Dat moet binnen twee maanden na de ontslagdatum; die termijn is hard en loopt door in de vakantie. Je hebt twee smaken: je vraagt om vernietiging van het ontslag met doorbetaling van loon, of je legt je neer bij het einde en vraagt een vergoeding. Vraag je vernietiging en krijg je gelijk, dan is het ontslag van tafel en loopt je contract door. Wat zo’n gang naar de rechter je aan griffierecht en bijstand kost, lees je in ons artikel over de kosten van een rechtszaak.

Hulp inschakelen

Bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht, maar bij ontslag op staande voet gaat het om veel geld en korte termijnen. Ben je lid van een vakbond, dan helpt de juridische dienst je gratis. Heb je een rechtsbijstandverzekering, meld de zaak dan meteen. Met een laag inkomen kun je gesubsidieerde rechtsbijstand aanvragen via de Raad voor Rechtsbijstand, en het Juridisch Loket geeft gratis advies. Hoe zo’n procedure verloopt, lees je in ons artikel over het Nederlandse rechtsstelsel.

Gevolgen voor je WW en je vergoeding

Houdt het ontslag stand, dan ben je verwijtbaar werkloos en krijg je geen WW-uitkering. Je kunt dan wel bijstand aanvragen bij je gemeente. Werk je minder uren omdat je werkgever tijdelijk minder te doen heeft, dan is er een andere regeling; hoe die werkt lees je bij deeltijd-WW. Ook de transitievergoeding vervalt meestal, omdat die niet hoeft te worden betaald bij ernstig verwijtbaar handelen; vind je dat onterecht, dan kun je dat aan de kantonrechter voorleggen. Er is nog een addertje: heeft je werkgever door jouw opzet of schuld een dringende reden gekregen, dan kan hij een vergoeding van jou eisen, meestal ter hoogte van het loon over de opzegtermijn. De rechter kan dat bedrag matigen.

De vaststellingsovereenkomst als uitweg

Het komt voor dat een werkgever eerst op staande voet ontslaat en daarna een beëindigingsovereenkomst aanbiedt, of dat jullie er in overleg uit willen komen om een procedure te vermijden. Zo’n vaststellingsovereenkomst mag, maar voor je WW moeten er een paar dingen goed in staan. Het initiatief moet bij de werkgever liggen, je mag geen verwijt treffen, de opzegtermijn moet worden aangehouden en je moet arbeidsgeschikt zijn. Teken je terwijl je ziek bent, dan is de kans groot dat UWV geen uitkering geeft.

Een wettelijke transitievergoeding hoort hier niet automatisch bij, want die geldt bij opzegging of ontbinding. In de praktijk wordt de vergoeding in de overeenkomst vaak op minstens dat bedrag gezet: een derde maandsalaris per gewerkt jaar, in 2026 tot een maximum van 102.000 euro bruto of één bruto jaarsalaris als je meer verdient. Laat de tekst altijd nakijken door een jurist, de vakbond of je rechtsbijstandverzekering voordat je tekent; daarna heb je nog 14 dagen bedenktijd.

Veelgestelde vragen over ontslag op staande voet