Veelgemaakte taalfouten in het Nederlands

De meeste Nederlandse taalfouten komen uit een handjevol categorieën: d en t, de en het, spatiefouten en zinsbouw. Hier zie je hoe je ze voorkomt.

Inhoudsopgave

    Niemand spreekt en schrijft een taal foutloos. Toch zijn de meeste taalfouten eenvoudig te voorkomen, omdat ze steeds terugkomen in dezelfde paar categorieën. Je kunt de spellingregels leren, maar je kunt ook je voordeel doen met handige ezelsbruggetjes. In dit artikel lees je welke fouten het vaakst voorkomen, hoe je ze herkent en hoe erg het eigenlijk is als je er een maakt.

    Is het maken van taalfouten erg?

    Ja en nee. Het hangt af van hoeveel fouten je maakt, in wat voor tekst je ze maakt en wie hem leest. App je met familie en vrienden, dan maakt het weinig uit. Sterker nog, veel mensen maken daar juist expres foutjes. Voor de lol, of omdat het sneller typt. Zo wordt wacht in de app vaak w8 en toch gewoon tog.

    Vervelender is het als je fouten maakt terwijl je dat niet wilt. In een sollicitatiebrief bijvoorbeeld, in een memo die het hele kantoor doorgaat of in een verslag voor school. Als jij jezelf presenteert, wil je dat zo goed mogelijk doen. Je trekt immers ook nette kleren aan voor een sollicitatiegesprek.

    Tegelijk bestaat perfect werk niet en is één taalfout niet het einde van de wereld. Ook wij als tekstschrijvers van Team Kennisdomein en de Schrijverije maken er wel eens een. Misschien vind je er zelfs één in dit artikel.

    Veelgemaakte taalfouten in het Nederlands

    Welke soorten veelgemaakte taalfouten zijn er?

    Vrijwel alle veelgemaakte taalfouten vallen in vier groepen.

    • Werkwoordspelling. De bekendste is de keuze tussen d, t en dt. Waar die d en t vandaan komen en waarom ze zo lastig zijn, lees je in het artikel over de d en de t.
    • Lidwoorden en verwijswoorden. De of het, en daarmee ook die of dat. Voor wie het Nederlands niet als moedertaal heeft is dit lastig, omdat er nauwelijks een regel voor bestaat. Je leert het per woord.
    • Fouten die in de taal zijn geslopen. Veel mensen zeggen veels te veel, terwijl het woord veels niet bestaat. Juist is veel te veel. Ook de spatiefout hoort hier: opzoek aan elkaar in plaats van op zoek. Die fout is begrijpelijk, want opzoeken bestaat wél. Dan gaat het om iets naslaan.
    • Zinsbouw. Hier gaat het niet om losse woorden maar om de volgorde. Zie de volgende paragrafen.

    De meestgemaakte taalfouten op een rij

    Deze fouten kom je in Nederlandse teksten het vaakst tegen.

    FoutJuistWaarom
    Ik ben opzoek naar een fietsIk ben op zoek naar een fietsOpzoeken bestaat wel, maar betekent iets naslaan
    Veels te veelVeel te veelHet woord veels bestaat niet
    Een meisje die ging winkelenEen meisje dat ging winkelenDie hoort bij de-woorden, dat bij het-woorden
    Het touw is langer als de latHet touw is langer dan de latAls vergelijkt, dan drukt een verschil uit
    Me moeder beldeMijn moeder beldeMe is spreektaal; schrijf mijn of m’n
    Hij vertelde tegen mijHij vertelde mij, of hij zei tegen mijVerhaspeling van vertellen aan en zeggen tegen
    Ik wordt gebeldIk word gebeldDe ik-vorm is de stam, zonder t
    Tenslotte kwam hij tochTen slotte kwam hij tochTen slotte is als laatste; tenslotte betekent immers
    De acht taalfouten die in Nederlandse teksten het vaakst voorkomen. Bron: Taaladvies.net, Nederlandse Taalunie.

    Daarnaast zijn er woorden die op twee manieren geschreven kunnen worden, met een andere betekenis: pijl en peil, ligt en licht, wand en want, houd en hout. Twijfel je, zoek het woord dan even op. Voor een aantal daarvan bestaat een ezelsbruggetje dat je het meteen laat onthouden.

    Zinsbouw

    Een fout die veel wordt gemaakt heeft niets met spelling te maken, maar met zinsbouw. Vaak komt dat doordat iemand tijdens het schrijven nog iets bedenkt en dat achteraan de zin plakt. Een voorbeeld: Piet ging naar school gisteren. Beter is: Piet ging gisteren naar school.

    Zo’n verkeerde volgorde leidt soms tot hilarische zinnen. Een meisje schreef haar opa eens een kaart met daarop: een dikke kus voor opa, de dikste. Het lijkt alsof opa de dikste opa ter wereld is, terwijl het meisje bedoelde dat zij hem de dikste kus stuurt.

    Ook uitdrukkingen worden geregeld verhaspeld. Op een website stond ooit: Bemachtigt u het Nederlands niet? Daar lopen twee dingen door elkaar: de Nederlandse taal machtig zijn, en het werkwoord bemachtigen.

    Nog een voorbeeld uit de praktijk: we werkten eens een processtuk uit voor een advocaat. Het ging over een rechtszaak rond vervuild slib. De advocaat, die overigens uitstekend Nederlands schreef, had het consequent over vervuilde slip. Gelukkig konden we het stuk aanpassen voordat het de rechter onder ogen kwam.

    Taalfouten op je website

    Taalfouten op je website werken tegen je. Misschien denk je dat het niet uitmaakt, omdat het toch om de boodschap gaat. Je weet alleen nooit wie er meeleest. Een klant die wél verstand van taal heeft, ziet ze meteen. Veel fouten maken een slordige indruk, en die indruk straalt af op je werk. Het gaat om vertrouwen: wie zorgvuldig overkomt, krijgt sneller een opdracht gegund.

    En Google? Zoekmachines noemen spelling nergens als rankingfactor. In zijn richtlijn voor nuttige content stelt Google wel de vraag of een tekst spel- of stijlfouten bevat, als onderdeel van de beoordeling of een pagina zorgvuldig is gemaakt. Slordige teksten vallen dus op, maar één taalfout kost je geen posities.

    Belangrijker dan foutloosheid is dat je tekst te begrijpen is voor je lezer. Welk taalniveau je publiek aankan, bepaalt hoeveel je kunt vragen van je zinnen en je woordkeuze.

    Hoe voorkom je taalfouten?

    • Lees je tekst hardop. Kromme zinnen hoor je eerder dan je ze ziet.
    • Laat hem een nacht liggen. Met afstand lees je je eigen tekst als een vreemde.
    • Gebruik een ezelsbruggetje bij twijfel in plaats van je gevoel te volgen.
    • Let op je verbindingen. Een tekst zonder koppelwoorden is grammaticaal correct en toch moeilijk te volgen.
    • Laat meelezen. Gaat het om een tekst die ertoe doet, vraag dan iemand met taalgevoel om een laatste blik.

    Veelgestelde vragen

    Wat is de meestgemaakte taalfout in het Nederlands?

    De werkwoordspelling levert de meeste fouten op: de keuze tussen d, t en dt. De fout ontstaat doordat je het verschil niet hoort. Vul in gedachten het werkwoord lopen in en je hoort meteen of er een t achter hoort.

    Wanneer schrijf je die en wanneer dat?

    Die hoort bij de-woorden en dat bij het-woorden. Het meisje dat ging winkelen, de jongen die ging winkelen. Twijfel je, zet dan het lidwoord voor het woord waarnaar je verwijst.

    Is het langer als of langer dan?

    Langer dan. Je gebruikt als wanneer je twee dingen gelijkstelt en dan wanneer je een verschil uitdrukt. Het touw is net zo lang als de lat, maar het touw is langer dan de lat.

    Schrijf je op zoek los of aan elkaar?

    Los: ik ben op zoek naar een nieuwe fiets. Opzoeken aan elkaar bestaat ook, maar dat betekent iets naslaan of iemand bezoeken. Dit is een van de bekendste spatiefouten in het Nederlands.

    Hoe erg is een taalfout in een zakelijke tekst?

    Een enkele fout kost je zelden een opdracht. Veel fouten wel: ze maken een slordige indruk en die indruk straalt af op je werk. Laat teksten die ertoe doen daarom altijd door iemand anders nalezen.

    Bronnen

    Andere blogs uit deze reeks

    1. Waar komt de Nederlandse taal vandaan?
    2. De officiële taalniveaus in Nederland
    3. Hoe taalvaardig is Nederland?
    4. Veelgemaakte taalfouten in het Nederlands
    5. De d’s en de t’s, waar komen ze vandaan?
    6. Wat zijn koppelwoorden en waarom zou je ze moeten gebruiken?
    7. Handige ezelsbruggetjes in de Nederlandse taal
    8. Het belang van goede teksten
    9. De rol van tekst op social media
    10. Waarom SEO belangrijk is
    11. Op zoek naar synoniemen
    12. Medelanders en het Nederlands

    Eerste publicatie op: 8 mei 2021
    Geschreven door: Team Kennisdomein
    Van Kennisdomein
    Team Kennisdomein bestaat uit specialisten die hun sporen hebben verdiend. Het team zorgt voor invulling van Kennisdomein vanuit de passie voor schrijven en het delen van kennis met anderen. De specialisten willen graag meer inzicht creëren in tal van onderwerpen zodat...
    Meer informatie

    Aanbevolen artikelen

    Internet of things in een afbeelding
    Maatschappelijke onderwerpen
    Het Internet der Dingen, of beter bekend als Internet of Things, is een revolutionair concept dat onze dag...
    Typisch Amerikaans beeld
    Maatschappelijke onderwerpen
    Na de grote show van de
    Vrouw die naar foto van vroeger kijkt
    Maatschappelijke onderwerpen
    Nostalgie is het warme gevoel dat opkomt als je terugdenkt aan mooie momenten van vroeger. Ontdek waar dat...
    Universiteit in Nederland
    Maatschappelijke onderwerpen
    Nederland telt 14 universiteiten, van Leiden (1575) tot Twente. Samen hebben ze ruim 330.000 studenten. Be...
    Meer artikelen over Maatschappelijke onderwerpen