Op vakantie naar Noord-Holland: acht tips voor uitjes

Op vakantie naar Noord-Holland betekent kiezen. De provincie heeft zee en duinen, grote meren, oude handelssteden en de hoofdstad van het land, waar volgens het CBS 941.927 mensen wonen. Toch ligt alles dicht bij elkaar: van Haarlem naar Alkmaar ben je met de trein ongeveer een halfuur onderweg. Hieronder lees je wat de provincie te bieden heeft, met acht tips voor uitjes. Meer ideeën voor vakanties in eigen land staan in het artikel over op vakantie in Nederland.

Ligging van Noord-Holland

Noord-Holland ligt in het noordwesten van Nederland. In het westen ligt de Noordzee, in het noorden de Waddenzee en in het oosten het IJsselmeer en het Markermeer. Aan de overkant daarvan ligt Flevoland. In het zuiden grenst de provincie aan Zuid-Holland en Utrecht. Het Waddeneiland Texel hoort er ook bij.

Vanaf de kop van de provincie rijd je over de Afsluitdijk naar Friesland. Zo kun je een vakantie in Noord-Holland makkelijk combineren met een uitstapje naar een buurprovincie.

Grote steden in Noord-Holland

Amsterdam is veruit de grootste stad. De inwonertallen hier komen uit de voorlopige bevolkingscijfers van het CBS voor 1 januari 2026. Wat je er in een paar dagen kunt doen, lees je in het artikel over een weekend naar Amsterdam.

Daarna volgen Haarlem, Haarlemmermeer en Zaanstad, elk met ruim 165.000 inwoners. Andere grote gemeenten zijn Alkmaar, Purmerend, Amstelveen en Hilversum. De meeste van die steden hebben een oude binnenstad die de moeite waard is.

Haarlem

Haarlem is de hoofdstad van de provincie en een van de oudste steden van Nederland. Door de stad stroomt het Spaarne, waar je in de zomer veel bootjes ziet. De binnenstad is klein genoeg om te voet te bekijken. Een paar bekende plekken:

• de Grote of Sint-Bavokerk aan de Grote Markt;
• het stadhuis en de Vleeshal aan hetzelfde plein;
• de hofjes, binnentuinen met huisjes die vroeger voor ouderen en armen werden gebouwd;
• de Amsterdamse Poort, de enige stadspoort die nog over is.

Voor musea zit je in Haarlem ook goed. Het Teylers Museum is het oudste museum van Nederland. Het bezit 22 tekeningen van Michelangelo, gekocht in 1790, maar toont ze zelden. Het Frans Hals Museum toont schilderijen uit de Gouden Eeuw.

Alkmaar

Alkmaar staat bekend als kaasstad. Op het Waagplein wordt in het seizoen op vaste ochtenden de traditionele kaasmarkt gehouden, met kaasdragers in het wit. Rond het plein ligt een historische binnenstad met grachten, de Grote of Sint-Laurenskerk en het Waaggebouw zelf. Kom je voor de kaasmarkt, wees dan op tijd: het plein is snel vol.

Noord-Holland is rijk aan water

Noord-Holland heeft meren, plassen, kanalen en een lange kust. Op de Westeinderplassen bij Aalsmeer kun je er zeilen, sloepvaren en langs de oevers fietsen. Een andere mooie tocht is de fietsroute rond de Ronde Hoep, een oude polder langs de Amstel ten zuiden van Amsterdam.

Bij IJmuiden liggen de sluizen van het Noordzeekanaal. Daar zie je grote zeeschepen op een paar meter afstand voorbijkomen.

Natuurgebieden

Houd je van wandelen en fietsen in de natuur, dan is Nationaal Park Zuid-Kennemerland een goede keuze. Het park ligt in de duinen tussen Zandvoort, Haarlem en IJmuiden. In het afgesloten duingebied Kraansvlak leven sinds 2007 wisenten, Europese bizons. Volgens de organisatie van de Nationale Parken kun je ze het best zien vanaf het uitkijkpunt of het wisentenpad. Dat pad is alleen open van 1 september tot 1 maart, omdat de dieren daarbuiten jongen krijgen.

Verder naar het noorden liggen de Schoorlse Duinen, met brede en hoge duinen, en het bos- en duingebied rond Bergen. In Schoorl logeerde de schilder Pablo Picasso in de zomer van 1905 ongeveer zes weken.

Acht tips voor uitjes in Noord-Holland

Tip 1 naar het strand

Noord-Holland heeft een lange kust met veel badplaatsen. Zandvoort is het bekendst en ligt met de trein vlak bij Amsterdam. Rustiger zijn Wijk aan Zee, Egmond aan Zee, Bergen aan Zee en Callantsoog. Helemaal in het noorden ligt Den Helder.

Tip 2 naar de Waddeneilanden

Vanuit Den Helder vaart de veerboot in ongeveer twintig minuten naar Texel. Je kunt er een dag naartoe of langer blijven. Hoe de andere eilanden bereikbaar zijn, lees je in het artikel over vakantie naar de Wadden.

Tip 3 de Zaanse Schans

Bij de Zaanse Schans zie je hoe een dorp aan de Zaan er rond 1700 en 1800 uitzag. Er staan houten huizen, pakhuizen en molens die nog werken. Voor de molens en musea betaal je entree. Het is er in de zomer druk, dus ga liefst vroeg op de dag.

Tip 4 een groenteveiling

In Broek op Langedijk staat het oudste doorvaarveilinggebouw ter wereld, tegenwoordig een museum. Boeren voeren er vroeger met hun boot vol groente door de veilinghal. Je kunt er zelf meebieden en een rondvaart maken door het Rijk der Duizend Eilanden, een gebied met honderden kleine akkers in het water.

Tip 5 Hoorn en Enkhuizen

Hoorn en Enkhuizen waren in de zeventiende eeuw rijke steden van de VOC. In Hoorn zie je dat aan de haven met de Hoofdtoren en aan het Westfries Museum. In Enkhuizen staat het Zuiderzeemuseum, waar je ziet hoe mensen rond de Zuiderzee leefden.

Tip 6 monumenten van dichtbij

Noord-Holland heeft duizenden monumenten, van molens tot grachtenpanden. Veel gebouwen die normaal dicht zijn, kun je gratis bekijken tijdens de Open Monumentendagen in september.

Tip 7 de bollenvelden

De Keukenhof ligt in Zuid-Holland, maar ook in Noord-Holland bloeien in het voorjaar grote bollenvelden. Vooral in de Kop van Noord-Holland, tussen Petten en Den Helder, zie je in april hele velden met tulpen en hyacinten. Fiets er liefst doorheen, want met de auto is het er in het weekend druk.

Tip 8 met kinderen erop uit

Met kinderen is er genoeg te doen, van speeltuinen en kinderboerderijen tot zwembaden en klimparken. Regent het, dan is een family entertainment center een overdekt alternatief. Heb je meer tijd, fiets dan een dag langs de kust. Nederland is niet voor niets het land met de meeste fietsers ter wereld.