Wat doet een maand geen alcohol echt met je lichaam?

Het beste onderzoek met een vergelijkingsgroep komt uit Londen. Bij 94 flinke drinkers zakte na een maand geen alcohol de bovendruk, het hoogste getal van je bloeddruk, met 6,6 procent. Ze werden 1,5 procent lichter. Artsen van het Londense Royal Free-ziekenhuis en University College London publiceerden dat in 2018. Maar die mensen dronken zo’n 26 glazen per week. In Nijmegen bleef het gewicht van een groep die 10 tot 12 glazen dronk gemiddeld gelijk. Wat een droge maand je oplevert, hangt dus waarschijnlijk vooral af van hoeveel je daarvoor dronk. Meer over gezondheid en samenleving staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Wat onderzoekers na een maand echt maten

Een glas in deze tekst is een standaardglas: een glas met ongeveer 10 gram alcohol. Dat is een glas bier van 250 milliliter of een glas wijn van 100 milliliter. Zo rekent het Voedingscentrum, de voorlichter over eten die door de overheid wordt betaald.

Het Londense onderzoek volgde 141 gezonde mensen. Om mee te doen moesten mannen ruim zes glazen per week drinken en vrouwen bijna vijf. Gemiddeld dronken ze veel meer. Van hen stopten er 94 een maand, de andere 47 dronken gewoon door. Na die maand daalde bij de stoppers de insulineresistentie met ongeveer een kwart. Insulineresistentie betekent dat je lichaam minder goed reageert op insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. Hoe hoger die is, hoe groter de kans op diabetes type 2. Ook de bloeddruk, het cholesterol en twee leverwaarden in het bloed gingen omlaag. In de groep die doordronk bleven de meeste waarden gelijk.

Ook het goede cholesterol daalde

Eén kanttekening lees je bijna nergens. Het totale cholesterol daalde met 13,4 procent, maar het HDL-cholesterol daalde ook, met 16,7 procent. HDL is het soort dat bekendstaat als het goede cholesterol. De daling komt dus niet alleen van het schadelijke deel.

De onderzoekers noemen zelf ook de zwakke plekken. Wie in welke groep kwam, bepaalden de deelnemers zelf. Ze reageerden op een oproep per mail bij twee Londense universiteiten en hun ziekenhuizen en in het populairwetenschappelijke blad New Scientist. Daardoor waren ze waarschijnlijk hoger opgeleid en meer met hun gezondheid bezig dan gemiddeld. De stoppers hadden aan het begin ook een hogere bloeddruk dan de groep die doordronk. Een vragenlijst over eten, sporten en roken liet weinig verschil zien. Toch kan zo’n lijst niet alles vangen.

Twee onderzoeken naast elkaar

In de tabel hieronder zie je hoe verschillend de uitkomst is bij zware en bij gematigde drinkers. De Nijmeegse cijfers komen uit het wetenschappelijke artikel over de proef, dat een jaar na het nieuwsbericht verscheen.

Wat er van de Nijmeegse proef overbleef

In januari 2017 kwam het Radboudumc in Nijmegen in het nieuws met een eigen proef, samen met het tv-programma De Kennis van Nu. Veertien bewoners van een Nijmeegse straat en twee tv-presentatoren dronken een maand niets. Het persbericht meldde dat het cholesterol daalde, het buikvet afnam en de leverwaarden verbeterden. Dat bericht staat nog altijd hoog in Google, en andere gezondheidssites hebben het overgenomen.

Het wetenschappelijke artikel over dezelfde proef verscheen in 2018 in Alcohol and Alcoholism, een wetenschappelijk tijdschrift over alcohol. Daarin blijft voor je gezondheid één uitkomst over. GGT is een stof in het bloed die hoger wordt naarmate je meer drinkt. Die leverwaarde daalde. De dikte van de vetlaag op de buik bleef gelijk, net als het vet in de lever en de stijfheid van de lever. Een daling van het cholesterol wordt in de tekst van het artikel niet genoemd.

Leverarts Eric Tjwa zei het in het persbericht zelf al: “De onderzoeksgroep is klein en de onderzoeksperiode maar kort.” Het persbericht meldde ook dat het effect verdween zodra de deelnemers weer gingen drinken. Hoe dat eruitzag, staat alleen in het artikel. In de vier weken na de proef dronk de groep zo’n 14 glazen per week, tegen 12 ervoor. De GGT kroop terug naar 23,1.

Waarom er twee getallen voor Nijmegen zijn

Die twee getallen voor het drinken vooraf verschillen, en dat heeft een reden. Het persbericht noemt gemiddeld 10,5 glazen voor de veertien buurtbewoners. Het artikel telt de twee presentatoren mee en geeft de middelste waarde van de groep: 12 glazen. Wij gebruiken 12 als we het drinken voor en na de proef vergelijken, omdat beide getallen dan uit hetzelfde artikel komen.

Hoeveel val je af in een maand zonder alcohol

Alcohol levert 7 kilocalorieën per gram, schrijft het Voedingscentrum. Vet levert er 9, dus alcohol zit daar dicht bij. Een glas wijn van 100 milliliter bevat gemiddeld 96 kilocalorieën, een glas bier van 200 milliliter 88. Een standaardglas bier van 250 milliliter komt daarmee op ongeveer 110.

Wat dat oplevert als je 30 dagen niet drinkt, staat in de tabel hieronder, uitgerekend voor wijn. Vet levert 9 kilocalorieën per gram, dus 2.880 kilocalorieën is evenveel energie als 320 gram vet. Voor het geld rekenen we met € 1 per glas: een fles van € 7,50 waar zeven à acht standaardglazen in zitten. Koop je duurdere wijn of drink je in de kroeg, vermenigvuldig dan met je eigen prijs.

Wat de weegschaal in de praktijk laat zien

Die grammen vet zijn een rekensom, geen belofte. Ze kloppen alleen als je in de plaats van de wijn niets anders gaat eten of drinken. Pak je in de plaats van je glas vaker een toetje, chips of een extra frisdrank, dan schiet het verschil weg. Dat zie je terug in de metingen. De Londense stoppers dronken zo’n 26 glazen per week en waren na een maand 1,5 procent lichter. Bij iemand van 81 kilo is dat ruim een kilo. De Nijmeegse groep dronk er 10 tot 12 en woog gemiddeld even veel als ervoor.

Wil je afvallen omdat je te zwaar bent, dan is een maand zonder alcohol een begin maar geen plan. Hoe vaak dat voorkomt en wat de grenzen van de BMI zijn, lees je in ons artikel over overgewicht in Nederland.

Beter slapen en een mooiere huid

Hier wordt het bewijs dun. Lijstjes online beloven dat je huid gaat stralen en dat je lichaam meer witte bloedcellen aanmaakt. In geen van de onderzoeken die wij hebben gelezen, is dat na een maand gemeten. Het Voedingscentrum schrijft wel dat je weerstand beter wordt en je huid er beter kan uitzien, maar noemt daar geen onderzoek bij.

Beter slapen staat iets steviger. De Universiteit van Sussex haalt eerdere Britse onderzoeken onder deelnemers aan Dry January aan. Daarin zeggen mensen na hun droge maand dat ze beter slapen en meer energie hebben. In het onderzoek van 2019 voelden wie volhielden zich lichamelijk en geestelijk beter. Dat is wat mensen over zichzelf zeggen, geen meting in een slaaplab. Het Voedingscentrum schrijft er wel bij dat je in het begin soms juist slechter in slaap komt. Daarna slaap je langer en beter, en duidelijk merk je dat volgens het Voedingscentrum pas na vier tot zes weken.

Wat hard is en wat een belofte blijft

In deze tabel staan de beloftes die je het vaakst leest, met wat er na een maand werkelijk over bekend is.

Blijf je daarna minder drinken?

Dit is misschien de belangrijkste vraag, want de meetbare winst in je bloed verdwijnt weer als je gaat drinken zoals vroeger. Twee onderzoeken geven een antwoord, allebei met een groot gat erin.

Onderzoekers van de Universiteit van Sussex in Engeland volgden in 2019 twee groepen Britten. De ene groep deed mee aan Dry January, de Britse versie van de droge maand: 1.192 mensen. De andere bestond uit 1.549 drinkers die dat niet deden. Wie de maand volhield, dronk na een half jaar nog steeds minder en voelde zich sterker als iemand een drankje aanbood. Bij de drinkers die niet meededen, veranderde vrijwel niets. Maar van de deelnemers vulde maar 37 procent de laatste vragenlijst in. Wie bleef reageren, verschilde van wie afhaakte, schrijven de onderzoekers zelf.

Wat IkPas-deelnemers acht maanden later drinken

Het tweede onderzoek gaat over Nederland. Onderzoekers van Tilburg University volgden, samen met de organisatie achter IkPas, de deelnemers van januari 2022. IkPas is de Nederlandse actie om een maand niet te drinken. Van de 13.753 mensen die zich aanmeldden, vulden er 1.800 zowel vooraf als acht maanden later een vragenlijst in. Van hen hield 71 procent de hele maand vol. Vooraf dronk 69 procent vier of meer dagen per week; acht maanden later was dat 56 procent. Het deel dat meer dronk dan 14 glazen per week voor vrouwen of 21 voor mannen, zakte van 40 naar 28 procent. Een groep die niet meedeed, was er niet. De deelnemers waren gemiddeld 57 jaar oud en voor bijna driekwart hoogopgeleid.

Geen van beide is een proef met loting, waarbij toeval bepaalt wie stopt en wie niet. Dat is de enige manier om zeker te weten dat de maand het verschil maakt. Toch wijst alles dezelfde kant op: wie vrijwillig meedoet en volhoudt, drinkt daarna gemiddeld minder dan ervoor. De Nijmeegse groep dronk vier weken na de proef juist meer, en dat laat zien dat het niet vanzelf gaat.

Wat helpt om vol te houden

Aanmelden helpt. In het Britse onderzoek hield 70 procent van de officieel aangemelde deelnemers de maand vol. Van wie het op eigen houtje probeerde, lukte het 30 procent. De aangemelde deelnemers kregen steun via een website, een app en sociale media. Bij IkPas lukte het minder vaak bij deelnemers die aangaven weinig controle over hun drinken te hebben: 52 procent van hen hield vol.

Thuisarts.nl, de publiekssite van de huisartsen, geeft daarnaast een paar concrete tips. Vertel vrienden en familie dat je stopt, houd een dagboek bij van de momenten waarop je normaal drinkt, en plan op die momenten iets anders. De zin in een drankje duurt volgens Thuisarts meestal maar een half uur. Bedenk dus vooraf wat je in dat halve uur doet.

Twee of drie maanden en het nieuwe advies

Over twee, drie of zes maanden zonder alcohol hebben wij geen onderzoek gevonden dat te vergelijken is met de maandproeven. De rekensom kun je wel doortrekken. Wie 14 glazen wijn per week dronk, krijgt in drie maanden ruim 17.000 kilocalorieën minder binnen en houdt € 180 over, bij € 1 per glas.

Wat je daarna doet, is de echte keuze. De Gezondheidsraad, het wetenschappelijke adviesorgaan van de regering, schreef op 25 juni 2026 dat er geen veilige ondergrens is. Ook 1 glas per dag geeft risico’s, en de kans op zeven soorten kanker neemt bij elke hoeveelheid toe. Tegelijk schrijft de raad: “Elke vermindering van het alcoholgebruik kan die risico’s verkleinen.” Het Voedingscentrum adviseert om geen alcohol te drinken.

Oudere pagina’s over een droge maand noemen nog een grens. Het advies van de Gezondheidsraad uit 2015 was geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Het Nijmeegse persbericht uit 2017 noemt zelfs 14 glazen per week als grens, en schrijft die toe aan de Wereldgezondheidsorganisatie. Een veilige grens bestaat volgens de Gezondheidsraad niet.

Wie beter niet in één keer kan stoppen

Een maand geen alcohol is bedoeld voor mensen die zonder problemen kunnen stoppen. Drink je al lange tijd veel, dan hoort het anders te gaan. Thuisarts is daar duidelijk over: “Als je al lange tijd veel drinkt, moet je altijd samen met een arts stoppen en niet alleen.”

Wie vaak en veel drinkt, kan bij stoppen tijdelijk klachten krijgen. Denk aan trillen, meer zweten dan normaal, een snelle hartslag, onrust of angst en slecht slapen. Dat heten ontwenningsverschijnselen. Merk je zulke klachten al na een dag zonder drinken, dan is een droge maand geen spelletje maar een reden om je huisarts te bellen. Die kan helpen met een plan en soms voor een paar dagen medicijnen geven. Hoe alcohol scoort op verslaving en schade, zie je in de vergelijking van alcohol met andere drugs die deskundigen voor het RIVM maakten. Het RIVM is het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Wil je eerst anoniem met iemand praten, bel dan de Alcohol Infolijn van het Trimbos-instituut, het landelijke kennisinstituut voor alcohol en drugs. Het nummer is 0900 1995 en een gesprek kost 10 cent per minuut. Chatten of mailen kan via alcoholinfo.nl.

Ons oordeel

Een maand geen alcohol is de moeite waard, vooral als je meer drinkt dan een glas per dag. De winst die je kunt meten zit in je bloeddruk en je leverwaarden, en die is het grootst bij wie het meest dronk. De winst die blijft, zit in je gewoonte. Verwacht geen stralende huid en reken bij gematigd drinken niet op kilo’s.

Maak het daarom concreet. Schrijf nu op hoeveel glazen je in een gewone week drinkt en op welke dagen. Tel na je droge maand opnieuw, en kies dan welke dagen droog blijven. Dat getal op papier zegt meer over wat de maand je heeft opgeleverd dan de weegschaal.

Veelgestelde vragen over een maand geen alcohol